การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงระบบด้วย การรู้เรื่องภูมิศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย ในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ภูมิศาสตร์เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงระบบด้วยการรู้เรื่องภูมิศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลายในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา และ 2) หาประสิทธิผลของชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้น การวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยและพัฒนา ดำเนินการ 4 ขั้นตอน ได้แก่ ศึกษาความต้องการ ออกแบบและพัฒนาชุดกิจกรรม ทดลองใช้ ประเมินและปรับปรุงชุดกิจกรรม ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ครูสังคมศึกษา จำนวน 3 คน และผู้เชี่ยวชาญชุดกิจกรรม จำนวน 2 คน รวม 5 คน กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย 2 โรงเรียน รวม 59 คน เลือกแบบเจาะจง ซึ่งเป็นแบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อนและหลังเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ จำนวน 4 ชุด รวม 8 ชั่วโมง แบบประเมินคุณภาพชุดกิจกรรม แบบวัดทักษะการคิดเชิงระบบ และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.79, S.D. = 0.41) และ 2) ภายใต้กลุ่มที่ศึกษา นักเรียนมีคะแนนทักษะการคิดเชิงระบบหลังเรียน (
= 35.19, S.D. = 3.75) สูงกว่าก่อนเรียน (
= 23.37, S.D. = 4.69) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และมีความพึงพอใจต่อชุดกิจกรรมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (
= 4.54, S.D. = 0.56) ผลแสดงให้เห็นว่าชุดกิจกรรมการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลในการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงระบบผ่านการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับภัยพิบัติในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทราได้อย่างเหมาะสมภายใต้กลุ่มที่ศึกษา
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กนก จันทรา. (2561). การรู้เรื่องภูมิศาสตร์ Geo-literacy: Learning for our planet. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: คุรุสภา ลาดพร้าว.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กิตติมา มุ่งวัฒนา และคณะ. (2569). การศึกษาระดับทักษะการคิดเชิงระบบของนักเรียนระดับประถมศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. Journal of Education and Innovation, 28(2), 291342. https://doi.org/10.71185/jeiejournals.v28i2.291342.
สุภาพร ชนะมาร. (2568). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับแหล่งเรียนรู้ในจังหวัดราชบุรีเรื่องภูมิศาสตร์กับสีสันแห่งท้องถิ่น ที่มีต่อความฉลาดรู้ทางภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สุวิทย์ มูลคำ. (2547). ครบเครื่องเรื่องการคิด. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัดการพิมพ์.
Acaroglu, L. (2017). Tools for systems thinkers: The 6 fundamental concepts of systems thinking. Retrieved May 3, 2026, from https://shorturl.asia/ixmjpr
Arnold, R. D. & Wade, J. P. (2015). A definition of systems thinking: A systems approach. Procedia Computer Science, 44(2015), 669-678. https://doi.org/10.1016/j.procs.2015.03.050.
Dolan, A. M. & Burns, R. (2016). Making Connections with Geo-literacy. Retrieved May 3, 2026, from https://portal.geography.org.uk/downloads/journals/PG_AUT_2016_DOLAN_BURNS.pdf
Lukinbeal, C. & Craine, J. (2009). Geographic media literacy: An introduction. GeoJournal, 74(2009), 175-185. https://doi.org/10.1007/s10708-008-9216-y.
Mhishi, M. et al. (2013). Geographic Literacy and World Knowledge amongst Open Distance Learning Students in Zimbabwe. Greener Journal of Educational Research, 3(7), 301-309. https://doi.org/10.15580/GJER.2013.7.051413612.
National Geographic Society. (2014). Geo-literacy: Preparing students for far-reaching decisions. Washington: National Geographic Society.
Nebraska Department of Education. (2019). Social studies standards: Geography education framework. Lincoln: Nebraska Department of Education.
Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. New York: Doubleday.
Smith, Jr. J. E. (1972). The learning activity package (LAP). Educational Technology, 12(9), 15-17.