บทเรียนจากหลักสูตรพัฒนานักบริการวิชาการเชิงพื้นที่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย: กลไกการเปลี่ยนผ่านบทบาทนักบริการวิชาการสู่การร่วมสร้างสรรค์ ชุมชนตำบลบ้านดู่ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาสมรรถนะด้านการจัดการเชิงพื้นที่ของคณาจารย์และบุคลากรมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย และ 2) ประเมินผลสัมฤทธิ์เชิงพฤติกรรมในการประยุกต์ใช้ทักษะผ่านพื้นที่ทดลองนำร่องตำบลบ้านดู่ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ในผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 60 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยการประเมินสมรรถนะด้านการจัดการเชิงพื้นที่ของผู้เข้าร่วมอบรมด้วยเกณฑ์รูบริค ประกอบด้วย 1) การวิเคราะห์พื้นที่และทุนทางสังคม 2) การบูรณาการความร่วมมือ 3) การออกแบบนวัตกรรมและการเขียนโครงร่างดำเนินการ และ 4) การตระหนักรู้ถึงผลกระทบเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน และการประเมินความพึงพอใจจากหลักสูตรพัฒนานักบริการวิชาการเชิงพื้นที่ (ABM) ผลการวิจัยพบว่า ผู้เข้าร่วมโครงการมีความพึงพอใจภาพรวมในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.53 - 4.63) โดยเฉพาะด้านการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ในมิติของสมรรถนะ ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่สามารถยกระดับทักษะจากระดับพื้นฐานสู่ระดับประยุกต์ใช้ได้ เกิดการเปลี่ยนผ่านบทบาทจากผู้บรรยายสู่กระบวนกรที่สามารถใช้เครื่องมือสำรวจชุมชนและการฟังเชิงลึกได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อสังเคราะห์ปัญหาร่วมกับชุมชนในรูปแบบของการร่วมสร้างผลลัพธ์ที่สำคัญ ได้แก่ การเกิดร่างข้อเสนอโครงการที่บูรณาการความร่วมมือเครือข่าย ในเครือข่ายภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคเอกชน ประชาสังคม และเครือข่ายการสนับสนุนการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) สอดคล้องกับความต้องการของพื้นที่ และแหล่งทุนระดับชาติ ตลอดจนเกิดการสะท้อนคิด ที่นำไปสู่แนวทางการพัฒนานวัตกรรมชุมชนอย่างมีส่วนร่วม เพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานราก ความสำเร็จของการยกระดับนักบริการวิชาการเชิงพื้นที่ สามารถเป็นกลไกสำคัญในการพลิกโฉมสถาบันอุดมศึกษา ให้สามารถออกแบบการบริการวิชาการที่สร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน