รูปแบบการศึกษาเพื่อพัฒนามโนทัศน์ความเป็นพลเมืองของ นักศึกษาอาชีวศึกษาในยุคความเปราะบาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหามโนทัศน์ความเป็นพลเมือง 2) พัฒนาแนวทางการพัฒนามโนทัศน์ความเป็นพลเมือง และ 3) สร้างรูปแบบการศึกษาเพื่อพัฒนามโนทัศน์ความเป็นพลเมืองของนักศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง สถาบันการอาชีวศึกษาภาคเหนือ 3 ในยุคความเปราะบาง ใช้การวิจัยแบบผสานวิธีเชิงอธิบายตามลำดับ กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ จำนวน 368 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิตามสัดส่วน และผู้ให้ข้อมูลเชิงคุณภาพ จำนวน 83 คน คัดเลือกแบบเจาะจง โดยนำผลการวิเคราะห์เชิงปริมาณมาใช้เป็นฐานในการกำหนดประเด็นสำหรับการศึกษาข้อมูลเชิงคุณภาพ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) มโนทัศน์ความเป็นพลเมืองของนักศึกษาอาชีวศึกษาก่อรูปจากประสบการณ์การเรียนรู้เชิงปฏิบัติและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของสถานศึกษา มีข้อจำกัดในการเชื่อมโยงประสบการณ์ระดับบุคคลกับปัญหาเชิงโครงสร้างของสังคม โดยโมเดลการวิเคราะห์มีค่า McFadden’s R² อยู่ระหว่าง .261 - .304 โดยพบว่า ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ ประสบการณ์การเรียนรู้ ผลกระทบจากการเรียนรู้ การมีส่วนร่วมทางสังคม และการคิดเชิงวิพากษ์ ซึ่งมีความสัมพันธ์กับระดับมโนทัศน์ความเป็นพลเมืองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 2) แนวทางการพัฒนา ประกอบด้วย การวิเคราะห์สภาพปัญหาและความเปราะบางในชีวิตจริง การเรียนรู้จากสถานการณ์จริงเชื่อมโยงกับวิชาชีพ การคิดเชิงวิพากษ์และเชิงระบบ รวมทั้งการประเมินและสะท้อนผลการเรียนรู้ และ 3) รูปแบบที่พัฒนาขึ้น คือ BANI-Vocational Citizenship Learning Model ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ บริบทเชิงโครงสร้าง พื้นฐานผู้เรียน กลไกการจัดการศึกษาเชิงเปลี่ยนผ่าน และมโนทัศน์ความเป็นพลเมืองเชิงพลวัต
Article Details
เอกสารอ้างอิง
จันทร์เพ็ญ แสงคุณธรรม และสุรชัย ประจงจิตร. (2566). แนวทางการแก้ไขปัญหาการออกกลางคันของผู้เรียนสถานศึกษาอาชีวศึกษาของรัฐในจังหวัดชลบุรี. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 17(1), 65-80.
ยุพิน กลมกูล และคณะ. (2567). การศึกษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับจิตสำนึกความเป็นพลเมืองโลกของนักศึกษาระดับอาชีวศึกษา. วารสารการวัด ประเมินผล สถิติ และการวิจัยทางสังคมศาสตร์, 5(1), 74-90.
Aldrich, J. H. & Nelson, F. D. (1984). Linear probability, logit, and probit models (Sage University Paper Series on Quantitative Applications in the Social Sciences, No. 45). Beverly Hills: SAGE Publications.
Banks, J. A. (2008). Diversity, group identity, and citizenship education in a global age. Educational Researcher, 37(3), 129-139. https://doi.org/10.3102/0013189X08317501.
Biesta, G. J. J. (2011). Learning democracy in school and society: Education, lifelong learning, and the politics of citizenship. Rotterdam: Sense Publishers.
Cascio, J. (2020). Facing the age of chaos. Medium: Facing the Age of Chaos.
Dewey, J. (1938). Experience and education. New York: Macmillan.
Floridi, L. (2018). Semantic capital: Its nature, value, and curation. Philosophy & Technology, 31(2018), 481-497. https://doi.org/10.1007/s13347-018-0335-1.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York: Herder and Herder.
Gilson, E. C. (2014). The ethics of vulnerability: A feminist analysis of social life and practice. New York: Routledge.
Henderson, M. J. et al. (2020). Every click you make: Algorithmic literacy and the digital lives of young adults. AoIR Selected Papers of Internet Research, (2020), 27-31. https://doi.org/10.5210/spir.v2020i0.11233.
Jordan, T. (2021). Inner Development Goals: Background, method and the IDG framework. Stockholm: Growth that Matters AB.
Knekta, E. et al. (2025). Not willing to participate in society? Vocational students’ perspectives on citizenship education. Nordic Journal of Vocational Education and Training, 15(3), 55-81. https://doi.org/10.3384/njvet.2242-458X.2515355.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308.
OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. Paris: OECD Publishing.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. (2nd ed.). New York: International Universities Press.
UNESCO. (2017). Education for sustainable development goals: Learning objectives. Paris: UNESCO.
Valladares, L. (2022). Post-truth and education: STS vaccines to re-establish science in the public sphere. Science & Education, 31(2022), 1311-1337. https://doi.org/10.1007/s11191-021-00293-0.
Veugelers, W. (2021). A moral perspective on citizenship education and on IEA’s International Civic and Citizenship Education Studies. In Malak-Minkiewicz, B. & Torney-Purta, J. (Eds.), Influences of the IEA Civic and Citizenship Education Studies: Practice, policy, and research across countries and regions. (pp. 291-301). Cham: Springer.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge: Harvard University Press.
Westheimer, J. & Kahne, J. (2004). What kind of citizen? The politics of educating for democracy. American Educational Research Journal, 41(2), 237-269. https://doi.org/10.3102/00028312041002237.
Zembylas, M. (2013). Affective citizenship in multicultural societies: Implications for critical citizenship education. Citizenship Teaching & Learning, 9(1), 5-18. https://doi.org/10.1386/ctl.9.1.5_1.