เงื่อนไขความสำเร็จในการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณของนักเรียนประถมศึกษาจังหวัดราชบุรีในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้, ทักษะการคิดเชิงคำนวณ, เงื่อนไขความสำเร็จบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการและเงื่อนไขความสำเร็จในการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณของนักเรียนประถมศึกษาในจังหวัดราชบุรี สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน รวมทั้งเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะดังกล่าว การวิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วยผู้อำนวยการโรงเรียนหรือรองผู้อำนวยการที่ได้รับมอบหมาย หัวหน้าฝ่ายวิชาการ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ครู และผู้ปกครอง จำนวน 20 คน ปีการศึกษา 2567 เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แนวทางการสนทนากลุ่ม และแบบบันทึกการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม ข้อมูลที่ได้ถูกวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณของนักเรียนประถมศึกษามีความเป็นระบบและครอบคลุมด้านต่าง ๆ ได้แก่ การออกแบบหลักสูตร วัตถุประสงค์การเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อการสอนการประเมินผล บทบาทของครู และการมีส่วนร่วมของนักเรียน โดยกระบวนการนี้บูรณาการทั้งกิจกรรมเชิงทฤษฎีและเชิงปฏิบัติ การใช้สื่อดิจิทัลและสื่อท้องถิ่น การสนับสนุนจากครูและการสะท้อนคิดของนักเรียนส่งผลให้นักเรียนสามารถพัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน นอกจากนี้ เงื่อนไขความสำเร็จในการจัดการเรียนรู้ ประกอบด้วยสองด้านหลัก ได้แก่ สิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ ซึ่งรวมถึงสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ สภาพจิตวิทยา และสื่อและเทคโนโลยีสนับสนุน และเครือข่ายการเรียนรู้ ประกอบด้วย เครือข่ายภายในโรงเรียน เครือข่ายภายนอกโรงเรียน และเครือข่ายระหว่างนักเรียน แนวทางการจัดการเรียนรู้ที่เสนอเน้นการบูรณาการทักษะการคิดเชิงคำนวณในทุกสาระการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายและเชื่อมโยงกับบริบทชีวิตจริง การใช้สื่อและเทคโนโลยีอย่างเหมาะสม การพัฒนาครูและชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ตลอดจนการส่งเสริมบทบาทของผู้ปกครองและชุมชนให้เป็นแหล่งเรียนรู้และผู้สนับสนุนการเรียนรู้ของนักเรียน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภา.
กุลิสรา จิตรชญาวณิช. (2562). แนวทางการจัดการเรียนรู้วิทยาการคำนวณสำหรับนักเรียนประถมศึกษา. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เกรียงศักดิ์ บุญขวาง. (2556). สภาพแวดล้อมทางการเรียนและแนวทางพัฒนาของนักเรียนวิทยาลัยสารพัดช่างชลบุรี. (การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา).
ชยการ คีรีรัตน์. (2562). การใช้กระบวนการแก้ปัญหาและโปรแกรม App Inventor พัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณ (Computational Thinking: CT) สำหรับผู้เรียนระดับมัธยมศึกษา. Journal of Education Studies, Chulalongkorn University, 47(2), 31–47.
ชินวงศ์ วิเศษ. (2562). การพัฒนารูปแบบเครือข่ายการเรียนรู้ผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์เพื่อพัฒนาครูวิชาชีพ จังหวัดสุรินทร์ ประเทศไทย. Journal of Education Studies, Chulalongkorn University, 45(4), 164–176.
ณิรดา เวชญาลักษณ์. (2561). การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เด่นชัย วงษ์ช่าง. (2556). สภาพแวดล้อมทางการเรียนของนักเรียนโรงเรียนมาบตาพุดพันพิทยาคาร เขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด อำเภอเมือง จังหวัดระยอง. (การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา).
พรนภัส ใหญ่วงค์ และ อังคณา อ่อนธานี. (2566). การพัฒนาชุดเกม Unplugged Coding เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงคำนวณสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนต้น. วารสารนวัตกรรมการเรียนรู้และเทคโนโลยี, 3(1), 25-34.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และ พเยาว์ ยินดีสุข. (2557). การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รุ่งทิพย์ ศรสิงห์, พรชัย ทองเจือ และ ผ่องลักษม์ จิตต์การุญ. (2560). การพัฒนาความสามารถในการคิดแก้ปัญหาของเด็กปฐมวัยโดยใช้เกมการศึกษา. Humanities and Social Sciences Journal of Pibulsongkram Rajabhat University, 11(1), 92–104.
วิจารณ์ พาณิชย์. (2555). Teach Less, Learn More: การจัดการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสด-ศรีสฤษดิ์วงศ์.
วิจารณ์ พาณิชย์. (2556). ทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21: 3Rs + 8Cs + 2Ls. กรุงเทพฯ: ส.เจริญการพิมพ์.
ษณอนงค์ ชูรา. (2566). รูปแบบการบริหารเครือข่ายความร่วมมือเพื่อส่งเสริมทักษะชีวิตของนักเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2561). คู่มือการใช้หลักสูตรเทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). แนวทางการส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนวิทยาการคำนวณ Coding เพื่อพัฒนาทักษะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: 21 เซ็นจูรี่.
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. (2562). การพัฒนาทักษะดิจิทัลสำหรับเด็กไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล.
สุธีระ ประเสริฐสรรพ์. (2559). การเข้าใจวิทยาศาสตร์ที่ครบถ้วน เป้าหมายสูงสุดของสะเต็มศึกษา. สงขลา: นำศิลป์โฆษณา.
อเนก นาคะบุตร. (2561). ทุนทางสังคมและประชาสังคมในเมืองไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานสนับสนุนการวิจัย.
อาภรณ์ ใจเที่ยง. (2553). หลักการสอน (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Cambridge: Harvard university press.
Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage
Darling-Hammond, L., Burns, D., Campbell, C., Goodwin, A. L., Hammerness, K., Low, E. L., & Zeichner, K. M. (2017). Empowered Educators: How High-Performing Systems Shape Teaching Quality around the World. New Jersey: John Wiley & Sons.
Richardson, C., Henriksen, D., Mishra, P., & Deep-Play Research Group. (2017). The courage to be creative: An interview with Dr. Yong Zhao. TechTrends, 61(6), 515-519.
Selby, C., & Woollard, J. (2013). Computational thinking: The developing definition. Retrieved from https://eprints.soton.ac.uk/356481/1/Selby_Woollard_bg_soton_eprints.pdf.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
