การยกระดับรายได้ครัวเรือนเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงเห็ดโคนน้อยด้วยการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนฐานราก : กรณีศึกษา ตำบลหนองแฝก อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชนฐานรากด้วยการเพิ่มรายได้สุทธิของครัวเรือนผู้เพาะเลี้ยงเห็ดโคนน้อย พื้นที่ตำบลหนองแฝก อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยผสมผสาน (Mixed Research Method) ด้วยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินระดับความรู้ความเข้าใจในแนวทางการสร้างรายได้ด้วยอาชีพการเพาะเห็ดโคนน้อยของครัวเรือนเป้าหมายจำนวน 75 ครัวเรือนแบบก่อน-หลัง (Pre-Post testing) และแบบวัดและประเมินผลทักษะการใช้งานเทคโนโลยีชุดอุปกรณ์การควบคุมอุณหภูมิและระดับความชื้นที่เหมาะสม (Appropriate Technology) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) แสดงค่าร้อยละและค่าเฉลี่ย ผลการศึกษาพบว่า 1) ครัวเรือนเป้าหมายมีระดับความรู้ความเข้าใจและความร่วมมือเพื่อสร้างอาชีพการเพาะเห็ดโคนน้อยด้วยการปรับใช้เทคโนโลยีชุดอุปกรณ์เพิ่มขึ้น โดยค่าคะแนนการประเมินเปลี่ยนแปลงจากก่อนการอบรมที่ 3.6 คะแนน เพิ่มขึ้นเป็น 4.7 คะแนนเมื่อเสร็จสิ้นการอบรม และจากการเปรียบเทียบด้วยสถิติ Paired simple t-test พบว่า ครัวเรือนเป้าหมายมีการเปลี่ยนแปลงของระดับความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นจริงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่งผลต่อการใช้งานชุดอุปกรณ์ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ 2) ครัวเรือนเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจในหลักการเพาะเลี้ยงและปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพการเพาะเลี้ยงเห็ดโคนน้อย แต่ยังคงต้องการคำแนะนำ (Guideline) จากผู้เชี่ยวชาญในบางสถานการณ์ ในส่วนของทักษะการใช้งานและการปรับแต่ง ครัวเรือนเป้าหมายยังต้องการความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญในการปรับแต่งระบบ ยังไม่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลผลผลิตกับประสิทธิภาพในการใช้งานระบบด้วยตนเองได้ ทักษะการบำรุงรักษาและการแก้ไขปัญหา ครัวเรือนเป้าหมายยังไม่สามารถแก้ไข ปรับปรุง รวมทั้งการบำรุงรักษาระบบเชิงลึกได้ด้วยตนเอง ยังคงต้องรับความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ 3) การเปลี่ยนแปลงรายได้สุทธิเฉลี่ยของครัวเรือนผู้เพาะเลี้ยงเห็ดโคนน้อยเป้าหมาย รายได้สูงสุดเท่ากับ 12,650 บาทต่อเดือน ต่ำสุดที่ 6,148 บาทต่อเดือน คิดเป็นรายได้สุทธิที่เพิ่มขึ้นเฉลี่ยเท่ากับ 6,870 บาทต่อเดือน