การวิจัยและออกแบบเพื่อสร้างบรรจุภัณฑ์ต้นแบบสำหรับสินค้าทางวัฒนธรรมเชิงศรัทธาจากข้าวมธุปายาส
คำสำคัญ:
กล่องใส่ต้นแบบ, วัฒนธรรม, สินค้าทางวัฒนธรรม, พระเครื่องจากข้าวมธุปายาสบทคัดย่อ
บทความวิจัยครั้งนี้ เพื่อสร้างบรรจุภัณฑ์ต้นแบบสำหรับสินค้าทางวัฒนธรรมเชิงศรัทธาจากข้าวมธุปายาส เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบมีส่วนร่วม (qualitative descriptive research with participatory design) ในชุมชนวัดศรีสมบูรณ์ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ใช้แบบสัมภาษณ์กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญและกลุ่มเป้าหมายที่เลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย ชมรมพระเครื่อง นักวิชาการ ผู้นำในชุมชน ผู้นำเยาวชนและผู้นำทางศาสนา รวมทั้งสิ้น 20 รูป/คน นำข้อมูลที่ได้มาประมวลผล วิเคราะห์เชื่อมโยงประเด็นแล้วสังเคราะห์เรียบเรียงเพื่อสร้างบรรจุภัณฑ์ต้นแบบสำหรับสินค้าทางวัฒนธรรม จำนวน 4 แบบ ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มเป้าหมายเลือกแบบที่ 2 เป็นลักษณะเฉพาะของการออกแบบที่ได้ดำเนินการภายใต้หลัก “ความพอดี ความเคารพและความหมาย” ด้วยการออกแบบที่คำนึงถึงบริบทอย่างรอบด้าน โดยผสาน 4 มิติสำคัญ ได้แก่ การปกป้องทางกายภาพเพื่อความปลอดภัยและการใช้งานจริง การสื่อสารเชิงสัญลักษณ์เพื่อถ่ายทอดคุณค่า การสะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นเพื่อยืนยันรากเหง้าและการยกระดับคุณค่าทางจิตใจเพื่อสร้างศรัทธา เมื่อองค์ประกอบด้านสี ลวดลาย รูปทรงและวัสดุถูกจัดวางอย่างมีเจตนา จึงก่อรูปเป็นภาษาทางการออกแบบที่ “สื่อวัฒนธรรมเชิงศรัทธา” เชื่อมโยงอดีต ปัจจุบันและอนาคตของชุมชนอย่างลุ่มลึกและสง่างาม สร้างความรู้สึกร่วมและความภาคภูมิใจร่วมกัน
เอกสารอ้างอิง
นิวัฒน์ ศิริคช และ ภานุ สรวยสุวรรณ. (2567). การศึกษาลวดลายไทยจากลายรดน้ำ สู่การสร้างสรรค์ศิลปะลวดลายใหม่ในจังหวัดระยอง. วารสารศิลปกรรมบูรพา, 27(2), 157–176.
พระครูปทุมปริยัติการ รวิวณฺโณ. (2558). การศึกษาวิเคราะห์ประเพณีการถวายข้าวมธุปายาส : กรณีศึกษาอำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 2(1), 127-134.
พระใบฏีกาณภัทร เพื๊อกหึ่ว (พานิช), ภูริวัจน์ ปุณยวุฒิปรีดา และ อุบล วุฒิพรโสภณ. (2564). การพัฒนารูปแบบบรรจุผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มของสินค้าชุมชนยายชา อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 6(2), 156-166.
ภัทรกร ออแก้ว. (2563). การออกแบบบรรจุภัณฑ์พระสกุลลำพูน นครหริภุญไชย กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมหาวัน. แนวหน้าวิจัยนวัตกรรมทางวิศวกรรม, 18(2), 111–121.
วัลยา สุวรรณบัณฑิตย์ และ เรวดี อึ้งโพธิ์. (2560). ภาพสะท้อนทางวัฒนธรรมของประเพณีกวนข้าวมธุปายาส วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่, 9(1), 216-237.
Barthes, R. (1977). Image, Music, Text. London: Fontana Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). New York: Greenwood Press.
Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. New York: Basic Books.
Packnode. (2025). When Packaging Delivers Cultural Philosophy. Retrieved from https://www.packnode.org/en/innovation/when-packaging-delivers-cultural-philosophy?utm_source=chatgpt.com.
Qin, Z. (2022). Innovative Path of Tourism Product Packaging Design Based on Cultural Sense. Frontiers in Art Research, 4(2), 56-62.
Sun, M. (2023). Research on Packaging Design of Cultural and Creative Products Derived from the Intangible Cultural Heritage of Gold Foil. Frontiers in Art Research, 5(7), 92-100.
Swearer, D.K. (2010). The Buddhist world of Southeast Asia. Albany: State University of New York Press.
Tambiah, S. J. (1970). Buddhism and the spirit cults in North-East Thailand. Cambridge: Cambridge University Press.
Triratanasirichai, K., Kimura, A., & Tanaka, T. (2025). Visual Cues and Cultural Symbolism in Packaging Design Enhancing Perceived Authenticity and Purchase Decision of Thai Ready-to-Eat Green Curry in the Japanese Market. In Proceedings of the International Conference on Asia Digital Art and Design Asia Digital Art and Design Association (pp. CT2401-CT2408). Tokyo: Asia Digital Art and Design Association.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
