การวิเคราะห์แนวโน้มการจัดสรรทุนวิจัยและสถานภาพการเบิกจ่ายทุนวิจัย ของคณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ณัฐธกานต์ จันดาโชติ

ผู้แต่ง

ณัฐธกานต์ จันดาโชติ คณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ทุนวิจัย, การจัดสรรทุน, การเบิกจ่ายทุน, การบริหารทุนวิจัย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์แนวโน้มการจัดสรรทุนวิจัย (2) ศึกษาสถานภาพการเบิกจ่ายทุนวิจัย และ (3) เสนอแนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการทุนวิจัยของคณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในช่วงปีงบประมาณ 2561–2567 การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงพรรณนา โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารสรุปการให้ทุนวิจัยของคณะฯ เครื่องมือที่ใช้คือแบบบันทึกข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ และการเปรียบเทียบแนวโน้ม ผลการวิจัยพบว่า การจัดสรรทุนวิจัยมีความผันผวนทั้งในด้านจำนวนทุนวิจัยและงบประมาณในการสนับสนุน โดยในปีงบประมาณ 2563 มีจำนวนทุนวิจัยและจำนวนเงินสูงสุด ขณะที่ปีงบประมาณ 2566 ต่ำสุด นอกจากนี้ แนวโน้มในช่วงหลังสะท้อนการกระจายทุนเพิ่มขึ้น แต่ลดจำนวนเงินเฉลี่ยต่อโครงการลง ด้านสถานภาพการเบิกจ่าย พบว่าโดยรวมมีประสิทธิภาพในระดับค่อนข้างสูง โดยมีอัตราการเบิกจ่ายจริงมากกว่าร้อยละ 80 ในทุกปี และปีงบประมาณ 2564 มีอัตราการเบิกจ่ายจริงสูงสุดที่ร้อยละ 100 และไม่ปรากฏปัญหาการติดค้างในทุกงวดการเบิกจ่าย แต่ก็ยังพบปัญหาเงินทุนคงเหลือ การคืนทุน และการติดค้างทุนวิจัยในบางปี ซึ่งสะท้อนข้อจำกัดของกระบวนการบริหารและการดำเนินโครงการ เมื่อพิจารณาจำแนกตามประเภททุน พบว่า ทุนวิจัยเพื่อพัฒนาบุคลากรสายวิชาการได้รับการจัดสรรมากที่สุดทั้งด้านจำนวนทุนวิจัยและจำนวนเงินต่อโครงการ ขณะที่ทุนสำหรับนิสิตบัณฑิตศึกษามีจำนวนโครงการสูง แต่มีวงเงินต่อโครงการต่ำ สะท้อนลักษณะการจัดสรรที่เน้นการพัฒนาศักยภาพบุคลากรเป็นหลัก ส่วนประเภททุนการพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ของอาจารย์ ชี้ให้เห็นว่า ประสิทธิภาพการบริหารทุนวิจัยขึ้นอยู่กับความสมดุลระหว่างการจัดสรรทุน กระบวนการบริหาร และศักยภาพของผู้รับทุน มากกว่าปริมาณทุนเพียงอย่างเดียว ดังนั้น ควรปรับปรุงระบบบริหารทุนให้มีความสมดุล เพิ่มความคล่องตัวของกระบวนการเบิกจ่าย และพัฒนาระบบติดตามโครงการอย่างต่อเนื่อง เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณวิจัยอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กมลทิพย์ คงสวัสดิ์พร. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพการเบิกจ่ายเงินงบประมาณ ประจำปีงบประมาณ 2556 ของกรมที่ดิน. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 1(2), 77–88.

กาญจนา พรหมโคตร, อรอนงค์ โนนทิง และ กีรติพร จูตะวิริยะ. (2564). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการขอทุนวิจัยภายนอกของนักวิจัยสายวิชาการ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. วารสารการพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย, 8(2), 36–43.

คณะอนุกรรมการด้านนโยบายและยุทธศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม สภานโยบายวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2560). ยุทธศาสตร์การวิจัยและนวัตกรรม 20 ปี (พ.ศ. 2560–2579). กรุงเทพฯ: บริษัท โคคูน แอนด์โค จำกัด.

จิตติพร นวลละออง, ศิราวัลย์ อัศวเมฆิน และ วรินทร์พิภพ ชยทัตภูมิรัตน์. (2567). การศึกษาสถานภาพงบประมาณการวิจัยโครงการวิจัยที่ได้รับทุนจากแหล่งทุนต่างประเทศของมหาวิทยาลัยมหิดลในสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 19(2), 42–51.

เฉิดฉันทร์ ราชบุรณะ และ ครรชิต บุญเรือง. (2567). วิเคราะห์แนวโน้มการตีพิมพ์ผลงานวิจัยระดับนานาชาติของประเทศไทย ในช่วงปี ค.ศ. 2018-2022. วารสารห้องสมุด สมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ, 68(1), 125–142.

ชนินาถ สุริยะลังกา และ ศิราวัลย์ อัศวเมฆิน. (2567). แนวทางการจัดทำงบประมาณและการจัดประเภทรายการค่าใช้จ่ายในโครงการวิจัยทางคลินิกมหาวิทยาลัยมหิดลที่ได้รับทุนจากแหล่งทุนภายนอก. Mahidol R2R e-Journal, 11(1), 25–36.

โทน เวชชะ. (2563). ประสิทธิผลในการส่งเสริมและสนับสนุนให้นักวิจัยได้รับทุนวิจัยจากหน่วยทุนวิจัย กรณีศึกษา : การส่งเสริมและสนับสนุนนักวิจัย โดยสำนักบริหารวิจัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).

ธนารีย์ บัวเผื่อน, มุกดาลักษณ์ บุญทรง และ ประทักษ์ โอประเสริฐสวัสดิ์. (2558). ความสัมพันธ์ระหว่างเงินทุนสนับสนุนการวิจัยกับผลงานวิจัยที่ได้รับการตีพิมพ์ในระดับชาติและนานาชาติของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี. Mahidol R2R e-Journal, 2(1), 118–129.

พรทิพย์ ผึ้งแก้ว และ อำพรรณ ผึ้งแก้ว. (2565). การศึกษาองค์ความรู้จากข้อเสนอโครงการวิจัยแหล่งทุนภายนอก. ใน การประชุมนำเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษา ครั้งที่ 17 ปีการศึกษา 2565 (น. 220–236). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย.

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. (2561). ประกาศมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เรื่อง หลักเกณฑ์การบริหารเงินอุดหนุนการวิจัย มหาวิทยาลัยมหาสารคาม พ.ศ. 2561. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

วรรณดี สุทธินรากร และบุญเยี่ยม เหลาสะอาด. (2568). พระราชบัญญัติพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา พ.ศ. 2562 กับการสนับสนุนทุนวิจัยของหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 40(2), 103–121.

วรางคณา ปัญญากรวงศ์, สุพัตรา ละออรัตนศักดิ์ และ สุดารัตน์ ลือพงศ์พัฒนะ. (2564). ประเมินระดับความพร้อมของเทคโนโลยี อย่างไร เมื่อต้องยื่นขอทุนวิจัย. วารสารสหวิทยาการ, 18(1), 12–63.

วัฒนา บัวภูมิ และ สิทธิพร ตัณฑวิรุฬห์. (2568). การวิเคราะห์ทุนวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดลที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ด้านวิจัยและนวัตกรรม ในปีงบประมาณ 2564 - 2566. วารสารวิชาการ ปขมท., 14(1), e1385.

สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2565). แผนด้านการอุดมศึกษาเพื่อผลิตและพัฒนากำลังคนของประเทศ พ.ศ. 2564–2570 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

สิริภัสณ์ ศิระนุภาพ. (2568). คู่มือปฏิบัติงาน เรื่อง การวิเคราะห์การปิดโครงการวิจัยที่ได้รับทุนอุดหนุนการวิจัยจากงบประมาณรายได้ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

อลิสา สาเรส. (2569). วิเคราะห์ทุนวิจัยของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ที่ได้รับการสนับสนุนจากแหล่งทุนภายนอก ปีงบประมาณ 2563 - 2568. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 10(3), 102–119.

Brown, B. A. (2023). Regimes of research and development funding in higher education. In R. J. Tierney, F. Rizvi, & K. Ercikan (Eds.), International encyclopedia of education (4th ed.) (pp. 108–113). Amsterdam, Netherlands: Elsevier.

Pan, P., & Yin, Y. M. (2024). What kind of education research was funded by the government in China? A decade-long investigation (2010–2020). International Journal of Educational Management, 38(7), 2002-2020.

ShaoXin, Z., & Ming, L. (2026). Funding diversification, governance autonomy, and higher education resilience. International Review of Economics & Finance, 107, 105144.

Tian, Y., See, K. F., & Hsiao, B. (2026). Performance-based research funding allocation for excellence: Evidence from central and western Chinese higher education institutions. Economic Analysis and Policy, 89, 1114-1132.