การวิเคราะห์ศักยภาพในการแข่งขันการส่งออกทุเรียนไทยไปจีน: กรณีศึกษาเปรียบเทียบกับเวียดนาม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพในการแข่งขันการส่งออกทุเรียนของไทยไปยังจีน โดยเปรียบเทียบกับเวียดนาม การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยโดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary Data) แบบอนุกรมเวลา (Time Series Data) โดยแหล่งข้อมูลที่ใช้มาจากฐานข้อมูลของหน่วยงานภาครัฐและองค์กรระหว่างประเทศ และสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การวิเคราะห์ผ่านแบบจำลองเพชร (Diamond Model) ควบคู่กับการวิเคราะห์เชิงปริมาณด้วยดัชนีความได้เปรียบ เชิงแข่งขัน (ICA) ดัชนีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบที่ปรากฏ (RCA) การวิเคราะห์ SWOT Analysis และ TOWS Matrix ผลการศึกษาพบว่า 1) ไทยยังคงรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันผ่านคุณภาพของผลผลิต โครงสร้างพื้นฐานทางโลจิสติกส์ เทคโนโลยี และประสบการณ์ที่แข็งแกร่งในตลาด แต่ยังคงเผชิญกับข้อเสียเปรียบด้านต้นทุนแรงงานที่อยู่ในระดับสูง รวมถึง การที่เวียดนามเข้ามาชิงส่วนแบ่งทางการตลาดในระดับกลางถึงล่างอย่างรวดเร็ว 2) ผลการวิเคราะห์ดัชนีความได้เปรียบเชิงแข่งขัน (ICA) 11 ปัจจัย พบว่า ไทยได้เปรียบเวียดนามใน 7 ปัจจัย ได้แก่ พื้นที่เพาะปลูก อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ ปริมาณการนำเข้าทุเรียนของจีน ปริมาณการใช้ปุ๋ย จำนวนสถานประกอบการที่ได้รับการขึ้นทะเบียนในการส่งออกผลไม้สดไปจีน ราคาทุเรียน FOB และดัชนีประสิทธิภาพโลจิสติกส์ ทั้งนี้ ไทยเสียเปรียบใน 4 ปัจจัย ได้แก่ ค่าแรงขั้นต่ำ จำนวนแรงงาน ภาคเกษตร ผลผลิตเฉลี่ยต่อพื้นที่ และมูลค่าการนำเข้าปุ๋ย 3) ไทยมีความได้เปรียบในการแข่งขันระดับที่สูงมาก โดยมีค่าดัชนีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบที่ปรากฏ (RCA) เฉลี่ยอยู่ที่ 50.10 ในขณะที่เวียดนามมีค่า RCA เฉลี่ยเท่ากับ 9.96 และ 4) การวิเคราะห์เชิงกลยุทธ์ชี้ให้เห็นว่า ไทยมีจุดแข็งด้านภาพลักษณ์พรีเมียมและโครงสร้างพื้นฐานโลจิสติกส์ แต่เผชิญภัยคุกคามจากต้นทุนที่ถูกกว่าและการรุกตลาดอย่างรวดเร็วของเวียดนาม กลยุทธ์สำคัญ คือ การเน้นมาตรฐานคุณภาพ (GAP/GMP) เพื่อขยายตลาดพรีเมียม และยกระดับนวัตกรรมเพื่อลดต้นทุน