ปัจจัยด้านพฤติกรรมการใช้จ่าย และนโยบายแก้หนี้ของรัฐที่มีผลต่อหนี้เสียภาคครัวเรือนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยด้านพฤติกรรมการใช้จ่าย คุณลักษณะทางประชากรศาสตร์ และปัจจัยกระทบทางเศรษฐกิจสังคมที่มีผลต่อหนี้เสียภาคครัวเรือน และ 2) นโยบายของภาครัฐที่มีผลต่อหนี้เสียภาคครัวเรือนในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่าง 443 ราย ครอบคลุมข้อมูลประชากรศาสตร์ ดัชนีความรู้ทางการเงิน พฤติกรรมและการตระหนักรู้ในการใช้จ่าย รวมถึงการเข้าร่วมมาตรการรัฐ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เศรษฐมิติแบบจำลองโพรบิตเชิงอันดับ (Ordered Probit Model) ผ่านการตรวจสอบการแจกแจงแบบปกติของค่าความคลาดเคลื่อน ผลการศึกษาพบว่า 1) กลุ่มตัวอย่างมีความรู้ทางการเงินสูงแต่มีพฤติกรรมการใช้จ่ายต่ำ สะท้อนความล้มเหลวการนำความรู้ทฤษฎีไปปฏิบัติจริง ผลการประมาณค่าทางเศรษฐมิติพบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลเชิงลบต่อโอกาสการเกิดหนี้เสียที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ได้แก่ พฤติกรรมและความตระหนักรู้ในการใช้จ่าย ขณะที่การเผชิญเหตุการณ์ไม่คาดคิด สถานภาพสมรสหรือหย่าร้าง ส่งผลเชิงบวกต่อโอกาสการเกิดหนี้เสีย 2) มิตินโยบายของภาครัฐ การเข้าร่วมนโยบายแก้หนี้ระยะยาวลดโอกาสการเกิดหนี้เสียอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่การเข้าร่วมนโยบายแก้หนี้ระยะสั้นมีความสัมพันธ์เชิงบวกต่อโอกาสการเป็นหนี้เสีย งานวิจัยนี้จึงเสนอแนะให้กระทรวงการคลัง ธนาคารแห่งประเทศไทยและสถาบันการศึกษาส่งเสริมความรู้ทางการเงินผ่านการปฏิบัติจริง ให้สถาบันการเงินพิจารณาสินเชื่อเชิงพฤติกรรม รวมไปถึงระบบเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงสูง และส่งเสริมมาตรการแก้หนี้ระยะยาวมากกว่าระยะสั้น