ศึกษาปัญหาและแนวทางแก้ไขการแบ่งมรดกตามบทบัญญัติอิสลาม : กรณีศึกษาผู้นำศาสนาชุมชนมุสลิม เขตเทศบาลเมืองนราธิวาส

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบัญญัติอิสลามว่าด้วยการแบ่งมรดก ศึกษาปัญหา และแนวทางแก้ไขเกี่ยวกับการแบ่งมรดกตามบทบัญญัติอิสลามของชุมชนมุสลิม เขตเทศบาลเมืองนราธิวาส โดยศึกษาจากเอกสาร อัลกุรอาน อัลหะดีษ งานวิจัยและข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต รวบรวมข้อมูลเชิงสำรวจ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์เกี่ยวกับปัญหาและแนวทางแก้ไขเกี่ยวกับการแบ่งมรดกตามบทบัญญัติอิสลามจากผู้นำศาสนา จำนวน 10 คน โดยเลือกแบบเจาะจง และนำเสนอข้อมูลในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า บทบัญญัติอิสลามว่าด้วยการแบ่งมรดก กำหนดให้มีการจัดการมรดกโดยเร็วและกำหนดให้ทรัพย์มรดกตกเป็นกรรมสิทธิ์ของทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกทันทีที่เจ้ามรดกเสียชีวิต ส่วนปัญหาที่เกิดขึ้นจากการแบ่งมรดกมีหลายปัญหาที่สำคัญ ได้แก่ ปัญหาความไม่พอใจกับส่วนแบ่งที่ได้รับ การเบียดบังและความล่าช้าในการแบ่งมรดก และการจัดการแบ่งมรดกไม่เป็นไปตามบทบัญญัติอิสลาม ปัญหาเหล่านี้มีสาเหตุมาจาก เจ้ามรดก (ผู้เสียชีวิต) ได้ทำนิติกรรม หรือพินัยกรรม โดยไม่มีการจดบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ไม่มีพยานรู้เห็น ขาดความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการแบ่งมรดกตามบทบัญญัติอิสลาม และขาดความไว้วางใจระหว่างทายาทด้วยกัน ทำให้เกิดปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อการแบ่งมรดก สำหรับแนวทางในการแก้ไขปัญหา พบว่าผู้นำศาสนาได้เรียกผู้มีสิทธิรับมรดกมาพูดคุยปรับความเข้าใจกัน มีการจัดการแบ่งมรดกใหม่ให้ถูกต้องมีการจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการแบ่งมรดกตามบทบัญญัติอิสลาม และหากว่าผู้นำศาสนาไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ก็จะส่งเรื่องไปยังสำนักงานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดดำเนินการต่อไป แนวทางในการแก้ไขที่สำเร็จมากที่สุด คือ แนวทางที่ผู้นำศาสนาเรียกผู้มีสิทธิรับมรดกมาพูดคุยปรับความเข้าใจกัน และงานวิจัยนี้เห็นควรว่าในขณะพูดคุยปรับความเข้าใจควรมีผู้ทรงคุณวุฒิ หรือผู้ใหญ่ที่นับถือมาอยู่ร่วมเพื่อให้เกิดความง่ายดายในการพูดคุย