การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันของความฉลาดทางดิจิทัลและการรู้เท่าทันสื่อ ของเยาวชนไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันปัจจัยความฉลาดทางดิจิทัลและการรู้เท่าทันสื่อเพื่อตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลเชิงทฤษฎีกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในกลุ่มเยาวชนไทย เป็นการวิจัยเชิงประมาณ โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลกับกลุ่มตัวอย่างที่มีการกำหนดขนาดตัวอย่าง ได้แก่ เยาวชนไทยที่กำลังศึกษาในมหาวิทยาลัยของรัฐและเอกชน และมีมีอายุระหว่าง 18-25 ปี จำนวน 680 คน จากมหาวิทยาลัยที่อยู่ใน 5 อันดับแรกของมหาวิทยาลัยรัฐ และมหาวิทยาลัยเอกชน ด้วยการคำนวณโควต้า และการเลือกตัวอย่างแบบบังเอิญที่ยินดีให้ข้อมูลด้วยความสมัครใจ และสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน ผลการวิจัยพบว่า 1) ความฉลาดทางดิจิทัลทั้ง 8 ด้าน ได้แก่ 1) เอกลักษณ์พลเมืองดิจิทัล 2) การบริหารจัดการเวลาบนโลกดิจิทัล 3) การจัดการการกลั่นแกล้งบนไซเบอร์ 4) การจัดการความปลอดภัยบนระบบเครือข่าย 5) การจัดการความเป็นส่วนตัว 6) การคิดอย่างมีวิจารณญาณ 7) ร่องรอยทางดิจิทัล และ 8) ความเห็นอกเห็นใจและสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่นทางดิจิทัล ซึ่งทุกองค์ประกอบมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดีถึงดีเยี่ยม (χ²/df ≤ 2, GFI ≥ .996, RMSEA ≤ .05) ตัวบ่งชี้แต่ละด้านมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบระหว่าง 0.306-0.940 โดยส่วนใหญ่มีค่าอยู่ในระดับสูง (≥ .60) และมีค่าความแปรปรวนของความคลาดเคลื่อน อยู่ในระดับต่ำ แสดงถึงความแม่นยำของเครื่องมือ และ 2) การรู้เท่าทันสื่อทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ การเปิดรับสื่อ การวิเคราะห์สื่อ การเข้าใจสื่อ การประเมินค่า และการใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ มีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์อยู่ในระดับดีถึงดีเยี่ยม
ตัวบ่งชี้ทุกข้อมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบสูงกว่า .70 และมีนัยสำคัญทางสถิติทีระดับ .001 พร้อมทั้งมีค่าความแปรปรวนของความคลาดเคลื่อน อยู่ในระดับต่ำ-ปานกลาง แสดงถึงความแม่นยำและความเชื่อมั่นของโมเดล ผลการวิจัยยืนยันว่าองค์ประกอบการรู้เท่าทันสื่อทั้ง 5 ด้านสามารถใช้วัดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเหมาะสมที่จะนำไปใช้ในการวิเคราะห์โมเดลเชิงสาเหตุและการพัฒนาแนวทางการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารบริหารธุรกิจและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้แต่งบทความแต่เพียงผู้เดียว โดยกองบรรณาธิการวารสารจะไม่มีส่วนรับผิดชอบในความเสียหายที่เกิดขึ้นในทุกกรณี
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2562). คู่มือการดูแลสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
พนม คลี่ฉายา. (2564). การเพิ่มความสามารถในความรอบรู้ทางดิจิทัลและการรู้เท่าทันที่มีต่อความผูกพันและความเสี่ยงจากการใช้สื่อสังคมออนไลน์
ของประชาชน. กรุงเทพฯ: คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สรานนท์ อินทนนท์. (2563). รายงานสถานการณ์ภัยออนไลน์ในเด็กไทยและการเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัล. กรุงเทพฯ: ดีป้า (depa).
สํานักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). รายงานผลการสำรวจดัชนีชี้วัดดิจิทัลของประเทศไทย (Thailand Digital Outlook) ประจำปี พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2560). 5 องค์ประกอบของการรู้เท่าทันสื่อ. สืบค้นจาก https://www.thaihealth.or.th/5-องค์ประกอบของการรู้เท-2/
สำนักงานปลัดกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567). สถาบันอุดมศึกษาจำนวนนักศึกษามากที่สุด : ผลสำรวจจากสำนักงานปลัด
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ปีการศึกษา 2567. สืบค้นจาก https://www.eduzones.com/2024/12/03/university-8/
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์กรมหาชน). (2564). ความฉลาดทางดิจิทัล DQ (Digital Intelligence) ที่คนรุ่นใหม่ต้องมี. สืบค้นจาก https://www.dga.or.th/document-sharing/infographic/49422/
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). สรุปผลการสำรวจพฤติกรรมการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
อภิชาติ เหล็กดี, และ สุภาภรณ์ ชัยธนทรัพย์. (2566). แนวทางการเสริมสร้างความฉลาดทางดิจิทัลสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรีเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีอุบัติใหม่. วารสารวิชาการครุศาสตร์และเทคโนโลยี, 10(2), 45-62.
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2567). รายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ประจำปี 2566–2567. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. สืบค้นจาก https://www.etda.or.th
ประชาชาติธุรกิจออนไลน์. (2567). เปิด 10 อันดับมหาวิทยาลัยรัฐ-ราชภัฏ-เอกชน ที่ได้รับความนิยมมากสุด. 22 เมษายน 2567. สืบค้นจาก https://www.prachachat.net/general/news-1547806
สำนักปลัดกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2567). นักศึกษารวม ปีการศึกษา 2567 ภาคเรียนที่ 1 ใน สถาบันอุดมศึกษาทั้งหมด จำแนกตาม สถาบัน / กลุ่มสถาบัน / เพศ / ระดับการศึกษา / ชื่อหลักสูตร / (กลุ่มสาขาวิชาISCED (INTERNATIONAL STANDARD CLASSIFICATION OF EDUCATION /ชั้นปี). สืบค้นจาก https://info.mhesi.go.th/download_stat_s.php
Buckingham, D. (2003). Media education: Literacy, learning and contemporary culture. Cambridge, UK: Polity Press.
Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
Chainan, P. (2022). Media literacy and civic engagement among Thai youth. Journal of Communication and Media Studies, 34(2), 45–60.
DQ Institute. (2019). Digital intelligence (DQ) framework. Retrieved from https://www.dqinstitute.org
DQ Institute. (2023). Strategic intelligence on digital intelligence. Retrieved from https://www.dqinstitute.org
Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13(1), 93–106.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
Gardner, H. (1983). Frames of mind: The theory of multiple intelligences. New York: Basic Books.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. and Anderson, R.E. (2010). Multivariate Data Analysis. 7th Edition, Pearson, New York.
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. Washington, DC: Aspen Institute.
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
Livingstone, S. (2014). Developing social media literacy: How children learn to interpret risky opportunities on social network sites. Communications, 39(3), 283–303.
Marinier, P. (2023). Youth digital literacy in Thailand: Combating misinformation and greenwashing. Asian Journal of Media and Communication, 15(1), 67–85.
Martens, H. (2010). Evaluating media literacy education: Concepts, theories and future directions. Journal of Media Literacy Education, 2(1), 1–22.
Mossberger, K., Tolbert, C. J., & Stansbury, M. (2003). Virtual inequality: Beyond the digital divide. Washington, DC: Georgetown University Press.
Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(3), 1065–1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
Park, Y. (2019). DQ framework for digital intelligence: A comprehensive set of competencies for digital citizens. DQ Institute.
Potter, W. J. (2004). Theory of media literacy: A cognitive approach. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Rorbkorb, N. and Rascha, T. (2025). Multilevel Factors Affecting Undergraduate Students’ Media Literacy. Journal of Southern Technology. 18(1), 52-66.
UNESCO. (2021). Media and information literate citizens: Think critically, click wisely! (Second edition of the UNESCO model MIL curriculum). UNESCO Publishing. Retrieved from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000377068
UNICEF. (2023). Children in a digital world: Risks and opportunities. Retrieved from https://www.unicef.org
World Economic Forum. (2024). The global risks report 2024 (19th ed.). Retrieved from https://www.weforum.org/publications/global-risks-report-2024/
Yuhyun, P. (2016). 8 Digital Life Skills All Children Need–and A Plan for Teaching Them. Retrieved from https://www.weforum.org/agenda/2016/09/8-digital-life-skills-all-children-need-and-a-plan-for-teachingthem/.
