ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับความเป็นกลางในการดำเนินการทางวินัย ของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับหลักความเป็นกลางในการดำเนินการทางวินัยของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ซึ่งเป็นกระบวนการที่สำคัญต่อการรักษามาตรฐานวิชาชีพและส่งผลกระทบโดยตรงต่อสิทธิและหน้าที่ของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ซึ่งตามหลักกฎหมายมหาชนและพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง  พ.ศ. 2539 มาตรา 13 และ 16 กำหนดไว้ว่า เจ้าหน้าที่ผู้พิจารณาทางปกครองต้องปราศจากส่วนได้เสียและอคติ อย่างไรก็ดี กระบวนการวินัยภายใต้พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2547 กฎ และระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการทางวินัยของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษายังมีบางกระบวนการที่ขัดกับหลักความเป็นกลางซึ่งเป็นหลักการสำคัญในกฎหมายมหาชน และการดำเนินกระบวนการพิจารณาทางปกครอง

จากการศึกษาพบว่า กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องยังคงมีประเด็นปัญหาในหลายขั้นตอนที่อาจขัดต่อหลักความเป็นกลาง ได้แก่ 1) ปัญหาความเป็นกลางในการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนทางวินัยที่อาจมีการแต่งตั้งบุคคลที่เคยเป็นกรรมการสืบสวนข้อเท็จจริงมาก่อน ทำให้เกิดความโน้มเอียง 2) ปัญหาความเป็นกลางในกรณีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่เรื่องเดียวกันแต่ต่างฐานะกัน และ3) ปัญหาความเป็นอิสระขององค์กรผู้ตรวจสอบการดำเนินการทางวินัยในระดับเขตพื้นที่การศึกษา ผู้วิจัยจึงเสนอแนะให้มีการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการกำหนดข้อห้ามที่ชัดเจนในการแต่งตั้งกรรมการสอบสวน การปรับปรุงขั้นตอนการรายงานผลไม่ให้เกิดกรณีที่บุคคลเดียวกันจะมาพิจารณาในเรื่องเดียวกันอีก รวมถึงการทบทวนโครงสร้างและที่มาขององค์กรตรวจสอบเพื่อให้มีความเป็นอิสระอย่างแท้จริง ซึ่งจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและความยุติธรรมให้แก่ระบบการดำเนินการทางวินัยของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาต่อไป