วิปัสสนาภาวนาศึกษา : การสัมมนามิติใหม่

ผู้แต่ง

  • เสนาะ ผดุงฉัตร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระมหาจีรวัฒน์ กนฺตวณฺโณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

วิปัสสนาภาวนา, สัมมนา, มิติใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาการบูรณาการองค์ความรู้ด้านการสัมมนาเข้ากับการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนา อันเป็นกระบวนการฝึกฝนจิตใจตามหลักพระพุทธศาสนาซึ่งเน้นการเจริญสติและพัฒนาปัญญาให้รู้แจ้งในสภาวธรรมตามความเป็นจริง แนวทางดังกล่าวนับเป็นนวัตกรรมทางจิตศึกษาที่มีศักยภาพในการส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพจิตอย่างลึกซึ้ง การสัมมนาวิปัสสนาภาวนา จึงมิใช่เพียงกิจกรรมเชิงวิชาการ หากแต่เป็นเวทีการเรียนรู้แบบองค์รวมที่เชื่อมโยงการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับการฝึกอบรมภายในอย่างมีระบบ จุดเด่นของแนวทางนี้อยู่ที่การออกแบบกระบวนการสัมมนาให้ครอบคลุมทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ โดยมีวิทยากรผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้นำกระบวนการ เปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ เจริญสติ และทดลองปฏิบัติกรรมฐานในแนวทางที่เหมาะสมกับจริตของตนเอง ทั้งนี้ ยังครอบคลุมการศึกษากัมมัฏฐาน 5 สายหลัก ได้แก่ สายพุทโธ อานาปานสติ พอง-ยุบ สัมมา-อะระหัง และสายเคลื่อนไหว เพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างรอบด้านและเลือกแนวทางปฏิบัติที่สอดคล้องกับตนมากที่สุด ผลจากกระบวนการนี้จะช่วยเสริมสร้างความเข้าใจตนเอง พัฒนาความมั่นคงทางจิตใจ เพิ่มพูนภาวะผู้นำอย่างมีสติ ส่งเสริมการทำงานร่วมกันและต่อยอดสู่การดำเนินชีวิต ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ทั้งในระดับบุคคล องค์กร และสังคมโดยรวม อันเป็นเป้าหมายสำคัญของการศึกษาเพื่อการหลุดพ้นตามแนวทางพระพุทธศาสนา

เอกสารอ้างอิง

เกษกานดา สุภาพจน์. (2549). การจัดสัมมนา. กรุงเทพฯ: ศูนย์ส่งเสริมวิชาการ.

ประชุม โพธิกุล. (2539). เทคนิคการประชุม. กรุงเทพฯ: สบายใจ.

พระเชวงศักดิ์ จนฺทวํโส. (2560). การปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาด้วยสุญญตาในจูฬสุญญตสูตร (สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2553). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 19). นนทบุรี: บริษัทเอสอาร์พริ้นติ้งแมสโปรดักส์ จำกัด.

พระมหาสุพัตร์ วชิราวุโธ. (2564). สัมมนาพระพุทธศาสนา. พิษณุโลก: โรงพิมพ์ บริษัทโฟกัส พริ้นติ้ง จำกัด.

แพรวพรรณ ตรีชั้น. (2563). เอกสารประกอบการสอนวิชาการจัดประชุมและการจัดนิทรรศการ. นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.

ไพพรรณ เกียรติโชคชัย. (2546). หลักการสัมมนา (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: การศึกษา จำกัด.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สมิตร สัชฌุกร. (2552). การประชุมที่เกิดประสิทธิผล. กรุงเทพฯ: สายธาร.

อภิญญา กีรติสุวคนธ์. (2546). เอกสารประกอบการสอน วิชาการจัดประชุมสัมมนา (หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-10-24

รูปแบบการอ้างอิง

ผดุงฉัตร เ., & กนฺตวณฺโณ พ. (2025). วิปัสสนาภาวนาศึกษา : การสัมมนามิติใหม่. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 8(5), 271–282. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/bim/article/view/286556