นวัตกรรมการสื่อสารธรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์สำหรับคนรุ่นใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนำเสนอการสื่อสารธรรมะบนสื่อสังคมออนไลน์ในบริบทของสังคมไทย โดยมุ่งศึกษาพฤติกรรมการเสพสื่อของคนรุ่นใหม่ (Gen Z และ Gen Alpha) เนื่องจากพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ที่เติบโตในโลกดิจิทัลมีลักษณะเด่น 3 ประการ คือ นิยมเนื้อหาที่สั้นกระชับ เพื่อรับมือกับภาวะข้อมูลท่วมท้น ให้คุณค่ากับความน่าเชื่อถือของผู้ส่งสาร และต้องการการโต้ตอบสองทาง พฤติกรรมเหล่านี้ได้ผลักดันให้เกิดนวัตกรรมการสื่อสารธรรมะ 3 มิติ ได้แก่ 1. นวัตกรรมด้านเนื้อหา ที่เน้นการประยุกต์ใช้แก้ปัญหาชีวิต 2. นวัตกรรมด้านรูปแบบที่สร้างชุมชนชาวพุทธเสมือนจริงและการทำบุญออนไลน์ และ 3. นวัตกรรมด้านผู้ส่งสาร ที่พระสงฆ์ปรับบทบาทเป็นโค้ชชีวิตที่เข้าถึงง่าย การเลือกใช้แพลตฟอร์มอย่าง TikTok Podcast YouTube และ Facebook อย่างมีกลยุทธ์จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความสำเร็จ ข้อควรระวังในการสื่อสารธรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ คือ 1. ความเสี่ยงที่เนื้อหาจะถูกลดทอนจนขาดความถูกต้อง 2. การรับมือกับปฏิสัมพันธ์เชิงลบในชุมชนออนไลน์ และ 3. พระสงฆ์ต้องครองตนอยู่ในกรอบพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด การเผยแผ่ธรรมะให้เข้าถึงคนรุ่นใหม่จำเป็นต้องอาศัยกระบวนทัศน์ที่ยึดผู้รับสารเป็นศูนย์กลาง ควบคู่ไปกับความเข้าใจในการปรับใช้นวัตกรรมให้ถูกต้องและเหมาะสม ซึ่งจะช่วยในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้เข้าถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ