การแนะแนวอาชีพภายใต้กรอบสัมมาอาชีวะและการออกแบบที่เน้นจริยธรรมในยุคปัญญาประดิษฐ์ โดยการใช้ ChatGPT
คำสำคัญ:
ปัญญาประดิษฐ์, ChatGPT, การแนะแนวอาชีพ, สัมมาอาชีวะ, จริยธรรมบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ โดยเฉพาะ ChatGPT ในการแนะแนวอาชีพ ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญในการศึกษายุคสังคมที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ การทบทวนงานวิจัย วรรณกรรม และรายงานนานาชาติ แสดงให้เห็นว่า ChatGPT มีศักยภาพในการสังเคราะห์ข้อมูล อธิบายเนื้อหาที่ซับซ้อน และสร้างปฏิสัมพันธ์เชิงสนทนาใกล้เคียงมนุษย์ ทำให้สามารถสนับสนุนการเรียนรู้เฉพาะบุคคลและการแนะแนวอาชีพได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม การใช้ปัญญาประดิษฐ์ ดังกล่าวยังมีข้อจำกัด ทั้งด้านอคติของข้อมูล ความโปร่งใส และการขาดกรอบจริยธรรม เพื่อให้การใช้ ChatGPT ในการแนะแนวอาชีพเป็นไปอย่างรับผิดชอบ บทความนี้ได้ผสานหลักสัมมาอาชีวะเข้ากับแนวคิดการออกแบบที่เน้นจริยธรรม และนำเสนอโมเดล CARE ซึ่งประกอบด้วย (C) Contextualization การวิเคราะห์ตามบริบทส่วนบุคคล (A) Accountability การกำกับดูแลร่วมกับครูแนะแนว (R) Responsibility การสื่อสารที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ และ (E) Ethical Values การยึดมั่นคุณธรรมและสัมมาอาชีวะ องค์ความรู้ใหม่นี้มิได้จำกัดปัญญาประดิษฐ์ ให้เป็นเพียงเครื่องมือจับคู่ข้อมูลกับอาชีพ แต่ช่วยให้ ChatGPT สนับสนุนการพัฒนาศักยภาพมนุษย์อย่างรอบด้าน เชื่อมโยงความถูกต้องทางเทคนิคเข้ากับความถูกต้องทางคุณธรรม อันจะนำไปสู่การแนะแนวอาชีพที่ยั่งยืนและสอดคล้องกับคุณค่าของสังคม
เอกสารอ้างอิง
จิตตินันท์ บุญสถิรกุล. (2564). การแนะแนวด้านอาชีพและการสร้างความเข้าใจตนเองสำหรับนักเรียนระดับมัธยมตอนปลาย. วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 20(2), 1-10.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2556). พุทธธรรม : ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 32). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พุทธทาสภิกขุ. (2545). การศึกษาคืออะไร. กรุงเทพฯ: สำนักหนังสือธรรมนูญ.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Akiba, D. & Fraboni, M. C. (2023). AI-Supported Academic Advising: Exploring Chatgpt’s Current State and Future Potential Toward Student Empowerment. Education Sciences, 13(9), 1-19.
Bowen, J. A. & Watson, C. E. (2024). Teaching With AI: A Practical Guide to a New Era of Human Learning. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.
Coeckelbergh, M. (2020). AI Ethics. Cambridge, MA: The MIT Press.
Crawford, K. (2021). Atlas of AI: Power, Politics, and the Planetary Costs of Artificial Intelligence. New Haven, CT: Yale University Press.
Dignum, V. (2019). Responsible Artificial Intelligence: How to Develop and Use AI in a Responsible Way. Cham, Switzerland: Springer.
Ellingrud, K. et al., (2023). Generative AI and The Future of Work in America. Retrieved August 10,2025, from https://www.mckinsey.com/mgi/our-research/generative-ai-and-the-future-of-work-in-america
European Commission High-Level Expert Group on AI. (2019). Ethics Guidelines for Trustworthy AI. Retrieved July 1, 2025, from https://shorturl.asia/nagNw
Floridi, L. (2023). The Ethics of Artificial Intelligence: Principles, Challenges, and Opportunities. Retrieved August 11, 2025, from https://shorturl.asia/rZ7B2
Holland, J. L. (1997). Making Vocational Choices: A Theory of Vocational Personalities and Work Environments (3rd ed.). Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
Kasneci, E. et al. (2023). ChatGPT for Good? on Opportunities and Challenges of Large Language Models for Education. Retrieved August 10,2025, from https://shorturl.asia/oRVrD
Lekan, K. & Pardos, Z. A. (2024). AI-Augmented Advising: A Comparative Study Of GPT-4 and Advisor-Based Major Recommendations. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 257, 85-96.
Sharples, M. (2024). Generative AI and Education: Issues and Opportunities. Institute of Educational Technology, The Open University. Retrieved August 11, 2025, from https://shorturl.asia/l9Xpf
UNESCO. (2022). Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. Paris, France: UNESCO Publishing.
World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025. Geneva, Switzerland: World Economic Forum. Retrieved August 10,2025, from https://www.weforum.org/publications
