ระบบสารสนเทศเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศแบบยั่งยืนในพื้นที่ตำบลบ้านบัว อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
คำสำคัญ:
ระบบสารสนเทศ, เส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศ, ตำบลบ้านบัว, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษา สำรวจ พัฒนาการจัดทำฐานข้อมูลและสื่อประชาสัมพันธ์ศักยภาพและทรัพยากรส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ 2. ออกแบบและพัฒนาระบบสารสนเทศเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่ตำบลบ้านบัว อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ และ 3. ทดสอบและประเมินผลการใช้ระบบสารสนเทศเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศตำบลบ้านบัว อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ ใช้ระเบียบวิธีวิทยาการวิจัยแบบผสานวิธี ได้แก่ 1. การวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาข้อมูลจากการสำรวจ การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 16 คน คัดเลือกแบบเจาะจงจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการสนทนากลุ่มเฉพาะ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 9 คน คัดเลือกแบบเจาะจงจากผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา 2. การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บรวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่าง 150 คน คัดเลือกด้วยวิธีการสุ่มแบบบังเอิญจากนักท่องเที่ยวตำบลบ้านบัวในเดือนกรกฎาคม 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า 1. ตำบลบ้านบัวมีทรัพยากรส่งเสริมการท่องเที่ยว รวม 169 แห่ง ประกอบด้วย ทรัพยากรการท่องเที่ยว 111 แห่ง และสิ่งอำนวยความสะดวกนักท่องเที่ยว 58 แห่ง ผลการสำรวจสามารถกำหนดเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศ 2 เส้นทางคือ สายประวัติศาสตร์ และสายวิถีชีวิตชุมชน ตรวจสอบและวิเคราะห์จากการสัมภาษณ์และการประชุมประชาคม 2. พัฒนาเว็บไซต์ http://www.banbuatour.com ประกอบด้วย ฐานข้อมูล แผนที่การท่องเที่ยว และสื่อมัลติมีเดีย และ 3. ผลการประเมินเว็บไซต์ พบว่า ค่าเฉลี่ยความพึงพอใจภาพรวมอยู่ในระดับ “มาก” พึงพอใจคุณภาพของระบบและแผนที่เส้นทางท่องเที่ยว ระดับ “มากที่สุด” ผลการสนทนากลุ่มเฉพาะ พบว่า ผู้ให้ข้อมูลสำคัญเห็นด้วยกับการนำเทคโนโลยีมาเชื่อมกับการท่องเที่ยว และเสนอแนะให้เพิ่มกิจกรรมสายมูหรือการไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ กิจกรรมตามเทศกาล และการอบรมอาสาสมัครมัคคุเทศก์ องค์ความรู้จากการวิจัย คือ คนในชุมชน จิตวิญญาณของชุมชน ทุนทางธรรมชาติและทุนวัฒนธรรมเป็นองค์ประกอบของบ้านบัวที่คนต่างพื้นที่ต้องการมาเห็น ผนวกกับการดำรงอัตลักษณ์ การมีเครือข่ายสนับสนุน และการปรับตัวของชุมชนเพื่อความยั่งยืน สรุปเป็นแบบจำลองบ้านบัว หรือ “BANBUA Model”
เอกสารอ้างอิง
กองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2568). เพจ กองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา Economics Tourism and Sports Division. สืบค้น 5 มีนาคม 2568, จาก https://www.facebook.com/ETSMOTS
การเงินการธนาคาร. (2568). เจาะเทรนด์ท่องเที่ยวยุคใหม่ เมื่อ 64% ของนักท่องเที่ยวทั่วโลกเป็น “ผู้หญิง” จาก Solo สู่ Multi-generational Travel. สืบค้น 18 สิงหาคม 2568, จาก https://moneyandbanking.co.th/2025/162724/
จิดาภา หวันกะเหร็ม. (2558). การพัฒนาแผนที่แสดงจุดศึกษาธรรมชาติบนเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเขาเจ็ดยอด จังหวัดพัทลุงและจังหวัดตรัง (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการสิ่งแวดล้อม). สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ปัชฌา ตรีมงคล และกิตติยา ปัญญาเยาว์. (2564). การพัฒนาระบบสารสนเทศการท่องเที่ยวโดยชุมชนของกลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน 1. RMUTT Global Business and Economics Review. 16(1), 41-54.
พิริยา เชยชิด. (2562) .พฤติกรรมการท่องเที่ยวในประเทศกับการเปิดรับสื่อของกลุ่ม Gen Y ในกรุงเทพมหานครกับการตัดสินใจท่องเที่ยวหลังภาวะวิกฤต Covid-19 (การค้นคว้าอิสระวารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการสื่อสารองค์กร). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ภัคณิษา อภิศุภกรกุล. (2560). ศึกษาพฤติกรรมการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในจังหวัดบุรีรัมย์. ใน รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 1 “นวัตกรรมสร้างสรรค์ ศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนไทยแลนด์ 4.0. (น. 256 - 261). ร้อยเอ็ด: มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.
มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน. (2516). หลักการของการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. สืบค้น 17 ตุลาคม 2567, จาก https://www.saranukromthai.or.th/
เมษ์ธาวิน พลโยธี และคณะ. (2565). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา ชุมชนไทดำ บ้านนาป่าหนาด อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ. 18(1), 1-25.
สำนักงานจังหวัดบุรีรัมย์. (2566). แผนพัฒนาจังหวัด 5 ปี พ.ศ. 2566 – 2570 จังหวัดบุรีรัมย์. สืบค้น 20 กันยายน 2567, จาก https://shorturl.asia/4Fb7G
_____. (2569). แผนพัฒนาจังหวัดบุรีรัมย์ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569. สืบค้น 10 กันยายน 2569, จาก https://shorturl.asia/NGKwl
สิริวิชญา คำชมภู. (2563). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดบุรีรัมย์ในฐานะเมืองรอง (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการท่องเที่ยวและโรงแรม). พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา.
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2559). บุรีรัมย์ เดิมเรียกเมืองแปะ (แป๊ะ). มติชนออนไลน์. สืบค้น 23 ธันวาคม 2567, จาก https://shorturl.asia/h6qTg
Aymonier, E. (1998). Travels in Laos, Part II (1897). Chiang Mai: Social Research Institute, Chiang Mai University.
Collier, A. & Harraway, S. (1997). Principle of Tourism. Auckland: Longman.
