การประยุกต์หลักพุทธธรรมาภิบาลเพื่อเพิ่มคุณภาพการให้บริการประชาชนของเทศบาลตำบลเทพนคร อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร
คำสำคัญ:
พุทธธรรมาภิบาล, สังคหวัตถุ, การให้บริการประชาชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับคุณภาพการให้บริการประชาชนของเทศบาล 2. เปรียบเทียบความคิดเห็นเกี่ยวกับคุณภาพการให้บริการประชาชนจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล และ 3. นำเสนอรูปแบบการประยุกต์หลักพุทธธรรมาภิบาลเพื่อเพิ่มคุณภาพการให้บริการเทศบาลตำบลเทพนคร อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร เป็นแบบผสานวิธี การวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 392 คน วิเคราะห์ข้อมูล ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 12 รูปหรือคน โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับคุณภาพการให้บริการโดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.89, S.D. = 0.16) โดยด้านอัตถจริยามีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านปิยวาจา สมานัตตตาและทาน ตามลำดับ 2. การเปรียบเทียบความคิดเห็นโดยจำแนกตามเพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ และรายได้ ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จึงปฏิเสธสมมติฐานการวิจัย และ 3. การประยุกต์หลักพุทธธรรมาภิบาลโดยใช้สังคหวัตถุธรรม 4 ประการ ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา ทำหน้าที่เป็นฐานคุณค่าทางจริยธรรมในการเสริมสร้างความไว้วางใจ ความเอื้ออาทร และความสัมพันธ์อันดีระหว่างเจ้าหน้าที่กับประชาชน ส่งผลให้การให้บริการมีความอบอุ่น เป็นมิตร และเกิดบรรยากาศแห่งความเสมอภาค ควบคู่กับการดำเนินงานตามกรอบทฤษฎีการให้บริการสาธารณะของมิลเลท ซึ่งเน้นความเสมอภาค ความทันต่อเวลา ความเพียงพอ ความต่อเนื่อง และความก้าวหน้า ทำให้การให้บริการของเทศบาลมีความเป็นระบบและตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ รูปแบบดังกล่าวสะท้อนการบูรณาการระหว่างคุณธรรมเชิงพุทธกับหลักการบริหารงานบริการสาธารณะ ส่งผลให้การบริการของเทศบาลตำบลเทพนครบรรลุทั้งมิติคุณค่าเชิงจิตใจและมิติความเป็นมืออาชีพอย่างสมดุล
เอกสารอ้างอิง
ชนานันท์ สมิทธีร์ และคณะ. (2568). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาคุณภาพการให้บริการประชาชนของสำนักงานเขตดอนเมือง กรุงเทพมหานคร. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 8(4), 127–139.
เทศบาลตำบลเทพนคร. (2567). สถิติประชากรจากทะเบียนบ้านท้องถิ่น เทศบาลตำบลเทพนคร อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร พ.ศ. 2567. กำแพงเพชร: เทศบาลตำบลเทพนคร.
บุญเกียรติ การะเวกพันธุ์ และคณะ. (ม.ป.ป.). การบริหารงานภาครัฐแนวใหม่. สืบค้น 2 มกราคม 2568, จาก https://shorturl.asia/c6It0
พระมหาปรีชา เขมนนฺโท (เหล่าทวีคุณ). (2561). การประยุกต์หลักอิทธิบาทธรรมเพื่อการบริหารจัดการสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (ดุษฎีนิพนธ์พุทศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระวรัญญู วรปญฺโญ (รอดประจง) และคณะ. (2567). การพัฒนาชุมชนตามหลักสังคหวัตถุธรรมของวัดลิ้นช้าง อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 5(3), 194–208.
พระสุนทร ธมฺมวโร (บุญคง). (2560). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนม จังหวัดระยอง (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.). (2552). คู่มือการจัดระดับการกำกับดูแลองค์การภาครัฐตามหลักธรรมาภิบาลของการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.).
_____. (2562). เกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.).
Likert, R. (1967). The method of constructing an attitude scale. New York: Wiley & Son.
Millet, J. D. (1964). Management in the public service: The quest for effective performance. New York: McGraw-Hill Book Company.
World Bank. (1992). Governance and development. Washington, D.C.: World Bank.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.


