การพัฒนาระบบพี่เลี้ยงเพื่อเพิ่มประสิทธิผลการกำกับติดตามงานวิจัยด้านการพัฒนาปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักศาสนา
คำสำคัญ:
ระบบพี่เลี้ยง, การกำกับติดตามงานวิจัย, ปัญญาและคุณธรรม, หลักพุทธธรรม, งานวิจัยเชิงคุณภาพบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพและข้อจำกัดของการกำกับติดตามงานวิจัยด้านการพัฒนาปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักศาสนา และ 2. พัฒนาระบบพี่เลี้ยงเพื่อเพิ่มประสิทธิผลการกำกับติดตามงานวิจัยดังกล่าว การวิจัยเป็นเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 25 รูปหรือคน ซึ่งเป็นผู้กำหนดนโยบาย ผู้บริหารงานวิจัย และนักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา และการสนทนากลุ่มเฉพาะผู้ทรงคุณวุฒิ 10 รูปหรือคน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพการกำกับติดตามงานวิจัยด้านการพัฒนาปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักศาสนาในปัจจุบันมีลักษณะเด่นที่การดำเนินงานบนฐานความสัมพันธ์เชิงกัลยาณมิตรระหว่างพี่เลี้ยงและนักวิจัย โดยให้ความสำคัญกับการเรียนรู้ร่วมกัน การสะท้อนคิด และการใช้หลักโยนิโสมนสิการในการส่งเสริมการคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านระบบสารสนเทศ การจัดการองค์ความรู้ และการพึ่งพาบุคคลมากกว่ากลไกเชิงระบบ และ 2. การพัฒนาระบบพี่เลี้ยงสามารถสังเคราะห์เป็นระบบพี่เลี้ยงเชิงพุทธที่มีโครงสร้างและกระบวนการชัดเจน โดยใช้หลักพระพุทธศาสนาเป็นกรอบกำกับการดำเนินงาน ได้แก่ อิทธิบาท 4 ไตรสิกขา โยนิโสมนสิการ และสังคหวัตถุ 4 ส่งผลให้การกำกับติดตามงานวิจัยมีความเป็นระบบ ต่อเนื่อง และสอดคล้องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรม และระบบพี่เลี้ยงที่พัฒนาขึ้นช่วยเพิ่มประสิทธิผลการกำกับติดตามงานวิจัยทั้งในเชิงกระบวนการและผลลัพธ์ โดยนักวิจัยเกิดการพัฒนาปัญญา คุณธรรม และจริยธรรมอย่างเป็นองค์รวม งานวิจัยมีคุณภาพและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในระดับบุคคล ชุมชน และระบบการวิจัย ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการบูรณาการหลักศาสนาเข้ากับระบบพี่เลี้ยงสามารถสนับสนุนการพัฒนางานวิจัยและการพัฒนามนุษย์ได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กนกนุช นิยนันท์. (2567). การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมตามหลักพุทธธรรม. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 33–41.
พระปลัดธันวา วิชฺชากโร (พ่วงกุล). (2567). พุทธภาวะผู้นำของผู้บริหารองค์กรปกครองท้องถิ่นตามหลักสังคหวัตถุ 4. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 69–77.
พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณ และคณะ. (2566). การพัฒนาระบบปฏิบัติการเชิงกฎหมายและพระธรรมวินัยเพื่อการปกครองคณะสงฆ์ที่เข้มแข็งในสังคมไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(1), R296–R306.
พระมหาฉัตรชัย ปญฺญาวฑฺฒโน (พลศรี). (2567). ภาวะผู้นำของเจ้าอาวาสในศตวรรษที่ 21. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 138–149.
ยศ ธนารักษ์โชค. (2567). นโยบายการคลังกับการจัดการภาครัฐแนวใหม่ตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 92–99.
ศิริพงษ์ สมบูรณ์. (2567). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมนโยบายด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 25–32.
สนธยา วงษ์เอี่ยม. (2567). นโยบายด้านการพัฒนาและสร้างเสริมศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ตามหลักพุทธธรรม. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 129–137.
อภิญญา ฉัตรช่อฟ้า และคณะ. (2567). รูปแบบการบริหารจัดการทรัพย์สินของวัดในประเทศไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 13(6), 362–373.
อรุณัฐ ปุณยกนก. (2567). แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อความสำเร็จ. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 42–49.
