กลไกพุทธวิธีและนวัตกรรมทางสังคมในการจัดการความขัดแย้ง ทางการเมืองไทยร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอแนวทางการใช้กลไกพุทธวิธีและนวัตกรรมทางสังคมเพื่อจัดการความขัดแย้งทางการเมืองไทยร่วมสมัย ในบริบทที่ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนผ่านสู่การเมืองสมัยใหม่ภายใต้อิทธิพลของโลกตะวันตก โดยเฉพาะอุดมการณ์เสรีประชาธิปไตยซึ่งสร้างกระบวนทัศน์ใหม่ให้ประชาชนตื่นตัวและตระหนักถึงสิทธิทางการเมืองมากขึ้น  การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวนำมาซึ่งความท้าทายต่อโครงสร้างสังคมและวัฒนธรรมไทย มีพระพุทธศาสนา ทำหน้าที่หล่อหลอมวิถีชีวิต จริยธรรม และความรู้สึกร่วมทางวัฒนธรรมของประชาชนซึ่งพระพุทธศาสนามิได้จำกัดอยู่เพียงมิติทางศีลธรรม แต่ยังมีบทบาทเชิงโครงสร้างในการกำหนดทัศนคติ ค่านิยม และความสัมพันธ์ทางสังคม รวมถึงการควบคุมพฤติกรรมของสมาชิกในสังคม กลไกพุทธวิธี เช่น อธิกรณสมถะและสันติวิธี ทางพุทธศาสนา การจัดการความขัดแย้งทางการเมืองไทยร่วมสมัยต้องอาศัยทั้งกลไกพุทธวิธีที่นำหลักธรรมมาเป็นกระบวนการปฏิบัติ เช่น อธิกรณสมถะ สัมมาวาจา และ พรหมวิหาร เพื่อสร้างความเข้าใจและความไว้วางใจ ควบคู่กับ นวัตกรรมทางสังคมที่เปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมผ่านสื่อดิจิทัลและกิจกรรมใหม่ ๆ แตกต่างจากอดีต  ที่พึ่งพาอำนาจรัฐเพียงอย่างเดียว การใช้หลักธรรมในการบริหารความขัดแย้ง จึงเป็นการสื่อสารด้วยเมตตาและเหตุผลแทนการบังคับ เมื่อบูรณาการเข้ากับนวัตกรรม ทางสังคมที่เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน จะช่วยสร้างกระบวนการจัดการความขัดแย้งทางการเมืองไทยร่วมสมัยอย่างสันติและยั่งยืน การผสมผสานองค์ความรู้ทางพระพุทธศาสนากับแนวคิดประชาธิปไตยเสรีนิยมจึงเป็นแนวทางสำคัญในการสร้างสมดุลระหว่างความเป็นไทยกับการเมืองสมัยใหม่ อันนำไปสู่การพัฒนาประชาธิปไตยที่มีรากฐานทางวัฒนธรรมและจริยธรรม พร้อมทั้งเป็นพลังสร้างสรรค์สังคม ที่ลดความเหลื่อมล้ำและเสริมสร้างความสมานฉันท์ในชาติ