ภาวะผู้นำดิจิทัลเชิงพุทธ: รูปแบบนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษาพระปริยัติธรรมในยุคพลิกผัน
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำดิจิทัลเชิงพุทธ, รูปแบบนวัตกรรมการบริหาร, สัปปุริสธรรม 7, โรงเรียนพระปริยัติธรรมบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดการบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับศาสตร์สมัยใหม่ โดยมุ่งเน้นที่ภาวะผู้นำดิจิทัลเชิงพุทธของผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงอย่างพลิกผัน การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ความรู้ ทั้งนี้ ภาวะผู้นำดิจิทัลเชิงพุทธมีความเกี่ยวโยงกับหลักสัปปุริสธรรม 7 ประการ ในฐานะที่ธรรมะหมวดนี้เป็นเสมือนเกราะป้องกันทางจริยธรรมและเข็มทิศเชิงยุทธศาสตร์ที่คอยกำกับการใช้นวัตกรรมของผู้บริหาร การนำสัปปุริสธรรม 7 มาประยุกต์ใช้ ช่วยให้ผู้บริหารสามารถวิเคราะห์สาเหตุและผลกระทบของเทคโนโลยี ประเมินความพร้อมและจัดสรรทรัพยากรอย่างพอเหมาะ ตลอดจนดำเนินงานได้ถูกกาลเทศะและเข้าใจความแตกต่างของบุคลากร ผลการสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่นำไปสู่การสร้าง “รูปแบบนวัตกรรมการบริหารสถานศึกษา 3 มิติ” ได้แก่ มิติแห่งวิสัยทัศน์ที่รู้เท่าทัน มิติแห่งการบริหารทรัพยากรอย่างสมดุล และมิติแห่งการบริหารเครือข่ายและมนุษย์อย่างมีเมตตาธรรม รูปแบบนวัตกรรมนี้ช่วยยกระดับการจัดการศึกษาให้ทันสมัย ควบคู่กับการธำรงรักษาสมณสารูปและอัตลักษณ์ทางพระพุทธศาสนาได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
จิตรกร จันทร์สุข และจีรนันท์ วัชรกุล. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษากับความเป็นองค์กรแห่งนวัตกรรม (การค้นคว้าอิสระมหาบัณฑิต). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ชิษณุพงศ์ เข็มนาค. (2564). แนวทางการพัฒนาการบริหารระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารการศึกษา. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ทินกร บัวชู และทิพภาพร บัวชู. (2562). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารครุศาสตร์สาร, 13(2), 285-294.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2561). การศึกษาในยุคศตวรรษที่ 21: มุมมองเชิงพุทธ. พระนครศรีอยุธยา: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562. (2562, 16 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 50 ก. หน้า 1-10.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิกานดา จิรพุทธกร. (2565). สมรรถนะทางเทคโนโลยีดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี, 12(3), 17-26.
วิรากร เจริญเชื้อ. (2564). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ. (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารจัดการการศึกษา). สกลนคร : มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2561). การศึกษาเพื่ออารยธรรมที่ยั่งยืน (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล: แนวคิด ทฤษฎี และการปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Antonopoulou, H., Halkiopoulos, C., Barlou, O., & Boutsinas, B. (2021). Transformational leadership and digital skills in higher education institutes: During the COVID-19 pandemic. Emerging Science Journal, 5(1), 1-15.
Karakose, T., Polat, H., & Papadakis, S. (2021). Examining teachers' perspectives on school principals' digital leadership roles and technology capabilities during the COVID-19 pandemic. Sustainability, 13(23), 1-20.
Sheninger, E. C. (2014). Digital leadership: Changing paradigms for changing times. Corwin Press.
