รัฐประศาสนศาสตร์ดิจิทัลกับการบริหารภาครัฐยุคปัญญาประดิษฐ์
คำสำคัญ:
รัฐประศาสนศาสตร์ดิจิทัล, การบริหารภาครัฐ, ปัญญาประดิษฐ์บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา “รัฐประศาสนศาสตร์ดิจิทัลกับการบริหารภาครัฐในยุคปัญญาประดิษฐ์” โดยวิเคราะห์แนวคิด บทบาท ความสำคัญ โอกาส และความท้าทายของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารจัดการภาครัฐ ผลการศึกษาพบว่า รัฐประศาสนศาสตร์ดิจิทัลมุ่งนำเทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรมดิจิทัลมาพัฒนาการบริหารภาครัฐ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ความโปร่งใส ความรวดเร็ว และการตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิผล ขณะที่ปัญญาประดิษฐ์มีบทบาทสำคัญในการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ การพยากรณ์สถานการณ์ การสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย การบริหารทรัพยากร และการพัฒนาบริการสาธารณะอัจฉริยะ ส่งผลให้การดำเนินงานของภาครัฐมีความแม่นยำ ลดต้นทุน และยกระดับคุณภาพการให้บริการ นอกจากนี้ ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) ยังสนับสนุนการพัฒนาระบบราชการดิจิทัล การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน และการบริหารงานแบบบูรณาการ ซึ่งช่วยให้การกำหนดนโยบายสาธารณะมีประสิทธิภาพ ลดความซ้ำซ้อนในการปฏิบัติงาน เพิ่มความสะดวกในการเข้าถึงบริการ และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านช่องทางดิจิทัล อย่างไรก็ตาม การนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ยังเผชิญความท้าทายด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การพัฒนาทักษะบุคลากร ความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล และประเด็นด้านจริยธรรม ดังนั้น ภาครัฐควรพัฒนาศักยภาพบุคลากร จัดทำกฎหมายและมาตรฐานที่รองรับการใช้ปัญญาประดิษฐ์อย่างเหมาะสม พร้อมทั้งส่งเสริมธรรมาภิบาลดิจิทัลที่ยึดหลักความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการมีส่วนร่วม เพื่อให้การบริหารภาครัฐสามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และยั่งยืน นำไปสู่การพัฒนาระบบราชการสมัยใหม่และการยกระดับคุณภาพการบริหารภาครัฐของประเทศในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กัณฑ์ชิสา เจริญกิจธินันภ์ และคณะ. (2569). การพัฒนาการบริหารภาครัฐอัจฉริยะ พลวัตใหม่แห่งการบริการสาธารณะในยุคดิจิทัล. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 9(2), 316–326.
ฉัตรณพัฒน์ แก้วเลิศตระกูล. (2568). การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการบริหารราชการแผ่นดินของไทย: กรณีศึกษานโยบาย THAILAND DIGITAL GOVERNMENT. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(10), 223–232.
ทนงศักดิ์ เหมือนเตย. (2563). รัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ไทย: ความหมายที่เปลี่ยนแปลงและพัฒนาการ. วารสารอินทนิลทักษิณสาร มหาวิทยาลัยทักษิณ, 15(2), 129-152.
พระราชบัญญัติการบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562. (2562, 22 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 67 ก. หน้า 57-66.
วีระ สระทองแก่น และคณะ. (2565). นโยบายรัฐบาลดิจิทัลเพื่อบริการสาธารณะ. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 9(6), 245–256.
ศิรินันท์ ทิพย์เจริญ. (2562). ธรรมาภิบาลกับการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย. Thai Interdisciplinary and Sustainability Review, 1(2), 97–103.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุธีญา พรหมมาก. (2568). การบริหารงานราชการไทย: แนวคิดและทิศทางจากการวิเคราะห์เชิงประจักษ์. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 8(2), 264–282.
อนันตชัย แก้วศรีงาม. (2568). ปัจจัยสู่ความสำเร็จ: นโยบายภาครัฐการนำระบบดิจิทัลในการยกระดับการบริการประชาชนในประเทศไทย. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(6), 292–306.
อนุศักดิ์ ฉิ่นไพศาล. (2563). องค์การและการจัดการสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
อรพินทร์ พญาพิทักษ์สกุล. (2568). เปลี่ยนผ่านสู่รัฐบาลดิจิทัล: อนาคตการบริการภาครัฐของไทย. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(4), 181–197.
อรุณัฐ ปุณยกนก. (2567). แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย: การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อความสำเร็จ. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(4), 42–53.
Dunleavy, P., Margetts, H., Bastow, S., & Tinkler, J. (2006). Digital era governance: IT corporations, the state, and e-government. Oxford: Oxford University Press.
UNESCO. (2021). Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: UNESCO.
United Nations Environment Programme. (2024). Global Waste Management Outlook 2024: Beyond an Age of Waste—Turning Rubbish into a Resource. Nairobi, Kenya: United Nations Environment Programme. Retrieved 10 June, 2026, From https://www.unep.org/resources/report/global-waste-management-outlook-2024-youth-beyond-age-waste-turning-rubbish
Valle-Cruz, D., Criado, J. I., Sandoval-Almazán, R., & Gil-Garcia, J. R. (2020). Assessing the public policy-cycle framework in the age of artificial intelligence: From agenda-setting to policy evaluation. Government Information Quarterly, 37(4), 101509.
Wirtz, B. W., Weyerer, J. C., & Geyer, C. (2019). Artificial intelligence and the public sector—Applications and challenges. International Journal of Public Administration, 42(7), 596–615.
World Bank. (2026). What a Waste 3.0: Global Snapshot of Solid Waste Management toward Circularity until 2050. Washington: World Bank.
World Economic Forum. (2023). Digital Transition Framework: An Action Plan for Public-Private Collaboration. Geneva: World Economic Forum.
