การบูรณาการหลักธรรมกับการบริหารงานภาครัฐเพื่อเสริมสร้างความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมของประชาชน
คำสำคัญ:
การบริหารงานภาครัฐ, ความโปร่งใส, การมีส่วนร่วมของประชาชน, ธรรมาภิบาลบทคัดย่อ
การบริหารงานภาครัฐในคริสต์ศตวรรษที่ 21 ต้องปรับให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและความต้องการของประชาชน โดยให้ความสำคัญกับการบริการประชาชน การสร้างประโยชน์ต่อส่วนรวม ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และการมีส่วนร่วมของประชาชน บทความนี้นำเสนอแนวคิดการบริหารงานภาครัฐร่วมสมัยกับการเสริมสร้างความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยมีองค์ประกอบสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ การยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง การสร้างคุณค่าสาธารณะ ความโปร่งใสและความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วมและการทำงานร่วมกัน และการใช้เทคโนโลยี และข้อมูลในการบริหาร การนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ได้แก่ อปริหานิยธรรม 7 สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 และทศพิธราชธรรม มาประยุกต์ใช้ในการบริหารงานภาครัฐ เพื่อส่งเสริมคุณธรรมของผู้นำและบุคลากรภาครัฐ การสร้างความโปร่งใสควรมีการเปิดเผยข้อมูลที่ประชาชนเข้าถึง และตรวจสอบได้ เปิดโอกาสให้ประชาชนแสดงความคิดเห็นและเข้าร่วมตรวจสอบและติดตามการทำงานของภาครัฐได้สะดวกขึ้น การนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาใช้ควบคู่กับกฎหมาย ระบบตรวจสอบ และเทคโนโลยีจะช่วยส่งเสริมความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ ความเสียสละ ความเป็นธรรม และการยึดประโยชน์ส่วนรวม อันจะช่วยสร้างความไว้วางใจและความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับประชาชน
เอกสารอ้างอิง
จีรภาดา นามบุรี และคณะ (2569). การบริหารรัฐกิจในยุคเปลี่ยนผ่านดิจิทัล: จากระบบราชการดั้งเดิมสู่รัฐบาลอัจฉริยะและการสร้างคุณค่าสาธารณะ. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ. 4(2). 79-87.
ถวิลวดี บุรีกุล. (2569). ธรรมาภิบาล: หลักการเพื่อการบริหารรัฐกิจแนวใหม่. สืบค้น 19 สิงหาคม 2569, จาก https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=ธรรมาภิบาล:_หลักการเพื่อการบริหารรัฐกิจแนวใหม่
พระครูพิศาลจารุวรรณ และพระครูปลัดวินัย ธีรปญฺโญ (น้อยชมภู). (2569). อปริหานิยธรรม 7 กับการสร้างธรรมาภิบาลในองค์กรร่วมสมัย. วารสารบาลีเถรวาทปริทรรศน์, 4(1), 49–68.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 34). กรุงเทพฯ: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต).
พระมหาอัสกรณ์ แตงดี. (2565). หลักพรหมวิหาร 4 กับคุณค่าของคนในสังคมไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 8(1), 142-152.
รวีวรรณ์ จำปาสิทธิ์ และคณะ. (2568). การประยุกต์หลักสังคหวัตถุ 4 เพื่อความยั่งยืนทางสังคม: วิเคราะห์เชิงรัฐศาสตร์ ในสังคมไทย. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(9), 118–130.
ศักดา วงศ์จิรนันท์. (2569). การมีส่วนร่วมของประชาชนกับการบริหารท้องถิ่นสมัยใหม่: กรอบคิดใหม่สู่การบริหารงานภาครัฐแนวมีส่วนร่วม. วารสารวิทยาการบริหารงานภาครัฐสมัยใหม่, 3(2), 214–227.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2569). พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540. สืบค้น 19 สิงหาคม 2569, จาก https://www.changthun.go.th/index/load_data/?doc=12174
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2569). การขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัล. สืบค้น 19 สิงหาคม 2569, จาก https://www.opdc.go.th/about/board/sub-pdc/sub-pdc10/?utm_source=chatgpt.com
________. (2569). การส่งเสริมการบริหารงานภาครัฐระบบเปิดและการมีส่วนร่วม. สืบค้น 19 สิงหาคม 2569, จาก https://www.opdc.go.th/about/board/sub-pdc/sub-pdc7/?utm_source=chatgpt.com
________. (2569). วิสัยทัศน์ พันธกิจ และยุทธศาสตร์. สืบค้น 19 สิงหาคม 2569, จาก https://www.opdc.go.th/about/vision/?utm_source=chatgpt.com
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.
Bovaird, T. (2007). Beyond engagement and participation: User and community coproduction of public services. Public Administration Review, 67(5), 846–860.
Denhardt, J. V., & Denhardt, R. B. (2015). The new public service: Serving, not steering. (4th ed.). New York: Routledge.
Moore, M. H. (1995). Creating public value: Strategic management in government. London: Harvard University Press.
OECD. (2026). Recommendation of the Council on Digital Government Strategies. Retrieved August 19, 2026, from https://legalinstruments.oecd.org/api/print?ids=306&lang=en&utm_source=chatgpt.com
OECD. (2026). Recommendation of the Council on Open Government. Retrieved August 19, 2026, from https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-LEGAL-0438
OECD. (2026). The OECD digital government policy framework: Six dimensions of a digital government. Retrieved August 19, 2026, from /en/publications/the-oecd-digital-government-policy-framework_f64fed2a-en.html
Osborne, S. P. (2006). The new public governance?. Public Management Review, 8(3), 377–387.
