การมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชนตามหลักอปริหานิยธรรมขององค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี
คำสำคัญ:
พัฒนาชุมชน, อปริหานิยธรรม, การบริหารงาน, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, องค์การบริหารส่วนตำบลบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น จังหวัดสระบุรี 2. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักอปริหานิยธรรมกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น และ 3. ศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชนตามหลักอปริหานิยธรรมขององค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี ทั้งเชิงปริมาณจากแบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่น 0.979 กับกลุ่มตัวอย่าง 382 คน คัดเลือกโดยการสุ่มได้จากสูตรของทาโร่ ยามาเน่ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 9 รูปหรือคน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ชนิดมีโครงสร้าง ซึ่งเป็นคำถามปลายเปิด รวมทั้งการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงบริบทเพื่อสนับสนุนผลการวิจัยเชิงปริมาณ
ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับการพัฒนาชุมชนและการยึดถือหลักอปริหานิยธรรม อยู่ในระดับมาก และ 2. หลักอปริหานิยธรรมมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับปานกลางถึงสูงกับทุกมิติของการพัฒนาชุมชนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และสาธารณสุข สะท้อนให้เห็นว่า การน้อมนำหลักธรรมมาใช้เป็นแนวทางชีวิตและการบริหารกิจการชุมชนช่วยส่งเสริมบทบาทประชาชนในการพัฒนาทุกด้าน และ 3. การส่งเสริมการมีส่วนร่วมควรดำเนินตาม 2 แนวทางสำคัญ ได้แก่ การประยุกต์ใช้หลักอปริหานิยธรรม 7 ประการ และการพัฒนาโดยยึดหลักพัฒนาชุมชนใน 4 ด้านหลัก พร้อมกำหนดข้อเสนอเชิงนโยบาย เช่น การสร้างวัฒนธรรมประชุม การลดข้อจำกัดทางระบบราชการ การส่งเสริมความเสมอภาคทางเพศ และการฟื้นฟูบทบาทของผู้อาวุโสและวัดในฐานะศูนย์กลางชุมชนอย่างเป็นระบบ
เอกสารอ้างอิง
เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์. (2550). การมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการดำเนินนโยบายของรัฐบาลด้านการบริการจัดหางาน. กรุงเทพฯ: กองแผนงานและสารสนเทศ กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน.
ณฐพนธ์ คงศิลา และคณะ. (2565). พุทธบูรณาการเพื่อส่งเสริมการบริหารจัดการงานของกรุงเทพมหานคร โดยการมีส่วนร่วมของผู้นำชุมชน. วารสารนิสิตวัง, 24(2), 19-28.
ทักษิณ ประชามอญ และคณะ. (2562). รูปแบบการบริหารงานแบบมีส่วนร่วมตามหลักพุทธธรรมขององค์การบริหารส่วนจังหวัดในกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 96-109.
ธีรทัศน์ โรจน์กิจจากุล. (2560). การมีส่วนร่วมเชิงบูรณาการภาครัฐและภาคประชาสังคมเพื่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติในจังหวัดน่าน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2-04), 609-630.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2554). การมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการนโยบายสาธารณะ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บริษัท เอ.พี.กราฟฟิค ดีไซน์และการพิมพ์ จำกัด.
พระครูสิริเมตตาธรรม (สิริพงศ์ พรหมรอด) และคณะ. (2566). การมีส่วนร่วมทางการเมืองตามแนวอปริหานิยธรรมของผู้สูงอายุในอำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 6(3), 86-97.
พระคำรณ อติภทฺโท และพระครูนิวิฐศีลขันธ์ (ณรงค์ ฐิตวฑฺฒโน). (2563). การบริหารจัดการเชิงเครือข่ายเศรษฐกิจชุมชนของกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข่าตามหลักอปริหานิยธรรมในเขตเทศบาลตำบลทุ่งน้อย อำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร. วารสารวิจยวิชาการ, 3(2), 27-40.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2544). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาทัศพงษ์ ชยเมธี และคณะ. (2564). การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในการปกครองส่วนท้องถิ่นในอำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 8(3), 124-135.
พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562. (2562, 16 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 136 ตอนที่ 50 ก. หน้า 151.
มยุรี วัดแก้ว. (2535). ทฤษฎีและหลักการพัฒนาชุมชน. เพชรบุรี: วิทยาลัยครูเพชรบุรี.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักทะเบียนท้องถิ่นองค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น. (2567). ข้อมูลทั่วไปขององค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี. สืบค้น 30 สิงหาคม 2567, จาก https://subsanun.go.th/
องค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น. (2566). แผนพัฒนาสี่ปี พ.ศ. 2566–2569. สระบุรี: องค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น.
Likert, R. (1967). The Method of Constructing and Attitude Scale. New York: Wiley & Son.
Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). Singapore: Times Printers Sdn. Bhn.
