การปรับตัวของสถาบันอุดมศึกษาไทย: จากวิกฤตการปรับเปลี่ยนฉับพลันสู่ระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิต
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัจจุบันสถาบันอุดมศึกษากำลังเผชิญกับพายุแห่งการเปลี่ยนแปลงจากสามปัจจัยหลัก ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรเข้าสู่สังคมสูงวัย ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีพลิกผันโดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) และวิถีชีวิตความปกติถัดไป (Next Normal) หลังวิกฤตโรคระบาด ซึ่งส่งผลให้คุณค่าของใบปริญญาลดลงสวนทางกับความต้องการทักษะที่ใช้งานได้จริง บทความนี้ใช้วิธีการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) เพื่อสังเคราะห์ข้อมูลจากงานวิจัยและนโยบายที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์หาปัจจัยคุกคามเชิงโครงสร้าง และนำเสนอทางเลือกในการปรับตัวเพื่อความอยู่รอดของสถาบันอุดมศึกษา ผลการศึกษา พบว่า สถาบันอุดมศึกษาต้องเร่งเปลี่ยนบทบาทจากผู้ที่ผูกขาดความรู้สู่การเป็นระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning Ecosystem) ผ่านยุทธศาสตร์ 3 ด้าน ได้แก่ 1) การขับเคลื่อนนโยบายพลิกโฉมมหาวิทยาลัย (Reinventing University) โดยจำเป็นต้องตระหนักถึงความท้าทายในการปรับกรอบความคิดของบุคลากร และนำไปสู่การปฏิบัติจริง 2) การปฏิรูปหลักสูตรให้มีความยืดหยุ่นด้วยระบบธนาคารหน่วยกิต (Credit Bank) และสหกิจศึกษา (CWIE) และ 3) การพลิกโฉมบทบาทผู้สอนสู่การเป็นวิศวกรการเรียนรู้และผู้จัดกระบวนการเรียนรู้ (Facilitator) ที่มีความฉลาดรู้ทางดิจิทัลและ AI เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยทางปัญญา และผลิตบุคลากรที่มีสมรรถนะตอบโจทย์โลกอนาคตได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เจ้าของบทความมิได้คัดลอก หรือละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้ใด หากเกิดการละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าวิธีใด หรือการฟ้องร้องไม่ว่ากรณีใด ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ กองบรรณาธิการวารสารศึกษาศาสตร์ ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งสิ้น ให้เป็นสิทธิ์ของเจ้าของบทความที่จะดำเนินการ
เอกสารอ้างอิง
AI Thailand. (2024). Thailand national AI strategy annual report 2024. National AI Strategy Coordination Center. http://www.ai.in.th/wp-content/uploads/2025/06/NAIS-Annual_2024_ENG_Web.pdf
Bringle, R. G., & Hatcher, J. A. (1996). Implementing service learning in higher education. The Journal of Higher Education, 67(2), 221–239.
Brown, P., Lauder, H., & Ashton, D. (2012). The global auction: The broken promises of education, jobs, and incomes. Oxford University Press.
Chaisuwann, S., Seetalarom, S., & Sangwong, W. (2020). Transforming Thai higher education in the era of student crisis. Suvarnabhumi Institute of Technology Journal, 6(1), 686–702. [in Thai]
Chanthasartrasmee, A., & Pholsaram, P. (2019). Causes of the decrease in the number of students and alternative guidelines for adaptation of private higher education institutions in Bangkok and its vicinity. Graduate School, Marketing Department, Faculty of Business Administration, University of the Thai Chamber of Commerce. [in Thai]
Chung, E., Noor, N. M., & Mathew, V. N. (2020). Are you ready? An assessment of online learning readiness among university students. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 9(1), 301–317.
Coates, K., & Morrison, B. (2016). Dream factories: Why universities won't solve the youth jobs crisis. Dundurn Books.
Dararat, S. (2018). Universities as learning organizations in the Thailand 4.0 era. Journal of Humanities and Social Sciences, Rajapruk University, 4 (Supplementary Issue), 1-8. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/rpu/article/view/159715/115443 [in Thai]
National Statistical Office. (2021). The 2021 survey of the older persons in Thailand. Ministry of Digital Economy and Society. [in Thai]
Nguyen, A., Ngo, H. N., Hong, Y., Dang, B., & Nguyen, B. P. T. (2024). Ethical principles for artificial intelligence in education. Education and Information Technologies. DOI: 10.1007/s10639-023-11936-3
Office of the Higher Education Commission. (2019). Higher education information dissemination system. http://www.info.mua.go.th/info/ [in Thai]
Office of the Permanent Secretary, Ministry of Education. (2020). Education statistics of Thailand, academic year 2019–2020. Information and Communication Technology Center. [in Thai]
Poovorawan, Y. (n.d.). COVID-19 and epidemiology. https://learningcovid.ku.ac.th/#c7 [in Thai]
Rattanasupphasiri, C. (2025, January 27). Can AI close the learning gap in Thailand's schools? UNESCO. https://www.unesco.org/en/articles/can-ai-close-learning-gap-thailands-schools
Royal Gazette. (2019). Act on improvement of Ministry, Sub-Ministry, Department (No. 19) B.E. 2562. Royal Gazette, 136(47 A), 1. [in Thai]
Royal Gazette. (2021). Ministerial regulation on the classification of higher education institutions B.E. 2564. Royal Gazette, 138(21 A), 1–5. [in Thai]
Simkovic, M. (2011). Risk-based student loans. Washington and Lee Law Review, 70(1), 527–648.
Suthipitak, S. (1993). Educational philosophy and human development. Dhurakij Pundit University Press. [in Thai]
Thongliamnak, P. (2021). Exploring the impact of COVID-19: A major turning point for global education. https://www.eef.or.th/article1-02-01-211/ [in Thai]
Thongyou, A. (2021). Credit bank: 21st century education system. https://www.salika.co/2021/03/17/credit-bank-21st-century-education-system/ [in Thai]
Trakarnpairoj, A. (2018). Thailand credit bank system for lifelong learning (Doctoral dissertation, Dhurakij Pundit University). [in Thai]
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO Publishing. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386693
UNESCO. (2024). Lifelong learning entitlements from design to impact: Cases of Australia, Canada, France, Ireland, the Republic of Korea and Singapore. UNESCO Publishing.
Vollset, S. E., Goren, E., Yuan, C.-W., Cao, J., Smith, A. E., Hsiao, T., ... & Murray, C. J. L. (2020). Fertility, mortality, migration, and population scenarios for 195 countries and territories from 2017 to 2100. The Lancet, 396(10258), 1285–1306. DOI: 10.1016/S0140-6736(20)30677-2
Webometrics Ranking of World Universities. (2017). How to claim a place amongst the top 1% of world universities? https://www.qs.com/claim-place-amongst-top-1-world-universities/
Yumangmee, N. (2017). Chulalongkorn University in the early establishment period. Silpa Wattanatham, 38(5), 76–91. [in Thai]
