การเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วม: แนวทางสำหรับประเทศไทย (ตอนที่ 1)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
น้ำท่วมเป็นภัยพิบัติที่เกิดขึ้นบ่อยและก่อให้เกิดความสูญเสียอย่างกว้างขวางในหลายภูมิภาคของโลก โดยแนวโน้มความรุนแรงเพิ่มขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้เกิดฝนตกหนักแบบสุดขั้วและน้ำหลากฉับพลันมากขึ้น สำหรับประเทศไทย เหตุการณ์อุทกภัยในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมาได้ส่งผลกระทบต่อทั้งชีวิต เศรษฐกิจ สังคม และระบบการศึกษาอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนถึงความเปราะบางของพื้นที่และชุมชนต่อความเสี่ยงจากภัยพิบัติ การศึกษาเพื่อลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติน้ำท่วมจึงเป็นกลไกสำคัญในการลดความสูญเสียและเสริมสร้างความสามารถในการปรับตัวของสังคม โดยเฉพาะโรงเรียนซึ่งมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาความรู้ ทักษะ และความตระหนักของนักเรียนในการเตรียมความพร้อม บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางให้ผู้บริหาร และครูโรงเรียนในพื้นที่เสี่ยงภัยสร้างการเรียนรู้ลดความเสี่ยง เตรียมความพร้อมให้กับนักเรียน แล้วถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับผู้ปกครอง และชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน เนื้อหาของบทความนำเสนอความสำคัญของการลดความเสี่ยงต่อโรงเรียน บทบาทของผู้บริหาร ครู ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการลดความเสี่ยง แนวทางการบูรณาการประเด็นภัยพิบัติน้ำท่วมเพื่อสร้างการเรียนรู้ แนวคิด ทฤษฎีการเรียนรู้เพื่อสร้างการเรียนรู้ลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติน้ำท่วม เช่น การศึกษาด้านภัยพิบัติ การคิดเชิงระบบ การเรียนรู้เพื่อความยืดหยุ่น ทฤษฎีแรงจูงใจเพื่อการป้องกัน ทฤษฎีการเรียนรู้จากประสบการณ์ ทฤษฎีการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลง ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา นักวิชาการ และนักวิจัย สำหรับเป็นพื้นฐานความรู้ และแนวทางในการจัดการศึกษาเพื่อลดความเสี่ยง เตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมในโรงเรียน เพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่นของชุมชนต่อจัดการภัยพิบัติในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เจ้าของบทความมิได้คัดลอก หรือละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้ใด หากเกิดการละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าวิธีใด หรือการฟ้องร้องไม่ว่ากรณีใด ๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ กองบรรณาธิการวารสารศึกษาศาสตร์ ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งสิ้น ให้เป็นสิทธิ์ของเจ้าของบทความที่จะดำเนินการ
เอกสารอ้างอิง
Amri, A., Haynes, K., Bird, D. K., & Ronan, K. R. (2018). Bridging the divide between studies on disaster risk reduction education and child-centred disaster risk reduction: A critical review. Children’s Geographies, 16(3), 239–251. DOI: 10.1080/14733285.2017.1358448
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Cutter, S. L., Ash, K. D., & Emrich, C. T. (2014). The geographies of community disaster resilience. Global Environmental Change, 29, 65–77. DOI: 10.1016/j.gloenvcha.2014.08.005
Global Alliance for Disaster Risk Reduction and Resilience in Education. (2022). Comprehensive school safety framework 2022–2030: For child rights and resilience in the education sector. https://gadrrres.net/files/css-framework-2022-2030-en.pdf
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781009157896
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781009325844
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. DOI: 10.59327/IPCC/AR6-9789291691647
Jantakoon, J. (2015). Disaster education: Learning approach to disaster preparedness activities (Part I). Journal of Education Naresuan University, 17(4), 188–201. [in Thai]
Johnson, V. A., Ronan, K. R., Johnston, D. M., & Peace, R. (2014). Evaluations of disaster education programs for children: A methodological review. International Journal of Disaster Risk Reduction, 9, 107–123. DOI: 10.1016/j.ijdrr.2014.04.001
Kitagawa, K. (2021). Disaster risk reduction activities as learning. Natural Hazards, 105, 3099–3118. DOI: 10.1007/s11069-020-04443-5
Mayer, R. E. (2009). Multimedia learning (2nd ed.). Cambridge University Press.
Meadows, D. H. (2008). Thinking in systems: A primer. Chelsea Green Publishing.
Mezirow, J. (1991). Transformative dimensions of adult learning. Jossey-Bass.
Muttarak, R., & Lutz, W. (2014). Is education a key to reducing vulnerability to natural disasters and hence unavoidable climate change? Ecology and Society, 19(1), Article 42. DOI: 10.5751/ES-06476-190142
Piaget, J. (1970). Science of education and the psychology of the child (D. Coltman, Trans.). Orion Press.
Rogers, R. W. (1983). Cognitive and physiological processes in fear appeals and attitude change: A revised theory of protection motivation. In J. T. Cacioppo & R. E. Petty (Eds.), Social psychophysiology: A sourcebook (pp. 153–176). Guilford Press.
Ronan, K. R., Alisic, E., Towers, B., Johnson, V. A., & Johnston, D. M. (2015). Disaster preparedness for children and families: A critical review. Current Psychiatry Reports, 17(7), 58. DOI: 10.1007/s11920-015-0589-6
Ronan, K. R., & Johnston, D. M. (2005). Promoting community resilience in disasters. Springer.
Savery, J. R. (2006). Overview of problem-based learning: Definitions and distinctions. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 1(1), 9–20. DOI: 10.7771/1542-5015.1002
Seddighi, H., Sajjadi, H., Yousefzadeh, S., López López, M., Vameghi, M., Rafiey, H., & Khankeh, H. R. (2022). School-based education programs for preparing children for natural hazards: A systematic review. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 16(3), 1229–1241. DOI: 10.1017/dmp.2020.479
Selby, D., & Kagawa, F. (2012). Disaster risk reduction in school curricula: Case studies from thirty countries. United Nations Children’s Fund & United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/928unesco11.pdf
Shah, A. A., Ye, J., Pan, L., Ullah, R., Shah, S. I. A., Fahad, S., & Naz, S. (2018). Schools’ flood emergency preparedness in Khyber Pakhtunkhwa Province, Pakistan. International Journal of Disaster Risk Science, 9, 181–194. DOI: 10.1007/s13753-018-0175-8
Shaw, R., Shiwaku, K., Kobayashi, H., & Kobayashi, M. (2004). Linking experience, education, perception and earthquake preparedness. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 13(1), 39–49. DOI: 10.1108/09653560410521689
Shaw, R., Shiwaku, K., & Takeuchi, Y. (Eds.). (2011). Disaster education. Emerald Group Publishing.
Shaw, R., & Takeuchi, Y. (2012). Community-based disaster education. International Journal of Disaster Resilience in the Built Environment, 3(3), 258–264.
Shiwaku, K., & Shaw, R. (2008). Proactive co-learning: A new paradigm in disaster education. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 17(2), 183–198. DOI: 10.1108/09653560810872497
Sterman, J. D. (2000). Business dynamics: Systems thinking and modeling for a complex world. McGraw-Hill.
Taylor, E. W. (2007). An update of transformative learning theory: A critical review of the empirical research (1999–2005). International Journal of Lifelong Education, 26(2), 173–191. DOI: 10.1080/02601370701219475
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2017). Sendai Framework terminology on disaster risk reduction. https://www.undrr.org/drr-glossary/terminology
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2022). International Day for Disaster Risk Reduction 2022: Learn. https://iddrr.undrr.org/2022/learn.html
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Wang, Z., Han, Z., & Li, Y. (2023). The interplay between school preparedness and student’s individual protective actions: The mediating role of disaster education. Sustainability, 15(20), 14888. DOI: 10.3390/su152014888
Wisner, B., Gaillard, J. C., & Kelman, I. (Eds.). (2012). The Routledge handbook of hazards and disaster risk reduction. Routledge.
Wood, M. M., Mileti, D. S., Bean, H., Liu, B. F., Sutton, J., & Madden, S. (2018). Milling and public response to flood warnings. Risk Analysis, 38(5), 1072–1092. DOI: 10.1111/risa.12985
World Bank. (2012). Thai flood 2011: Rapid assessment for resilient recovery and reconstruction planning. https://documents1.worldbank.org/curated/en/677841468335414861/pdf/698220WP0v10P106011020120Box370022B.pdf
