พูดไม่ออกบอกไม่ถูก: เรื่องที่เล่าได้ยากของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเล่าเรื่องเป็นเครื่องมือสำคัญที่มนุษย์ใช้ในการสื่อสาร จัดระเบียบความคิด และกำหนดทิศทางชีวิต สำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้า การเล่าเรื่องสามารถช่วยเยียวยาสภาพจิตใจและลดความรู้สึกโดดเดี่ยว อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยมักเผชิญความยากลำบากในการถ่ายทอดเรื่องราวของตนเอง บทความนี้แสดงให้เห็นโครงสร้างทางวัฒนธรรมที่จำกัดการบอกเล่าความทุกข์ของผู้ป่วยโรคซึมเศร้าและลักษณะ 3 ประการที่มักพบในเรื่องเล่าของผู้ป่วย ได้แก่ 1) การไม่สามารถสรรหาถ้อยคำเพื่ออธิบายความรู้สึก 2) การเล่าเรื่องอย่างสับสน วกวนไม่ปะติดปะต่อ และ 3) การเก็บเงียบหรือปฏิเสธการสื่อสาร เรื่องเล่าของผู้ป่วยสะท้อนถึงความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างบุคคลกับโครงสร้างทางสังคมที่ส่งผลต่อความรู้สึกไร้อำนาจของผู้ป่วย การรับฟังอย่างตั้งใจและการให้พื้นที่สำหรับการเล่าเรื่องเป็นกระบวนการสำคัญในการรักษาและฟื้นฟูจิตใจของผู้ป่วย พร้อมทั้งเป็นการคืนอำนาจให้แก่ผู้ป่วยในฐานะเจ้าของประสบการณ์ความเจ็บป่วยของตนเอง ขณะเดียวกันผู้รับฟังก็จะสามารถเข้าถึงความซับซ้อนของประสบการณ์ดังกล่าวได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ ปรีดิ์เปรม. (2565). การรักษาผู้ป่วยโรคซึมเศร้าตามแนวทางพุทธ. วารสารปัญญาลิขิต, 1(1), 45-53. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/PYJ/article/view/865
จันทิมา อังคพณิชกิจ, อธิชาติ โรจนะหัสดิน และทรงพล อินทเศียร. (2562). โครงการ “ภาษา การสื่อสารและโรคซึมเศร้า: การสำรวจแนวทางพัฒนาการสื่อสารด้านโรคซึมเศร้าเพื่อคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืนของเยาวชนไทย”. [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์] มหาวิทยาลัยธรมศาสตร์.
ชุติมณฑน์ ตรีอำนรรค. (2552). เรื่องเล่าความเจ็บป่วย: การนำเสนอตัวตนของผู้ป่วยในสังคมหลังสมัยใหม่. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
นพวรรณ เมืองแก้ว และเชิดชัย อุดมพันธ์. (2566). กลวิธีทางภาษาที่สื่อภาพแทนผู้ป่วยโรคซึมเศร้าในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทย. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 11(2), 20-39. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalartsjournal/article/view/265837
นภาภรณ์ หะวานนท์. (2552). วิธีการศึกษาเรื่องเล่า: จุดเปลี่ยนของการวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์. วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง, 5(2), 1-22. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/mekongjournal/article/view/6862
นันทนา สุภาพคำ. (2565). การบำบัดโรคซึมเศร้าด้วยการเจริญสติ. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 217-232. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/260768
นันทพร ตงสาลี. (2565). กลวิธีการเล่าเรื่องจากประสบการณ์ตรงของผู้ประพันธ์ในวรรณกรรมโรคซึมเศร้า[วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
นันทภัค ชนะพันธุ์. (2556). การฟื้นหายจากโรคซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 6(1), 19-33. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/trcnj/article/view/39970
ปรมินทร์ ตั้งโอภาสวิไลสกุล. (2565). บนเส้นทางหวนสู่ชีวิตปรกติ: ชีวิตและการผลิตสร้างความเป็นตัวตนของ
ผู้อยู่ร่วมกับโรคซึมเศร้า. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 34(1), 102-143. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jss/article/view/255431
ปัณณวิชญ์ ผสมทรัพย์. (2561). ความย้อนแย้งในอุดมการณ์และการลิดรอนความเป็นมนุษย์ในเรื่องเล่าบาดแผล เรื่อง Escape from Camp 14. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ , 25(2), 143-179. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/abc/article/view/152893
ผณินทรา ธีรานนท์, อภิญญา ห่านตระกูล และนริศา ไพเจริญ. (2565). ภาพรวมการศึกษาบทบาทของตัวบ่งชี้ทางภาษาในการประเมินภาวะซึมเศร้าในประเทศไทย. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(2), 55-73. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jhnu/article/view/241544
พรชัย เตชะ และพงศธร สุรินทร์. (2566). สภาวะก่อนซึมเศร้า: ภาษาและการสวมทับความเป็นผู้ป่วยซึมเศร้าของผู้ใช้บัญชีทวิตเตอร์. Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences, 12(1), 1-17. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/MFUconnexion/article/view/263132
พรพัทธา อมรรังสรรค์. (2562). การวิเคราะห์อารมณ์เพื่อศึกษาภาวะซึมเศร้าบนทวิตเตอร์. [โครงงานในการศึกษาตามหลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]
พิศุทธิภา เมธีกุล และเทพรัตน์ พานิชยิ่ง. (2566). โรคซึมเศร้าชนิดเรื้อรังในวัยรุ่นบทบาทของนักจิตวิทยาโรงเรียน. วารสารจิตวิทยาคลินิกไทย, 54(2), 67-80. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/tci-thaijclinicpsy/article/view/268911
มนัสชัย ดวงปัญญารัตน์. (2567). การบำบัดรักษาโรคซึมเศร้าด้วยวิธีการปฏิบัติกรรมฐาน. วารสาร มจร สุรนารีสาร, 2(3), 60-71. https://so14.tci-thaijo.org/index.php/msjkorat/article/view/1104
วรรณนะ หนูหมื่น. (2560). นัยสำคัญของเรื่องเล่าความเจ็บปวดในสารคดีเรื่องฉันคือเอรี่และเขาตราหน้าว่าหมอฆ่าคน. [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์].
สถิติน่าตกใจ! ไทยป่วยทางจิต 10 ล้านคน “ซึมเศร้า-วิตกกังวล” พุ่งจากปัญหาเศรษฐกิจ. (2567, 28 พฤษภาคม). https://www.prachachat.net/finance/news-1573221
หทัยรักษ์ สุโพธิ์ทอง. (2566). การฝึกสมาธิเพื่อการรักษาโรคซึมเศร้า. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(5), 172-186. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jidir/article/view/267160
อรนลิน สิงขรณ์. (2564). การบำบัดด้วยความหวังในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า: แนวคิดและแนวทางการประยุกต์ใช้. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 35(1), 146-156.
Bakhtin, M. M. (1986). Speech genres and other late essays (V. W. McGee, Trans.). University of Texas.
Bury, M. (2001). Illness narratives: fact or fictions?. Sociology of Health & Illness, 23(3), 263-285. https://doi.org/10.1111/1467-9566.00252
Casey, N. (2001). Unholy ghost: writer of depression. William Morrow Paperbacks.
Clark, H. (2008). Depression and narrative: telling the dark. State University of New York.
Das, V. (1990). Our work to cry: Your work to listen. In V. Das (Ed.), Mirrors of violence: Communities, riots and survivors in South Asia. (pp. 345-399). New Delhi: Oxford University Press.
Das, V. (1996). Language and body: transactions in the construction of pain. Daedalus, 125(1), 67-91. https://www.jstor.org/stable/20027354
Das, V. (2000a). The act of witnessing: violence, poisonous knowledge, and subjectivity. In V. Das, A. Kleinman, M. Ramphele, P. Reynolds (Eds.), Violence and Subjectivity (pp. 205-225). University of California Press.
Das, V. (2000b). The subjective experience of violence and the social silence. In V. Das, A. Kleinman, M. Ramphele, P. Reynolds (Eds.), Violence and Subjectivity (pp. 217-235). University of California Press.
Das, V. (2007). Life and words: violence and the descent into the ordinary. University of California.
Das, V. (2018). Ethics, self-knowledge, and life taken as a whole. HAU: Journal of Ethnographic Theory, 8(3), 537-549. https://doi.org/10.1086/701379
Fisher, W. R. (1987). Human communication as narration: toward a philosophy of reason, value, and action. University of South Carolina. https://doi.org/10.2307/j.ctv1nwbqtk
Frank, A. (1995). The wounded storyteller: body, illness and ethics. The University of Chicago
Frankl, V. (2006). Man's search for meaning: an introduction to logotherapy (4th ed.). Beacon
Freeman, M. (2000). When the story’s over: narrative foreclosure and the possibility of self-renewal. In M. Andrews, S. D. Sclater, C. Squire, A. Treacher (Eds.), lines of narrative: Psychosocial perspectives. (pp. 245-250). Captus University Publications.
Friedson, M. L. (2013). Subjective darkness: depression as a disintegration of meaning in the core narrative. Narrative Works, 3(2), 1-28. https://journals.lib.unb.ca/index.php/nw/article/view/21465
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: self and society in the late modern age. Polity.
Larrabee, M. J., Weine, S., & Woolcott, P. (2003). The wordless nothing: narratives of trauma and extremity. Human Studies, 26(3), 353-382. https://www.jstor.org/stable/20010340
Ochs, E. and L. Capps. (1996). Narrating the self. Annual Review of Anthropology, 25, 19-43.
Scheper-Hughes, N. & Lock, M. (1987). The mindful body: a prolegomenon to future work in medical anthropology. Medical Anthropology Quarterly, 1(1), 6-41. https://doi.org/10.1525/maq.1987.1.1.02a00020
Styron, W. (1990). Darkness visible: a memoir of madness. Random House.
Wittgenstein, L. (1922). Tractatus logico-philosophicus. (C. K. Ogden, Trans.). Routledge & Kegan Paul.
