ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสุขภาพเกี่ยวกับโรคโควิด-19 ที่มีต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด-19 ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นแห่งหนึ่ง

Main Article Content

ธนวัฒน์ พรหมโชติ
อริชัย อรรคอุดม
วีรพงษ์ พวงเล็ก

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาโปรแกรมการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสุขภาพที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคโควิด-19 และ 2) เปรียบเทียบผลของโปรแกรมส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อสุขภาพที่มีต่อพฤติกรรมป้องกัน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) โปรแกรมการรู้เท่าทันสื่อสุขภาพแบบออนไลน์ และ 2) แบบวัดการรู้เท่าทันสื่อสุขภาพแบบออนไลน์ กลุ่มตัวอย่างอายุ 12-14 ปี ที่กำลังศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้นของโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดสระบุรี จำนวน 90 คน โดยสุ่มขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยโปรแกรม G*Power ด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่าย (simple random sampling) จากรายชื่อนักเรียนแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 45 คน และกลุ่มควบคุม 45 คน สุ่มเข้าร่วมโปรแกรมตามเงื่อนไขการทดลอง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) โปรแกรมที่ใช้จำนวน 5 ทักษะ ได้แก่ ทักษะการเข้าถึง ทักษะการวิเคราะห์ ทักษะการประเมิน ทักษะการสร้างสรรค์ ทักษะการมีส่วนร่วม 2) ผลการเปรียบเทียบพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากโรคโควิด-19 ระหว่าง 2 กลุ่มที่เข้าร่วมวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีพฤติกรรมการป้องกันที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 (t=-13.23) และเปรียบเทียบพฤติกรรมของกลุ่มทดลองก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม พบว่าหลังเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีพฤติกรรมการป้องกันดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 (t=16.717)

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2564). รายงานสถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉิน กรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข วันที่ 13 มิถุนายน 2564. https://www.ddc.moph.go.th/odpc9/forecast_detail.php?publish=11523.

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2567). โควิด 19 สายพันธุ์ JN.1 ครองการระบาดทั่วโลก แพร่เชื้อไว จริงหรือ?. https://www.dmsc.moph.go.th/th/detailAll/2997/nw/25

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2568). เปิด 4 ข้อถกเถียง เหตุใดข้อมูลโควิด-19 ระบาดที่ สธ.แถลง อาจไม่ตรงกับสถานการณ์จริง?. https://www.bbc.com/thai/articles/c771m21vv5po

กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). เลื่อนเปิดภาคเรียนที่ 1/2564 เป็นวันที่ 1 มิถุนายนหนีวิกฤตโควิด-19. https://moe360.blog/2021/04/27/postpone-school-day/

กระทรวงสาธารณสุข. (2568). สถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 ในประเทศไทย ปี 2568. https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/

กาญจนา แก้วเทพ. (2541). การวิเคราะห์สื่อ: แนวคิดและเทคนิค (พิมพ์ครั้งที่ 4). คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

คณะอนุกรรมการจัดทำองค์ความรู้เกี่ยวกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. (2560). คู่มือองค์ความรู้เกี่ยวกับ 140 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

จุฑาวรรณ ใจแสน. (2559). พฤติกรรมการป้องกันโรค COVID-19 ของพนักงานสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. [วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรามคำแหง].

เจาะลึกระบบสุขภาพ. (2565). ศิริราชเตือนโอมิครอน "BA.4- BA.5" อาจเกาะเซลล์ปอดมากกว่า BA.2 ขอให้ฉีดวัคซีนสู้-สวมแมสก์. https://www.hfocus.org/content/2022/06/25382

ณัฐนันท์ ศิริเจริญ. (2557). การสื่อสารเพื่อสร้างความรู้และเสริมทักษะด้านการรู้เท่าทันสื่ออินเทอร์เน็ตในระดับเชิงลึกของเยาวชนไทยจากสามองค์ประกอบหลัก. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal. 7(3). 322-341. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/27457

ปวีณา มะแซ. (2561). การพัฒนาแบบวัดทักษะการรู้เท่าทันสื่อในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบแบบพหุวิภาค [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์].

ปวรรัตน์ ระเวง. และพนม คลี่ฉายา (2561). การรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลของผู้ฟังรายการพอดแคสต์. วารสารนิเทศศาสตร์, 36(3). 59-74. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jcomm/article/view/153252

พรพรรณ ประจักษ์เนตร. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างการรู้เท่าทันสื่อสุขภาพแบบออนไลน์ การค้นหาข้อมูลข่าวสาร ความรู้ ทัศนคติและการจัดการตนเองเพื่อรักษาโรคติดเชื้อเฉียบพลันในระบบทางหายใจส่วนบนของประชากรไทย. วารสารวิจัยระบบสารธารณสุข, 13(3), 243-260. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5110?locale-attribute=th

พรรณวดี ชัยกิจ และสุมนทิพย์ จิตสว่าง. (2565). การแพร่กระจายของข่าวปลอมเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของโควิด-19 และมาตรการป้องกันของไทย. วารสารรัชต์ภาคย์ มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 15(40), 15-32. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/250663

พรรษาสิริ กุหลาบ, ทัตเทพ ดีสุคนธ์ และมัทนา ปัญญาคำ. (2567). รายงานผลวิเคราะห์เนื้อหาเกี่ยวกับ โควิด-19จากองค์กรตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-checker) ในประเทศไทย. Bangkokpost. https://www.bangkokpost.com/campaign/fakenews-resource-hub/research

วิสาลักษณ์ สิทธิ์ขุนทด. (2551). การพัฒนาโมเดลเชิงสาเหตุของการรู้เท่าทันสื่อของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

สถาบันพัฒนากำลังคนด้านสาธารณสุข. (2537). หลักสูตรเวชระเบียน (เวชสถิติฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2537). สถาบันพัฒนากำลังคนด้านสาธารณสุข.

สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน. (2560). กรอบแนวคิด พลเมืองประชาธิปไตย เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัล. สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน.

สำนักคุ้มครองผู้บริโภคในกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์. (2563). คู่มือหลักสูตรการพัฒนาทักษะการรู้เท่าทันสื่อของประชาชนเพื่อการใช้ประโยชน์อย่างสร้างสรรค์. สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ.

สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ. (2564). คู่มือ รู้สื่อ รู้สิทธิ สานพลังผู้บริโภค. สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). รายงานการศึกษารูปแบบการจัดการเรียนรู้สำหรับนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19. สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสระบุรี. (2567). ข้อมูลสารสนเทศด้านการศึกษา ปีการศึกษา 2567. https://saraburipeo.moe.go.th/e-book

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. (2563). การประยุกต์ใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัลสู้ภัยโควิด-19. https://www.depa.or.th/th/article-view/article6-2563

สิทธิพล อาจอินทร์ และธีระชัย เนตรถนอมศักดิ์. (2554). การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงการเป็นฐานในรายวิชาการพัฒนา หลักสูตรสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี หลักสูตร 5 ปี. วารสารวิจัย, 1(1), 1-16. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/KKUIJ/article/view/86051

องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO). (2564). รายงานการศึกษา“รูปแบบการจัดการเรียนรู้สำหรับนักเรียน ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิด–19” (ฉบับสรุป). สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

อุดม คชินทร. (2564). Universal Prevention for COVID-19 (การป้องกันการติดเชื้อแบบครอบจักรวาล). มหาวิทยาลัยมหิดล โรงพยาบาลรามาธิบดี.

อุษา บิ้กกิ้นส์. (2555). การรู้เท่าทันสื่อและสารสนเทศ. วารสารสุทธิปริทัศน์, 26(80), 147-162. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/DPUSuthiparithatJournal/article/view/245654

เอื้อจิต วิโรจน์ไตรรัตน์. (2540). การวิเคราะห์ระดับมีเดียลิตเตอเรซีของนักศึกษาระดับอุดมศึกษาในประเทศไทย. [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

Bautista, J. R. (2015). From solving a health problem to achieving quality of life: redefining eHealth literacy. Journal of Literacy and Technology, 16(2), 33-54. https://literacyandtechnology.org/wp-content/uploads/2023/09/jlt_v16_2_bautista.pdf

Camrey, M. E. (1978). Developing behavioral measures: Guidelines and applications. Irvington.

Center for Media Literacy. (2008). Literacy for the 21st century: an overview & orientation guide to media literacy education. (2nd ed.). Center for Media Literacy.

Chan, C. V., & Kaufman, D. R. (2011). A framework for characterizing eHealth literacy demands and barriers. Journal of Medical Internet Research, 13(4), e94. https://doi.org/10.2196/jmir.1750

Hagen, P., Collin, P., Metcalf, A., Nicholas, M., Rahilly, K., & Swainston, N. (2012). Participatory design of evidence-based online youth mental health promotion, intervention and treatment. https://researchers.westernsydney.edu.au/en/publications/participatory-design-ofevidence-based-online-youth-mental-health

Mancone, S., Corrado, S., Tosti, B., Spica, G., & Diotaiuti, P. (2012). Integrating digital and interactive approaches in adolescent health literacy: A comprehensive review. Frontiers in Public Health. https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2024.1387874/full

NAMLE. (2015). Media literacy defined. https://namle.net/publications/media-literacy-defined.

Norman, C. D., & Skinner, H. A. (2006). eHEALS: The eHealth literacy scale. Journal Of Medical Internet Research, 8(4), e27. https://doi.org/10.2196/jmir.8.4.e27

Nutbeam. D. (2008). The evolving concept of health literacy. Social Science & Medicine. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277953608004577.

Reineck and Lublinski. (2015). Media and information literacy: A human rights-based approach in developing countries. https://www.dw.com/downloads/29875203/media-information-literacy.pdf

UNESCO. (2013). Global media and information literacy assessment framework: country readiness and competencies. UNESCO.

UNICEF. (2022). Stocktaking: the socio-economic impact of COVID-19 on children in Thailand. https://www.unicef.org/thailand/reports/stocktaking-socio-economic-impact-covid-19-children-thailand

We Are Social. (2023). Thailand digital stat insight 2023. https://datareportal.com/reports/digital-2023-thailand

World Health Organization. (2021). Classification of omicron (B.1.1.529): SARS-CoV-2 variant of concern. https://www.who.int/news/item/26-11-2021-classification-of-omicron-(b.1.1.529)-sars-cov-2-variant-of-concern.

World Health Organization. (2024). Coronavirus disease (COVID-19) epidemiological updates and monthly operational updates. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports