Developing a Community Learning Network and Local Wisdom to Expand Opportunities and Reduce Inequality among the Aging Population in the Border Areas of Surin Province
Main Article Content
Abstract
In the border areas of Surin Province, people face problems due to limited access to services. The aging population is unemployed, has low income, and lacks opportunities for participation, resulting in multidimensional inequality. These issues led to the following research objectives: 1) To synthesize local knowledge and wisdom in the border area of Surin Province; 2) To develop a network of learning communities and local wisdom; and 3) To study the components and success factors in the development of a learning community network. The researchers employed a mixed-methods approach. The qualitative component involved fieldwork, including focus group discussions and in-depth interviews with 15 key informants (local wisdom scholars, community leaders, and village representatives). This phase aimed to explore local knowledge and wisdom to support the design of learning activities, followed by a workshop with a target group of 50 participants to help develop the network. The quantitative component involved collecting questionnaire data from a sample of 385 respondents, focusing on the components and success factors of community network development. Data were analyzed using descriptive statistics, including percentages, means, and standard deviations. The study found that: 1) Local wisdom was primarily held by the elderly due to their lifelong learning and accumulated experience. It could be classified into six areas: rituals and traditions, arts and culture, handicrafts, food, agriculture, and herbal medicine. 2) The development of a community learning network and the promotion of local wisdom were carried out in four steps: 2.1) preparing the community (including community analyses, setting common goals, and planning activities); 2.2) conducting workshops to foster a learning community; 2.3) monitoring; and 2.4) evaluation. 3) The components and success factors in developing the community network included: 3.1) community leaders; 3.2) local wisdom; 3.3) cooperation; 3.4) networking; and 3.5) community resources and capital.
Downloads
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
References
กนิษฐา แย้มโพธิ์ใช้. (2565). การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ชุมชนด้วยทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลตลาดใหม่ อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยนครพนม, 12(1), 331-342. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/npuj/article/view/252743
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. (2567). สถิติจำนวนผู้สูงอายุสัญชาติไทย พ.ศ. 2567. กรมการปกครอง.
กาญจนา แก้วเทพ (2565). การมีส่วนร่วมคาถาข้อที่ 2 ของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น. มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อท้องถิ่นสถาบันคลังสมองของชาติ.
โกวิทย์ พวงงาม. (2562). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่น (พิมพ์ครั้งที่ 2). ธรรมสาร.
จิรันทร ทองนรินทร์, วชิราพร วิมานรัมย์, ธนวัฒน์ มีสันเทียะ, วันชัย สุขตาม และจิรายุ ทรัพย์สิน. (2567). การศึกษาแนวทางการส่งเสริมอาชีพของผู้สูงอายุบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นบ้านระโยง ตำบลท่าสว่าง อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, 13(2), 13-27. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/acj/article/view/4191
เชษฐา มุหะหมัด, เดโช แขน้ำแก้ว, พีระพงค์ สุจริตพันธ์, บุญยิ่ง ประทุม และพีรดาว สุจริตพันธ์. (2565). สี่ร่วม : แนวทางพัฒนาความร่วมมือและเครือข่ายการเรียนรู้กรณีศึกษา พื้นที่เทศบาลเมืองปากพูน จังหวัดนครศรีธรรมราช. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(2), 399-408. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/252518
ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2553). การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS (พิมพ์ครั้งที่ 11). บิสซิเนสอาร์แอนด์ดี.
บุญฑวรรณ วิงวอน, โหว เซิงเหว่ย, บุญชนิต วิงวอน, ดาวสวรรค์ สุขพันธ์, ณิชาภา เจริญภาคินรัตน, วิลาศ พุ่มพิมล และนันทนาฏ อุพงค์ (2565). การพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์ผ่านภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ บ้านแม่แจ๋ม อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง. วารสารสังคมศาสตร์วิชาการ, 15(1), 99-115. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/social_crru/article/view/258352
ปัญญวัฒน์ จุฑามาศ. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อระดับความเข้มแข็งของชุมชนบ้านนาสะอุ้ง. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ, 10(1), 1-10. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/NBU/article/view/247654
มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสําหรับเยาวชน. (2551). สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว: ฉบับเสริมการเรียนรู้ เล่ม 10.
รุ่ง แก้วแดง. (2546). คู่มือการสรรหาและคัดเลือกครูภูมิปัญญาไทย. ภาพพิมพ์.
สุจิตรา ยางนอก. (2562). เครือข่าย: ฐานคิดและความหมาย [เอกสารประกอบการสอน]. สาขาวิชาการพัฒนาสังคม คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.
สิตาภา เกื้อคลัง. (2561). องค์ประกอบและแนวทางการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ตลอดชีวิตของ กศน.ตำบล.[วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
สถาบันการพัฒนาชุมชน กรมการพัฒนาชุมชน. (2562). ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อความสำเร็จการขับเคลื่อนสัมมาชีพชุมชน: รายงานศึกษา. กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย.
สมประสงค์ วิทยเกียรติ. (2552). นวทัศน์แห่งการศึกษา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุพัตรา ยอดสุรางค์. (2562). แนวคิดว่าด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาชุมชน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 14 (1), 122-132. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/vrurdihsjournal/article/view/184332
สิริพัฒถ์ ลาภจิตร และคณะ. (2566). การพัฒนาเครือข่ายชุมชนแห่งการเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อขยายโอกาสและลดความเหลื่อมลํ้าของสังคมสูงวัยพื้นที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.).
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580. สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ.
สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดสุรินทร์. (2562). รายงานการดำเนินงานประจำปี 2562. สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดสุรินทร์.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. https://www.nso.go.th/nsoweb/nso/survey_detail/iM?
หทัยชนก คะตะสมบูรณ์. (2565). การประยุกต์ใช้ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการตนเองของชุมชนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(9), 296-313. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/263908
อติญาณ์ ศรเกษตริน, อัจฉราวดี ศรียะศักดิ์, สถาพร แถวจันทึก, วารุณี เกตุอินทร์ และวิไลวรรณ คมขำ. (2564). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ตําบลธงชัย จังหวัดเพชรบุรี. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 8(1), 85-99. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/237646
อติพร เกิดเรือง. (2563). แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนในเทศบาลตำบลบ่อเงิน อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 7(3), 198-211. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMA/article/view/239082
อรวิภา มงคลดาว และอาชัญญา รัตนอุบล. (2565). แนวทางการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ระหว่างวัยของปราชญ์ชุมชน เยาวชน และผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาชุมชนผ้าไหมและผ้าฝ้ายทอมือ. วารสารศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 33(1), 65-79. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/edupsu/article/view/243384
อุษณา พิมพร และขนบพร แสงวณิช. (2568). รูปแบบการสอนตามแนวคิดการเรียนรู้ระหว่างวัยเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา, 7(1), 31-44. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JMARD/article/view/269678/186590
Davenport, T. H., & Prusak, L. (1998). Working knowledge: how Organizations manage what they know. Harvard Business School Press.
Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: how Japanese companies create the dynamics of innovation. Oxford Academic.