การดูแลผู้สูงอายุตามแนวพุทธ: กรณีศึกษาโรงเรียนผู้สูงอายุในวัดเขตตำบลแม่กา อ.เมือง จ.พะเยา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ 1) เพื่อศึกษาการดูแลผู้สูงอายุในสังคมไทยปัจจุบัน 2) การดูแลผู้สูงอายุตามแนวพระพุทธศาสนา และ 3) รูปแบบการดูแลผู้สูงอายุตามแนวพระพุทธศาสนาของโรงเรียนผู้สูงอายุในวัดเขตตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัด พะเยา การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาเอกสารประกอบกับการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการผลการวิจัยพบว่า การดูแลผู้สูงอายุในสังคมไทยเริ่มต้นจากการดูแลสุขภาพตนเอง ส่วนครอบครัว ชุมชน และสังคมเป็นฝ่ายช่วยเหลือตามความเหมาะสมกับสภาพร่างกายของผู้สูงอายุ เช่น การตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุเพื่อส่งเสริมผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมให้ทำกิจกรรมเพื่อสุขภาพ ส่วนการดูแลผู้สูงอายุตามแนวพุทธเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวที โดยการดูแลทั้งด้านร่างกายและจิตใจเพื่อให้สามารถพัฒนาตนตามแนวทางของไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา ดังตัวอย่างที่พระครูสุจิณกัลยาณธรรมได้จัดตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุที่อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย โดยใช้กิจกรรมต่าง ๆ ในการพัฒนานักเรียนผู้สูงอายุ ซึ่งรูปแบบนี้เป็นแนวทางให้กับวัดแม่กาโทกหวาก และวัดแม่กาห้วยเคียนตั้งโรงเรียนผู้สูงอายุขึ้นในเขตตำบลแม่กา โดยวัดทั้ง 2 แห่งนี้ ได้พยายามประยุกต์รูปแบบการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับบริบทของชุมชน ตำบลแม่กา โดยเน้นกิจกรรมตามหลักไตรสิกขา ซึ่งวัดแม่กาโทกหวากดูจะสามารถจัดการเรียนการสอนได้ผลเป็นที่น่าพอใจกว่า