วัฒนธรรมไท-ลาวกับการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี: กรณีศึกษาลุ่มน้ำสงครามตอนกลาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาเรื่องวัฒนธรรมไท-ลาวกับการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี กรณีศึกษาลุ่มน้ำสงครามตอนกลาง มีวัตถุประสงค์ดังนี้ คือ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของวัฒนธรรมการกินปลาดิบในอีสาน 2) เพื่อศึกษาวัฒนธรรมการกินปลาดิบของชุมชนในพื้นที่ที่สัมพันธ์กับปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี และ 3) เพื่อศึกษาวัฒนธรรมไท-ลาวกับการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในภาคอีสาน วิธีการวิจัยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative) ผลการศึกษาพบว่า ในภาคอีสานพบหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับการกินปลาดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ตั้งแต่ยุคที่มีหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษร แสดงให้เห็นถึงความชุกชุมของปลาเกล็ดขาว และพบร่องรอยปลาดิบในวรรณคดีสำคัญของอีสานที่บันทึกด้วยอักษรไทน้อยและอักษรธรรม มีวัฒนธรรมชุมชนที่สัมพันธ์กับการกินปลาเกล็ดขาวดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ และพบรูปแบบการถ่ายทอดวัฒนธรรมการกินทั้งในระดับบุคคล ระดับครอบครัว และระดับชุมชนหรือสังคม และพบว่า มิติทางวัฒนธรรมไท-ลาวกับการแก้ปัญหาทางวัฒนธรรมการกินนั้นมี 3 ระดับ คือ 1) ระดับ การตระหนักรู้และความเข้าใจขั้นพื้นฐาน 2) ระดับการปรับเปลี่ยนและโต้แย้งคุณค่า แต่ประนีประนอมในทางปฏิบัติ และ 3) ระดับการสร้างการรับรู้แก่ชุมชนและสร้างการมีส่วนร่วมให้กับชุมชน
Downloads
Article Details
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรัณฑรัตน์ บุญช่วยธนาสิทธิ์ และคณะ. (2557). การพัฒนารูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ ในชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. กรุงเทพฯ: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
จำเนียร มัตกิต และคณะ. (2557). รูปแบบการสร้างสํานึกเยาวชนเพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งอาหารของชุมชน กรณีศึกษาพื้นที่ป่าสาธารณะประโยชน์โคกหนองกุง ตําบลนาแก อําเภอนาวัง จังหวัดหนองบัวลําภู. กรุงเทพฯ: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ฉัตรทิพย์ นาถสุภา, ปรีชา อุยตระกูล. (2560). วัฒนธรรมและเศรษฐกิจชุมชนอีสานเหนือ.กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์ จำกัด.
ณรงค์ ขันตีแก้ว. (2559). เมื่อพิชิตเขาลูกแรก: มหาวิทยาลัยขอนแก่นผลักดันการแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ในตับและมะเร็งท่อน้ำดีให้เป็นวาระแห่งชาติ. วารสารโครงการ CASCAP โครงการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 2(6), 5-8.
ทรงวุฒิ ศรีวิไล. (2556). วรรณคดีอีสาน เรื่อง สินไซ (สังข์ศิลป์ชัย). ขอนแก่น: ขอนแก่นการพิมพ์.
ธวัช ปุณโณทก. (2527). ประวัติการสืบทอดวัฒนธรรมอีสาน. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
ปรีชา พิณทอง. (2532). สารานุกรมภาษาอีสาน-ไทย-อังกฤษ. อุบลราชธานี: โรงพิมพ์ศิริธรรม.
นวรัตน์ บุญภิละ. (ม.ป.ป.). วิถีวัฒนธรรม ภูมิปัญญาด้านอาหารชาวภูไทในอีสาน. อุดรธานี: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
บุญจันทร์ จันทร์มหา. (2543). พฤติกรรมการติดเชื้อโรคพยาธิใบไม้ตับซ้ำ กรณีศึกษาตำบลบึงเนียม จังหวัดขอนแก่น. ภาคนิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรบัณฑิต, คณะสาธารณสุข มหาวิทยาลัยมหิดล.
บุญชู วัดวงษา และคณะ. (2555). โครงการศึกษาองค์ความรู้ปลาธรรมชาติในเขตทุ่งกุลาร้องไห้จากภูมิปัญญาคนสาปลา บ้านโนนสวรรค์ ตําบลโนนสวรรค์ อําเภอปทุมรัตต์ จังหวัดร้อยเอ็ดระยะที่ 2. กรุงเทพฯ: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
พวงรัตน์ ยงวณิชย์. (ม.ป.ป.). กระบวนการก่อมะเร็งท่อน้ำดีที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับ. ขอนแก่น: คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ไพบูลย์ สิทธิถาวร. (ม.ป.ป.). ธรรมชาติวิทยาของพยาธิใบไม้ตับ. ขอนแก่น: คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี. (2559). ลักษณะอาการของโรคมะเร็งท่อน้ำดี. วันที่ค้นข้อมูล 18 ธันวาคม 2560, จาก https://goo.gl/VTIaBW.
ราชันย์ ถีระพันธ์. (31 มีนาคม 2561). กลุ่มอาชีพเกษตรกร. สัมภาษณ์.
วรรณวิภา มาลัยทอง และคณะ. (2552). การศึกษาประสิทธิภาพของการบันทึกพฤติกรรมการบริโภคปลาดิบอย่างต่อเนื่องด้วยตนเองเพื่อป้องกันการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ บ้านทุ่งเหียง ต.ท่ากระดาน อ.สนามชัยเขต จ.ฉะเชิงเทรา. วารสารเวชสารแพทย์ทหารบก, 5(62), 27-42.
สันต์ศิริ ศรมณี และคณะ. (2541). โรคพยาธิใบไม้ตับ รายงานทางวิชาการฉบับปรับปรุงใหม่. กรุงเทพ ฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม. (2557). รายงานผลการปฏิบัติราชการและผลงานเด่นของกระทรวงสาธารณสุข ปีงบประมาณ พ.ศ. 2557. นครพนม: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม.
อมฤต จันทะเสน. (21 เมษายน 2561). กลุ่มอาชีพรับจ้าทั่วไป. สัมภาษณ์.
อังษณา ยศปัญญา และคณะ. (2558). ความชุกและปัจจัยที่มีต่อการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับ จังหวัดเลย. ขอนแก่น: สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดขอนแก่น.
อุดม จูมพลหล้า และคณะ. (2549). วัฒนธรรมทางพระพุทธศาสนาในวิถีชีวิตของคนไทยแถบลุ่มแม่น้ำโขงในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม.
