ประวัติความเป็นมาของการเรียกชื่อสีแบบไทยโบราณ: กรณีศึกษาหมู่สีแดง

บทคัดย่อ

“คำเรียกชื่อสี” เป็นวัฒนธรรมทางภาษาที่สะท้อนให้เห็นถึงบริบททางสังคม ประวัติศาสตร์ เศรษฐกิจ ความเชื่อ สิ่งแวดล้อม และวิถีชีวิตของผู้คนซึ่งเป็นเจ้าของภาษา อันเกิดจากกระบวนการสังเกต เทียบเคียง และจัดจำแนกหมวดหมู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “หมู่สีแดง” มีหลากหลายเฉดสีและเป็นหนึ่งในแม่สีที่ช่างศิลป์ไทยใช้ประโยชน์ในงานศิลปกรรมตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยมีคำเรียกชื่อมากกว่า 50 คำ เช่น “สีหม้อใหม่” อันมีที่มาจากเครื่องปั้นดินเผา “สีแดงกำมะหยี่” มีที่มาจากเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย และ “สีแดงเลือดนก” มีที่มาจากสัตว์ เป็นต้น จะเห็นได้ว่า ปัจจุบันคำเรียกชื่อสีแดงบางเฉดยังคงปรากฏให้เห็นการใช้อยู่ในชีวิตประจำวัน ขณะที่บางเฉดก็ไม่ปรากฏการเรียกชื่อให้เห็นแล้ว แต่ยังปรากฏหลักฐานในเอกสาร หนังสือ และคำบอกเล่าของช่างศิลป์ที่ใช้สีไทยเป็นองค์ประกอบในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปกรรมอยู่ เช่น ช่างทำหัวโขน จิตรกรแบบไทยประเพณี งานย้อมสีผ้า เป็นต้น บทความวิชาการนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการรวบรวมและเผยแพร่ความเป็นมาของการเรียกสีแดงแบบไทยโบราณให้เป็นที่รู้จัก