บทบาทหน้าที่ของวัฒนธรรมอาหารพื้นถิ่นมอญในอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

Main Article Content

ปาจรีย์ สุขาภิรมย์

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง บทบาทหน้าที่ของวัฒนธรรมอาหารพื้นถิ่นมอญในอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทหน้าที่ของวัฒนธรรมอาหารพื้นถิ่นที่มีต่อชุมชนชาวมอญ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี กลุ่มผู้ให้ ข้อมูลหลักในการวิจัย ได้แก่ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชุมชน และผู้ประกอบอาหารพื้นถิ่นมอญ จำนวน 10 คน และมีการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตในกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ประชาชน และนักท่องเที่ยวที่มาร่วมงานประเพณีในพื้นที่วิจัย ผลการศึกษาพบว่า วัฒนธรรมอาหารพื้นถิ่นมอญในอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรีนั้นมีบทบาทความสำคัญต่อชุมชนในหลาย ๆ ด้าน เช่น บทบาทในการสืบทอดความเชื่อของชาวมอญที่แสดงออกผ่านการใช้อาหารในการประกอบพิธีกรรม การไหว้ผีบรรพบุรุษ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำชุมชน บทบาทในการสร้างสำนึกร่วมของกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น ข้าวแช่ซึ่งถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของชาวมอญ วัฒนธรรมในการประกอบอาหาร บริโภคอาหาร การใช้อาหารในงานประเพณียังทำให้เกิดบทบาทการส่งเสริมปฏิสัมพันธ์ทางสังคม               เป็นแกนยึดโยงคนในชุมชนให้เป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน และยังมีบทบาทด้านการศึกษาเกิดการพัฒนากิจกรรม หลักสูตรการเรียนการสอนภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่น รวมถึงก่อให้เกิดรายได้จากการประกอบอาหาร การพัฒนาสินค้าผลิตภัณฑ์อาหารมอญสะท้อนให้เห็นถึงบทบาททางด้านเศรษฐกิจอีกด้วย

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กาญจนา แก้วเทพ และคณะ (2553). การบริหารจัดการวัฒนธรรมพื้นบ้านแบบมีส่วนร่วมด้วยนวัตกรรมการวิจัย. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

คมสรร จับจุ. (2562, 11 มกราคม). ประธานกลุ่มอนุรักษ์วัฒนธรรมมอญนครชุมน์. สัมภาษณ์.

คมสรร จับจุ. (2562, 17 มกราคม). ประธานกลุ่มอนุรักษ์วัฒนธรรมมอญนครชุมน์. สัมภาษณ์.

งามพิศ สัตย์สงวน. (2538). หลักมนุษยวิทยาวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธรรมสภา.

แจ้ง ประมวลรัตน์ และวีระ โลจายะ. (2503). ความสัมพันธ์ระหว่างมอญและไทย. กรุงเทพฯ: แสงทองการพิมพ์.

ตุ๋ย บุญนพ. (2562, 17 มกราคม). สัมภาษณ์.

ธนวัฒน์ ปัญญานันท์. (2561). วัตถุ/วัฒนธรรม/ผี/คน รวมบทความวิชาการทางสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาเล่มที่ 1. ใน พัชรินทร์ สิรสุนทร และวัชรพล พุทธรักษา (บรรณาธิการ), ผีปะทะรัฐ: การวิเคราะห์ภาพยนตร์เรื่องตะเคียน (2547) เพื่อแสดงนัยแห่งการต่อต้านความอยุติธรรม (หน้า 35-57). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

นัทธนัย ประสานนาม. (2550). เพศ ชาติพันธุ์ และปัญหาเกี่ยวกับอัตลักษณ์ ในภาพยนตร์เรื่อง Touch of Pink. เข้าถึงได้จาก http://midnightuniv.tumrai.com/midnight2545/document95248.html

นันทิกา ยินดี. (2562, 17 มกราคม). สัมภาษณ์.

นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2547). มอญศึกษา. ใน สุจิตต์ วงษ์เทศ (บรรณาธิการ), ลุ่มน้ำแม่กลอง ประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ “เครือญาติ” มอญ (หน้า 36-39). กรุงเทพฯ: มติชน.

บุญเกิด ชื้นเครือ. (2562, 17 มกราคม). สัมภาษณ์.

บุษบา ทองอุปการ. (2554). ภูมิปัญญาอาหารมอญ: อัตลักษณ์ชุมชนมอญสังขละบุรี. กาญจนบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี.

ประสิทธิ์ ลีปรีชา. (2547). การสร้างและสืบทอดอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง. ใน วิภาส ปรัชญาภรณ์ (บรรณาธิการ), วาทกรรมอัตลักษณ์ (หน้า 31-72). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.

ปาจรีย์ สุขาภิรมย์. (2561). อาหารพื้นถิ่นไทยมอญในพิธีกรรมเลี้ยงผี: ศึกษากรณี อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี. ใน สุชาดา พงศ์กิตติวิบูลย์ (บรรณาธิการ), การประชุมวิชาการระดับชาติ “ถิ่น-โลกนิยมในมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์” ครั้งที่ 12 (หน้า 478-492). ชลบุรี: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.

เปรมวิทย์ วิวัฒนเศรษฐ์. (2560). อัตลักษณ์แห่งภูกามยาว: รูปลักษณ์ ความเชื่อ และภูมิปัญญา. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 10(3), 868-886.

พัชรินทร์ สิรสุนทร. (2558). รายงานการวิจัย การจัดการความรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพื่อการเรียนรู้วัฒนธรรมมอญ กรณีศึกษาชุมชนบางกระดี่ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงวัฒนธรรม.

มณฑล คงแถวทอง. (2544). การชลประทานในจังหวัดกาญจนบุรี. กาญจนบุรี: สำนักศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี.

ละเอียด ดัดพันธ์. (2562, 17 มกราคม). สัมภาษณ์.

วรัฐธยา สาระศาลิน. (2559). การวิเคราะห์บทบาทหน้าที่ของสื่อพื้นบ้าน: กรณีศึกษาประเพณีกินข้าวห่อของชาวกะเหรี่ยง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี. วิทยานิพนธ์วารสารศาสตร มหาบัณฑิต, สาขาวิชาสื่อสารมวลชน, คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วิง ทรัพย์คง. (2562, 17 มกราคม). สัมภาษณ์.

วิชชุดา เภานุช. (2562, 17 มกราคม). สัมภาษณ์.

ศิราพร ณ ถลาง. (2557). ทฤษฎีคติชนวิทยา วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิริเพ็ญ อึ้งสิทธิพูนพร. (2557). การฟื้นฟูอาหารพื้นบ้านจีนแคะ (ฮากกา) ห้วยกระบอก: สิ่งท้าทายในภาวการณ์ที่สวนกระแส. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร ฉบับภาษาไทย, 34(3), 43-64.

ศรีศักร วัลลิโภดม. (2536). ลุ่มน้ำแม่กลอง: พัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: พิฆเณศพริ้นติ้งเซ็นเตอร์.

ศรีเสาวภางค์, พระเจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้า. (2494). จดหมายเหตุระยะทางเสด็จประพาส ในรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสไทรโยคครั้งที่สอง เมื่อ พ.ศ.2431. พระนคร: กรมศิลปากร.

ศูนย์มอญศึกษา. (2550). นำชมพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง. กรุงเทพฯ: กระทรวงวัฒนธรรม.

สุชาดา พงศ์กิตติวิบูลย์ และกาญจนา แก้วเทพ. (2553). การสืบทอดสื่อพื้นบ้านเท่งตุ๊ก อำเภอ ท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน. วารสารนิเทศศาสตร์, 28(1), 1-18.

สิริพันธุ์ จุลกรังคะ. (2547). โภชนศาสตร์เบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

อุทิศ ทาหอม, สำราญ ธุระตา, ชุลีพร บุ้งทอง และคเนศ วงษา. (2561). รูปแบบการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์อาหารพื้นถิ่น “ตำเปียงทรงเครื่อง” เพื่อสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจ ชุมชนบ้านเสม็ด ตำบลหนองเต็ง อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารพัฒนาสังคม, 20(2), 35-60.

อำนาจ กมศิลป์. (2562, 16 มีนาคม). กรรมการกลุ่มอนุรักษ์วัฒนธรรมมอญ. สัมภาษณ์.

Berger, P., & Luckman, T. (1967). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. New York: Anchor Books.

Biddle, B. J. (1986). Recent developments in role theory. Annual Reviews Social, 12, 67-92.

Bourdieu, P. (1997). The forms of capital. In Halsey, A. H. Halsey (Ed.), Education: Culture, economy and society (pp. 241-258). Oxford: Oxford University Press.

Jenkins, R. (1996). Social identity. London: Routledge.