คติชนกับนางงาม: บทบาทหน้าที่ของคติชนและภาพสะท้อนสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอการศึกษาคติชนที่ปรากฏในวงการนางงาม โดยมีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาคติชนที่ปรากฏในวงการนางงาม 2) เพื่อศึกษาบทบาทและภาพสะท้อนสังคมไทยจากคติชนในวงการนางงาม การศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยใช้กลุ่มข้อมูลจากบทสัมภาษณ์ของผู้เข้าประกวดนางงามในสื่อ 5 แหล่ง ได้แก่ เฟซบุ๊ก ยูทูบ อินสตาแกรม หนังสือพิมพ์ออนไลน์ และสื่อนิตยสารออนไลน์ ซึ่งเป็นข้อมูลของผู้เข้าประกวดจากเวทีการประกวดนางงามไทย 6 เวที ได้แก่ มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ มิสแกรนด์ไทยแลนด์ มิสซูปราเนชันแนลไทยแลนด์ มิสเอิร์ธไทยแลนด์ มิสทิฟฟานี่ยูนิเวิร์ส และมิสไทยแลนด์เวิลด์ การวิจัยครั้งนี้ใช้แนวคิดเกี่ยวกับความเชื่อและแนวคิดบทบาทหน้าที่ของคติชน (functions of folklore) ในการวิเคราะห์ข้อมูล จากการศึกษาพบว่า คติชนที่ปรากฏในวงการนางงามมี 3 ประเภท ได้แก่ คติชนประเภทพิธีกรรม คติชนประเภทความเชื่อ และคติชนประเภทเครื่องราง ส่วนบทบาทหน้าที่ของคติชนในวงการนางงาม มี 2 ลักษณะ ได้แก่ บทบาทคติชนในการสนองความต้องการด้านจิตใจและสร้างความหวังให้แก่นางงามและผู้สนับสนุนและบทบาทคติชนในการสร้างความเข้มแข็งให้กลุ่มวงการนางงาม และส่วนภาพสะท้อนสังคมไทยจากคติชนที่ปรากฏในวงการนางงาม มี 2 ด้าน ได้แก่ ภาพสะท้อนการดำรงอยู่ของคติชนในสังคมไทยและภาพสะท้อนความหลากหลายของความเชื่อที่ดำรงอยู่ในสังคมไทย