การกำหนดนโยบายเศรษฐกิจภาคตะวันออก พ.ศ. 2525-2560: จาก ESB มุ่งสู่ EEC
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจภาคตะวันออก ตั้งแต่โครงการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก Eastern Seaboard/ESB จนถึงการริเริ่มโครงการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก Eastern Economic Corridor/EEC พ.ศ. 2525-2560 โดยอาศัยมุมมองทางประวัติศาสตร์ ผลการศึกษาสรุปได้ว่า แนวคิดที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาอุตสาหกรรมในกระบวนการพัฒนาเศรษฐกิจโดยมุ่งสู่การเป็นประเทศอุตสาหกรรมส่งผลต่อการวางบทบาทและกำหนดนโยบายของรัฐให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงทั้งภายในและภายนอกท่ามกลางกระแสทุนนิยมโลก ด้วยลักษณะของการกำหนดนโยบายและวางแผนจากส่วนกลาง ตลอดจนอาศัยกลไกบริหารจัดการที่กระชับอำนาจและคล่องตัว นับตั้งแต่การผลักดัน ESB ช่วงกลางทศวรรษ 2520 พร้อมเป้าหมาย การพัฒนาเชิงพื้นที่และส่งเสริมอุตสาหกรรมเพื่อส่งออก จนนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการผลิตและการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรม จนถึงปี 2559-2560 ความจำเป็นต้องปรับโครงสร้างเศรษฐกิจเพื่อยกระดับและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ นำไปสู่การเร่งรัดและผลักดันโครงการขนาดใหญ่เช่น EEC ด้วยกลไกบริหารจัดการที่กระชับอำนาจอีกครั้ง
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กฤช เพิ่มทันจิตต์ และสุธี ประศาสนเศรษฐ. (2530). พื้นที่สามจังหวัดชายฝั่งทะเลตะวันออกกับการพัฒนาที่ไม่เท่าเทียมกันระหว่างภูมิภาคและการพัฒนาการแบบพึ่งพาของระบบเศรษฐกิจไทย. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 2/2560 เรื่อง การพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก. (2560, 17 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนพิเศษ 19 ง. หน้า 31-35.
ชัชฎาภรณ์ กรุงเกษม. (2557). การขับเคลื่อนเพื่อการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ. วารสารส่งเสริมการลงทุน, 25(11), 6-11.
ชัยณรงค์ เครือนวน. (2550). เศรษฐศาสตร์การเมืองของการพัฒนาอุตสาหกรรมในจังหวัดระยอง. [วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].
ชัยณรงค์ เครือนวน. (2558). ปฏิบัติการและการต่อสู้ทางวาทกรรมในการพัฒนาอุตสาหกรรม: ศึกษากรณีการพัฒนาอุตสาหกรรมภายใต้ตัวแบบมาบตาพุด. [ดุษฎีนิพนธ์รัฐศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].
ชัยณรงค์ เครือนวน, จิรายุทธ์ สีม่วง และกัมปนาท เบ็ญนาวี. (2559). ทางเลือกการพัฒนาอุตสาหกรรมพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ในมุมมองของรัฐ เอกชน และภาคประชาชน. มหาวิทยาลัยบูรพา.
ชัยณรงค์ เครือนวน และพิมพ์ประไพ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา. (2561). ข้อเสนอการพัฒนาอุตสาหกรรมพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกในมุมมองของภาคประชาชน บทสังเคราะห์เพื่อการเปลี่ยนผ่านสู่การพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกให้เกิดความยุติธรรมทางสังคม. วารสารเศรษฐศาสตร์การเมืองบูรพา, 6(1), 40-62.
ชัยยนต์ ประดิษฐศิลป์ และชัยณรงค์ เครือนวน. (2556). การจัดทำผังพิสัยการวิจัยระบบสุขภาพกับการพัฒนาอุตสาหกรรมในอนุภาคตะวันออก. ศูนย์จัดการงานวิจัยระบบสุขภาพภาคตะวันออก.
ชัยยนต์ ประดิษฐ์ศิลป์, ชูวงศ์ อุบาลี และอัศวิน แก้วพิทักษ์. (2563). ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อนนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก: แนวทางใหม่ของการพัฒนาอุตสาหกรรมทุนนิยมในประเทศไทย. วารสารพัฒนาสังคม, 22(2), 23-38.
นิรมล สุธรรมกิจ. (2551). สังคมกับเศรษฐกิจไทย: กรณีศึกษาประเทศไทย (พ.ศ. 2500-2540). คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ประจักษ์ ก้องกีรติ และวีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร. (2561). ระบอบประยุทธ์: การสร้างรัฐทหารและทุนนิยมแบบช่วงชั้น. วารสารฟ้าเดียวกัน, 16(2), 7-41.
แผนพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก: มีอะไรบ้าง. (2526). วารสารเศรษฐกิจและสังคม, 20(3), 17-26.
พระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2561. (2561, 14 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่มที่ 135 ตอนที่ 34 ก. หน้า 1-33.
พอพันธ์ อุยยานนท์. (2564). ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจแห่งประเทศไทย. โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิทยา สุวคันธ์. (2563). ยุทธศาสตร์การลงทุนของจีนในภาคพื้นทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภายใต้นโยบายสีจิ้นผิงในศตวรรษที่ 21. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก: ภาพส่วนรวม. (2526). วารสารเศรษฐกิจและสังคม, 20(3), 5-10.
เพชรรุ่ง เทียนปิ๋วโรจน์. (2560). พัฒนาการทางเศรษฐกิจของภูมิภาคตะวันออกของไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2398-2519. ศักดิ์โสภาการพิมพ์.
เพ็ญโฉม แซ่ตั้ง และวลัยพร มุขสุวรรณ. (2548). รายงานการประเมินผลกระทบทางสุขภาพจากการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดและพื้นที่ใกล้เคียง. สถาบันวิจัยระบบสาธารสุข (สวรส.).
ภารดี มหาขันธ์. (2555). การตั้งถิ่นฐานและพัฒนาการของภาคตะวันออกยุคปรับปรุงประเทศตามแบบสมัยใหม่ถึงปัจจุบัน. มหาวิทยาลัยบูรพา.
ยุทธพร อิสรชัย. (2562). หน่วยที่ 15 การเมืองและเศรษฐกิจไทยในสมัยรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาประวัติศาสตร์การเมืองและเศรษฐกิจไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์. (2546). กระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจในประเทศไทย: บทวิเคราะห์เชิงประวัติศาสตร์เศรษฐกิจการเมือง พ.ศ. 2475-2530 (พิมพ์ครั้งที่ 4). คบไฟ.
เรืองวิทย์ ลิ่มปนาท. (2545). ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกก่อน พ.ศ. 2525. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.
วิไลวรรณ วรรณนิธิกุล. (2531). นโยบายการพัฒนาชนบทชายฝั่งทะเลตะวันออก ใน การสัมมนาทางวิชาการ ครั้งที่ 11 ประจำปีการศึกษา 2530 เรื่อง ใครกำหนดนโยบายเศรษฐกิจไทย? (หน้า 437-507). คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สมชาย ภคภาสน์วิวัฒน์. (2547). การพัฒนาเศรษฐกิจและการเมืองไทย (พิมพ์ครั้งที่ 6). คบไฟ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2524). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2525-2529. http://www.nesdb.go.th/
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนงานพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก (พ.ศ. 2560-2564) รายงานหลัก. http://www.nesdb. go.th/ewt_dl_link.php?nid=6381
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2562). สรุปสาระสำคัญแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561-2580). https://www.nscr.nesdb.go.th/
สำนักยุทธศาสตร์และการวางแผนพัฒนาพื้นที่. (2559). รายงานความก้าวหน้าการพัฒนาพื้นที่บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก (กันยายน 2559). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุนิสา บุณโยภาส. (2550). พื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก: อดีต ปัจจุบัน และอนาคต. วารสารเศรษฐกิจและสังคม, 44(3), 32-41.
สุริชัย หวันแก้ว, ปรีชา คุวินทร์พันธ์ และประสิทธิ์ สวาสดิ์ญาติ. (2543). ผลกระทบทางสังคมจากการพัฒนาอุตสาหกรรมชายฝั่งทะเลตะวันออกต่อชุมชนท้องถิ่น. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เสนาะ อูนากูล. (2556). พลังเทคโนแครต: ผ่านชีวิตและงานของเสนาะ อูนากูล. มติชน.
อดินันท์ พรหมพันธ์ใจ. (2563). เปรมาธิปไตย: การเมืองไทยระบอบไฮบริด. ภาพพิมพ์.
อนัญญา มูลเพ็ญ. (2560). เปิดแผนไทยแลนด์ 4.0 กลไกขับเคลื่อนสู่เป้าหมาย. www.oic.go.th/ FILEWEB/CABINFOCENTER3/DRAWER078/GENERAL/
อภิเศก ปั้นสุวรรณ. (2545). นโยบายและมาตรการในการพัฒนาอุตสาหกรรมในภูมิภาค. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 21-22(2), 161-198.
อภิเศก ปั้นสุวรรณ. (2551). รูปแบบทางพื้นที่ของการพัฒนาอุตสาหกรรมในประเทศไทย: พ.ศ. 2539-2548. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 30(2), 247-264.
อภิเศก ปั้นสุวรรณ และกัลยา เทียนวงศ์. (2551). การพัฒนาอุตสาหกรรมในภูมิภาคของประเทศไทย. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 28(3), 187-218.
อักษรศรี พานิชสาส์น. (2562). The rise of China: จีนคิดใหญ่ มองไกล. ซีเอ็ดยูเคชั่น.
อาร์ม ตั้งนิรันดร. (2560, 31 กรกฎาคม). One belt one road: “Marshall plan” ของจีน?. http://thaipulica.org/2017/07/arm-tungnirun9/
อำพิกา สวัสดิ์วงศ์. (2545). ถนนสุขุมวิทกับพัฒนาการทางเศรษฐกิจในภาคตะวันออกของประเทศไทย พ.ศ. 2477-2539. [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
