พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพกับวรรณคดีไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ศึกษาพระนิพนธ์คำนำ คำอธิบายและตำนานที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับวรรณคดีไทยในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพในลักษณะภูมิหลังและความเป็นมา และเพื่อศึกษาคุณค่าของพระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพต่อวรรณคดีไทย ผลจากการวิจัยโดยพิจารณาจากหลักในการทรงพระนิพนธ์ พบว่า สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงมีบทบาทในโบราณคดีสโมสร วรรณคดีสโมสรราชบัณฑิตยสภาและสมาคมวรรณคดี ทรงพระนิพนธ์คำนำ คำอธิบาย ตำนานประกอบหนังสือที่พิมพ์เพื่อให้หนังสือมีคุณค่าและมีลักษณะจูงใจผู้อ่านเข้าใจความสำคัญและความเป็นมาของหนังสือที่พิมพ์ขึ้นมา ด้านลักษณะของพระนิพนธ์คำนำ คำอธิบายและตำนานมีรูปแบบที่แตกต่างกัน พระนิพนธ์คำนำจะมีขนาดสั้นและจะทรงนำเรื่องด้วยการกล่าวถึงมูลเหตุของการจัดพิมพ์หนังสือ พระนิพนธ์คำอธิบายจะมีลักษณะและรูปแบบที่จะทรงกล่าวถึงลักษณะเด่นของหนังสือหรือวรรณคดี โดยจะทรงละมูลเหตุของการพิมพ์หนังสือ หรืออาจจะทรงพระนิพนธ์ไว้ตอนท้ายของพระนิพนธ์คำอธิบาย ส่วนพระนิพนธ์ตำนานพระองค์ทรงสร้างคำนิยามตำนานในความหมายสมัยใหม่ ด้านการทรงสืบค้นข้อมูลทรงมีวิธีการตั้งประเด็นของหนังสือหรือปัญหาที่ทรงศึกษาเพื่อสร้างความน่าสนใจให้กับวรรณคดีและกวี ทรงมีการสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมหลังมีการตรวจสอบและชำระหนังสือหรือวรรณคดี และทรงวางแนวทางการศึกษาข้อมูลเพื่อเป็นแบบแผนแก่นักวิชาการสมัยหลังด้วย
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2512). สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ: พระนิพนธ์. กรมศิลปากร.
จันทร์ฉาย ภัคอธิคม. (2547). ประวัติศาสตร์นิพนธ์. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
เจตนา นาควัชระ. (2532). แนวทางการสร้างประวัติวรรณคดี. ใน เพื่อความอยู่รอดของมนุษยศาสตร์: รวมบทความทางวิชาการ (พ.ศ. 2525-2532) (หน้า 295-338). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เจตนา นาควัชระ. (2548). ตามใจฉัน-ตามใจท่าน: ว่าด้วยการวิจารณ์และการวิจัย. คมบาง.
เจือ สตะเวทิน. (2501). คู่มือขุนช้างขุนแผน ตอนที่ 1. โรงเรียนการช่างวุฑฒิศึกษา (แผนกการพิมพ์).
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2459). ตำนานหอพระสมุด หอพระมณเฑียรธรรม หอวชิรญาณ หอพุทธสาสนสังคหะ แลหอสมุดสำหรับพระนคร. โสภณพิพรรฒธนากร.
ตรีศิลป์ บุญขจร. (2543). พัฒนาการวรรณคดีศึกษาในประเทศไทย. ใน ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และคณะ (บรรณาธิการ), สถานภาพไทยศึกษา: การสำรวจเชิงวิพากษ์ (หน้า 298-370). ตรัสวิน.
ธนพงศ์ จิตต์สง่า. (2552). วชิรญาณกับการแสวงหาความรู้ของชนชั้นนำของสยาม พ.ศ. 2427-2448. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
ธานีรัตน์ จัตุทะศรี. (2555). พระราชนิพนธ์คำนำในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว: ภาพสะท้อนอัจฉริยภาพในฐานะนักวรรณคดี. วารสารวิเทศศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 2(1), 1-18.
ธิดา สาระยา. (2539). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ประวัติศาสตร์ที่สัมพันธ์กับสังคมมนุษย์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). เมืองโบราณ.
นพปฎล กิจไพบูลทวี. (2564). จากพงศาวดารสู่ประวัติศาสตร์ประเทศไทย: การเดินทางและการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ของชนชั้นนำไทย ทศวรรษ 2370-2460. วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์, 8(1), 1-19.
นายตำรา ณ เมืองใต้. (2490). ปริทรรศน์วรรณคดีไทยสมัยปัจจุบัน. พิริยกิจ.
พรชัย คุ้มทวีพร. (2529). แบบการอธิบายในพระนิพนธ์ทางประวัติศาสตร์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ: การวิเคราะห์ปรัชญา. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. พระประวัติและพระนิพนธ์ของพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์. (2491). ม.ป.ท.
มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. (2565). ประวัติวรรณคดีไทย ฉบับมูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา
ภาค ก ความรู้เกี่ยวกับวรรณคดีไทย. มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา.
รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2558). 100 ปี วรรณคดีสโมสร และวรรณศิลป์ในวรรณคดีที่ได้รับยกย่องจากวรรณคดีสโมสร. ใน 100 ปี วรรณคดีสโมสร (หน้า 31-52). สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2545). สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ การสร้างอัตลักษณ์ “เมืองไทย” และ “ชั้น” ของชาวสยาม. ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
เสาวณิต จุลวงศ์. (2561). ประวัติศาสตร์นิพนธ์วรรณคดี. ใน วรรณคดีศึกษา: จากพื้นผิวถึงโครงสร้างสู่อุดมการณ์ (245-275). ภาพพิมพ์.
อนุมานราชธน, พระยา. (2506). ปาฐกถาเรื่องสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพและพระประวัติลูกเล่า. องค์การค้าของคุรุสภา.
อนุมานราชธน, พระยา. (2531). 100 ปี พระยาอนุมานราชธน. อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ.
อรพินท์ คำสอน. (2562). กระบวนทัศน์และการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์วรรณคดีวิจารณ์ในประเทศไทย. [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์].
อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์ . (2565). การเปลี่ยนแปลงโลกทัศน์ของชนชั้นผู้นำไทย ตั้งแต่รัชกาลที่ 4 ถึงพุทธศักราช 2475: ประวัติการเปลี่ยนแปรสำนึกจากกษัตริย์สู่ชนชั้นนำถึงปัจเจกบุคลและสามัญชน (พิมพ์ครั้งที่ 4). สมมติ.
