การทอผ้าที่ปรากฏในวรรณกรรมท้องถิ่น 4 ภาค: กรณีศึกษาตำนานและนิทานพื้นบ้าน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและศึกษาเนื้อหาการปรากฏเรื่องการทอผ้าในวรรณกรรมท้องถิ่น 4 ภาค: กรณีศึกษาตำนานและนิทานพื้นบ้าน จากการศึกษาพบว่า 1) ผู้มีบทบาทหน้าที่ในการทอผ้า ได้แก่ ลูกสาว ลูกสะใภ้ ภรรยา รวมถึงหญิงสาวที่เป็นเสมือนเทพศักดิ์สิทธิ์ และ 2) วัฒนธรรมนิยมในการทอผ้า ประกอบด้วย (1) วัตถุประสงค์ในการทอผ้า ได้แก่ การทอผ้าเพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน การทอผ้าเพื่อแสดงความกตัญญูต่อบุพการี และการทอผ้าเพื่อถวายแด่พระศรีอาริยะเมตไตรย (2) เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการทอผ้า ได้แก่ กี่หรือหูก ฟืม และกระสวยหรือตรน (3) เส้นใยที่ใช้ในการทอผ้า ได้แก่ ใยฝ้าย และใยไหม (4) การสร้างลวดลายผ้า และ (5) ช่วงเวลาในการทอผ้า ได้แก่ เวลากลางวัน และเวลากลางคืน การศึกษาเรื่องการทอผ้าที่ปรากฏในวรรณกรรมท้องถิ่น 4 ภาค: กรณีศึกษาตำนานและนิทานพื้นบ้าน ไม่เพียงแต่ได้รู้ถึงเนื้อหาที่ปรากฏในตำนานและนิทานพื้นบ้านเท่านั้น แต่ยังพบคติความเชื่อ ความคิดของชาวบ้านที่สืบต่อกันมาอีกด้วย
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กศน. อำเภอลอง. (2564). ส่งเสริมการอ่านออนไลน์ “ผ้าจกเมืองลอง” และ “ตำนานผีอีเงือกทอหูก. http://lib.longnfe.go.th/?p=1743
กอปรกร คงขจรบุญทวี. (2565). เขาวงพระจันทร์ จังหวัดลพบุรี. ภาพถ่าย.
กาญจนา คำผา. (2558). การศึกษาวรรณกรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวข้องกับชื่อลายผ้าไหมในอำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา. สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
ธวัช ปุณโณทก. (2525). วรรณกรรมท้องถิ่น. โอเดียนสโตร์.
นวพรรษ สรรประสิทธิ์. (2567). เสน่ห์-ไทยวน เยือนพิพิธภัณฑ์ผ้าซิ่นตีนจกไทย-ยวนที่เล่าเรื่องราววิถีชีวิต วัฒนธรรม และภูมิปัญญาของชาวไทยยวนในลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์. https://readthecloud.co/thaiyuanlaplae-museum/
ประกาศิต แก้วรากมุข, จรัญ ชัยประทุม และสิปป์ สุขสำราญ. (2562). ศึกษาการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมและบทบาทของผ้าทอเผ่ายวนเมืองเชียงฮ่อนในยุคจินตนาการใหม่. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 11(2), 238-260.
ประพนธ์ เรืองณรงค์. (2551). ชื่อบ้านนามเมืองภาคใต้ จังหวัด อำเภอ และสถานที่ บุคคลบางชื่อ. สถาพรบุ๊คส์.
พระครูประภัสรสุตคุณ. (2532). ตำนานเมืองลพบุรี (พิมพ์ครั้งที่ 4). คณะกรรมการพิมพ์หนังสือของพระครูประภัสรสุตคุณ วัดเสาธงทอง.
พระทศพล ขนฺตยาภรณสิริ (ถาปินตา), พระวุฒิชัย มหาสทฺโท (เสียงใหญ่), วิโรจน์ วิชัย และพิรภานุวัตณ์ ชื่นวงศ์. (2563). ศึกษาวิเคราะห์การถวายผ้าทอในพิธีกรรมและประเพณีทางพระพุทธศาสนาของชาวไทยวนบ้านป่าบง ต.แม่คือ อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 11(2), 445-461.
มะลิวรรณ์ บุญอาษา. (2566). กุดนางใย จังหวัดมหาสารคาม. ภาพถ่าย.
วัฒนะ จูฑะวิภาต. (2555). โครงการวิจัยผ้าทอกับชีวิตคนไทย. [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
วิบูลย์ ลี้สุวรรณ. (2550). สารานุกรมผ้า เครื่องถักทอ. เมืองโบราณ.
วิมล ดำศรี. (2554). การศึกษานิทานพื้นบ้าน. http://dspace.nstru.ac.th:8080/dspace/handle/123456789/213.
วีรนุช พรหมจักร์. (2553). บทบาทสตรีในพระพุทธศาสนาสมัยพุทธกาล. เอกสารประกอบการสัมมนาทางวิชาการ “วุฒิสภา: สิทธิสตรีไทยในโลกปัจจุบัน”. โรงแรม Grand Miracle Hotel กรุงเทพมหานคร.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). (2561). ตำนานกุดนางใย. https://folktales.sac.or.th/folktale-details.php?id=7
สมศักดิ์ กรอบมุข. (2566). รูปสักการะนางนงประจันทร์ เขาวงพระจันทร์ จังหวัดลพบุรี. ภาพถ่าย.
สรรัตน์ จิรบวรวิสุทธิ์. (2565). ทำไม #เจ้าแม่ทอหูก ถึงแปลงร่างเป็นงู ? ละคร #ภูตแม่น้ำโขง เมื่อคืนนี้มีฉากที่เจ้าแม่ทอหูก. [Facebok]. https://www.facebook.com/photo/?fbid=5524697990902199&set=a.296942770344440
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2565). ศาลเจ้าแม่ทอฮูก. https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?nu=pages&page_id=2079&code%20_db=610002&code_type=03.
อุสราพร บุญไพศาลดิลก. (2564). ความสำคัญของผ้าทอที่มีมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน. http://ica.swu.ac.th/news/detail/2/148
Citipati. (2559). นิทานทอผ้าตอนที่ ๑ นางหูกฟ้าท้าวแมงคาน. https://mycitipati.blogspot.com/2016/11/blog-post_27.html
Citipati. (2560). นิทานทอผ้าตอนที่ ๒ เจ้าแม่กุดนางทอหูก. https://mycitipati.blogspot.com/2017/01/blog-post_20.html.
LE'KANIS. (2567). แม่หญิงต้องต่ำหูก. https://lekanis.com/act-3/
