ทุนทางวัฒนธรรมกับกระบวนการกลายเป็นสินค้าและเทศกาลท่องเที่ยวประจำปี กรณีพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ ทศวรรษที่ 2560-ปัจจุบัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายในการนำเสนอ ชุดความรู้เกี่ยวกับทุนทางวัฒนธรรมกับกระบวนการกลายเป็นสินค้าและเทศกาลท่องเที่ยวประจำปีกรณีพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ ทศวรรษที่ 2560-ปัจจุบัน เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบประวัติศาสตร์ในมิติของการสังเคราะห์และวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารโครงการวิจัยเรื่อง “ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น”ในฐานะเครื่องมือสืบค้นประวัติศาสตร์การก่อตั้งชุมชนและทุนทางวัฒนธรรม” ข้อค้นพบจากงานวิจัยดังกล่าวคือ การยกระดับทุนทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นสินค้าและเทศกาลการท่องเที่ยวประจำปีในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้นับตั้งแต่ ทศวรรษที่ 2560-ปัจจุบัน มีความเชื่อมโยงและสัมพันธ์กับความเชื่อ “ผีประจำถิ่น” ที่แสดงให้เห็นด้วยการบัดพลีผ่านประเพณีพิธีกรรมต่างๆ ซึ่งประเพณีพิธีกรรมดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องและสัมพันธ์กับรากของทุนทางวัฒนธรรมดั้งเดิมของแต่ละชุมชน และกลุ่มชาติพันธุ์ ดังนั้นจึงมีการนำมายกระดับเป็นสินค้าทางวัฒนธรรมในลักษณะใหม่และบางพื้นที่มีการประดิษฐ์ประเพณีให้เป็นเทศกาลท่องเที่ยว ที่สามารถส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากให้กับชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ในปัจจุบัน
คำสำคัญ: กระบวนการกลายเป็นสินค้า, ทุนทางวัฒนธรรม, ทุ่งกุลาร้องไห้, เศรษฐกิจฐานราก,การประดิษฐ์ประเพณี
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพย์สินทางปัญญา. (2568). คู่มือการปฏิบัติงานสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้. https://www.ipthailand.go.th/images/781/Manual_Rice_TUNGpdf.anual_rice_tungpdf
กัลยาณมิตร นรรัตน์พุทธิ. (2568). วัฒนธรรมคุณค่าสู่มูลค่า. http://article.culture.go.th/
งานวิจัยไทบ้านพลิกฟื้นทุ่งกุลาร้องไห้. (2554, มีนาคม 3). ไทยโพสต์, หน้า 4.
เติม วิพากย์พจนกิจ. (2557). ประวัติศาสตร์อีสาน (พิมพ์ครั้งที่ 5). สามลดา.
นราวิทย์ ดาวเรือง. (2564). เจ้าพ่อศรีนครเตา: การกลายเป็นผีใหญ่ภายใต้ความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ-สังคมในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ ตั้งแต่หลังทศวรรษที่ 2500-2560. [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].
นราวิทย์ ดาวเรือง. (2567). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ในฐานะเครื่องมือสืบค้นประวัติศาสตร์การก่อตั้งชุมชนและทุนทางวัฒนธรรม. [รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์]. กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.)
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2560). แนวคิดมานุษยวิทยากับการศึกษาความเชื่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมไทย.วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 25(47), 173-197. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/husojournal/article/view/76724
นัชชา อู่เงิน, ปัญญา เสนาเวียง และยุวดี อินสำราญ. (2567). การฟื้นฟูและสืบสานประเพณีไหว้เจ้าพ่อศรีนครเตาในเขตพื้นที่วัฒนธรรมชุมชนชายขอบทุ่งกุลาร้องไห้ด้านทิศตะวันตก สู่การปลูกจิตสำนึกและสร้างเศรษฐกิจฐานรากผ่านตลาดวัฒนธรรมชุมชน กรณีศึกษา บ้านเมืองเตา อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. [รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์] กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.)
นิวัฒน์ พ. ศรีสุวรนันท์. (2529). ประวัติศาสตร์ไทย ลาว อีสาน. มิตรนราการพิมพ์.
ประกาศิต อานุภาพแสนยากร, ประจวบ จันทร์หมื่น และเอมอร แสนภูวา. (2567) การยกระดับคุณค่าและมูลค่าวัฒนธรรมข้าวลุ่มน้ำมูล พื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ. [รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์] กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมและหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.)
ประสบสุข ฤทธิเดช. (2550). การปรับตัวของชุมชนชาวนาในเขตทุ่งกุลาร้องไห้. [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม]
ประกาศคณะกรรมการควบคุมการขนส่ง เรื่อง กำหนดเส้นทางสำหรับการขนส่งประจำทางด้วยรถยนต์โดยสารในชนบท (ร้อยเอ็ด). (2510, 7 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 84 ตอนที่ 23, หน้า 1-16
ปรานี วงษ์เทศ. (2527). พิธีกรรมขบถ-เพื่อผ่อนคลายความตึงเครียด. ศิลปวัฒนธรรม, 5(7), 1-7.
พระยาสุนทรพิพิธ (เชย สุนทรพิพิธ). (2515). บันทึกความทรงจำเมื่อเป็นเลขานุการมณฑลอีสาณ (อุบล). โรงพิมพ์ส่วนท้องถิ่น.
พัฒนา กิติอาษา, กุลภา วจนสาระ, เยาวนุช เวศร์ภาดา, ศรินธร รัตน์เจริญขจร, สิริพร สมบูรณ์บูรณะ และอัฐมา โภคาพานิชวงษ์ (2546). มานุษยวิทยากับปรากฏการณ์โหยหาอดีตในสังคมไทยร่วมสมัย. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์กรมหาชน)
พิชชาภา ทุมดี. (2567). การรื้อฟื้นความเป็นจีนในคนไทยเชื้อสายจีนรุ่นที่ 3 หรือ 4 : กรณีศึกษาผู้ประกอบการร้านคาเฟ่สไตล์จีนในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารศิลปะศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 24, (1), หน้า 354-383. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalarts/article/view/272902
มิ่งสรรพ์ ขาวสะอาด. (2554). การท่องเที่ยวไทย:จากนโยบายสู่รากหญ้า. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ยูกิโอ ฮายาชิ. (2541) รูปลักษณ์ใหม่ของผีคุ้มครองหมู่บ้านในหมู่บ้านชาวไทย-ลาวในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารมหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 17(1), 7-15
วลัยลักษณ์ ทรงศิริ. (2556). นิเวศวัฒนธรรมในความเปลี่ยนแปลง. มูลนิธิเล็ก-ประไพวิริยะพันธุ์.
วีระศักดิ์ จันทร์ส่งแสง. (2555). อีสานบ้านเฮา. สารคดี
วิโรจน์ หีบแก้ว. (2529). ประวัติศาสตร์อีสานบริเวณลุ่มน้ำชีตอนกลาง. [ปริญญานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต,มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].
ศิลาพร ณ ถลาง. (2558). ประเพณีสร้างสรรค์ในสังคมไทยร่วมสมัย. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
สมาคมนักธุรกิจสัมพันธ์แห่งประเทศไทย. (2531) โครงการน้ำพระราชหฤทัยจากในหลวง “ความเขียวของอีสานเขียว”. สำนักพิมพ์ธรรมนิติสมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2545). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (2540-2544). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุจิตต์ วงษ์เทศ (บรรณาธิการ). (2546). ทุ่งกุลาอาณาจักรเกลือ 2,500 ปี จากยุคแรกเริ่มล้าหลังถึงยุคมั่งคั่งข้าวหอม. มติชน
สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2546). ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจชุมชนหมู่บ้านอีสาน 2488-2544. สร้างสรรค์
สุวิทย์ ธีรศาศวัต. (2557). ประวัติศาสตร์อีสาน 2322-2488. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
อัจฉรา รักยุติธรรม. (2557). การเมืองของการลดทอนความเป็นการเมือง: การปรับความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรพัฒนาเอกชนรัฐและประชาชน. [รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์]. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)
แอมอนิเย, เอเจียน. (2541). บันทึกการเดินทางในลาว ภาค 2 พ.ศ. 2440 (ทองสมุด โดเร และสมหมาย เปรมจิตต์, แปล). สถาบันวิจัยสังคมและพัฒนามหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Koizumi, J. (1990). Why the Kula Wept: a report on the trade activities of the Kula in Isan at the end of the 19th century. Southeast Asian Studies, 28(2), 131-153. https://kyoto-seas.org/pdf/28/2/280201.pdf
Suwuttikun, T. (2009). Readiness and potential of Ranong Provincial Administrative Organization to promote historical tourism. Khon Kaen University.
