ไก่แม่ฮ่องสอน: ความเชื่อ พิธีกรรม และภูมิปัญญา กับแนวทางส่งเสริมความมั่นคงทางอาหารของชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาความเชื่อ พิธีกรรม และภูมิปัญญาเกี่ยวกับไก่แม่ฮ่องสอนและแนวทางส่งเสริมไก่แม่ฮ่องสอนสู่ความมั่นคงทางอาหารของชุมชน โดยสัมภาษณ์และเก็บข้อมูลพิธีกรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่และกะเหรี่ยงแดง ช่วง พ.ศ. 2565-2567 ตามระเบียบวิธีวิจัยทางคติชนวิทยา ผลการศึกษาพบความเชื่อ พิธีกรรม และภูมิปัญญาของชาวไทใหญ่ประกอบด้วย 1) ความเชื่อเรื่องลักษณะไก่มงคลตามตำราของชาวไทใหญ่ 2) ความเชื่อเรื่องขวัญ 3) ความเชื่อเรื่องผีเจ้าที่ 4) พิธีเรียกขวัญ 5) พิธีเลี้ยงผีเจ้าที่ 6) พิธีขึ้นปีใหม่ 7) การเลี้ยงเป็นไก่ต่อเพื่อล่อไก่ป่า และ 8) การสังเกตช่วงเวลาขันของไก่เพื่อบอกเวลา ส่วนความเชื่อ พิธีกรรม และภูมิปัญญาของชาวกะเหรี่ยงแดงประกอบด้วย 1) ความเชื่อเกี่ยวกับตำนานเรื่องการเซ่นไหว้ไก่ 2) ความเชื่อเรื่องคำทำนาย 3) ความเชื่อเรื่องผีเจ้าที่ 4) ความเชื่อเรื่องขวัญ 5) พิธีเรียกขวัญ 6) พิธีเสี่ยงทายกระดูกไก่ 7) พิธีเลี้ยงผีป่าต้นน้ำ 8) พิธีเกี่ยวข้าว 9) พิธีแต่งงานรอบสอง 10) ประเพณีปอยต้นธี และ 11) ประเพณีปอยข้าวต้ม แนวทางส่งเสริมไก่แม่ฮ่องสอนสู่ความมั่นคงทางอาหารของชุมชนพบ 3 แนวทาง คือ 1) จัดตั้งศูนย์กลางการซื้อขายไก่แม่ฮ่องสอนของชุมชน 2) พัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากไก่แม่ฮ่องสอน และ 3) ส่งเสริมความรู้เรื่องไก่แม่ฮ่องสอนแก่เยาวชนรุ่นใหม่ในสถานศึกษา
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
โครงการวิจัยพหุสัมพันธ์คนกับไก่. (2553). พหุสัมพันธ์คนกับไก่. ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
ชมนาด ศีติสาร และสาโรจน์ เจียระคงมั่น. (2566). ลักษณะความเป็นไทยที่สะท้อนในการชนไก่ของชาวไทย. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 6(1). 1-40. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/lajournal/article/view/258298
นครินทร์ พริบไหว, กุริสรา มรุปัณฑ์ธร, นิราภรณ์ ชัยวัง, วิศนี สุประดิษฐ์อาภรณ์ และณัฐธิดา สุภาหาญ. (2565). การวิจัยและพัฒนาการผลิตเนื้อและผลิตภัณฑ์ไก่แม่ฮ่องสอนให้เป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์เพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชนและการท่องเที่ยว. [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
พลวัฒ ประพัฒน์ทอง. (2556). การทำนายชีวิตด้วยกระดูกไก่ของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในจังหวัดเชียงราย. MFU Connexion: Journal of Humanities and Social Sciences, 2(1). 1-24. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/MFUconnexion/article/view/241424
อะกิฌิโนะโนะมิยะ ฟุมิฮิโตะ. (2550). ไก่กับคน: จากมุมมองชีวชาติพันธุ์วิทยา (ชมนาด ศีติสาร, แปล). อมรินทร์.
อำนวย เลี้ยวธารากุล, สุรศักดิ์ โสภณจิตร, ภูรี วีระสมิทธ์ และศุภฤกษ์ สายทอง. (2548). การคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ไก่พื้นเมืองของท้องถิ่น (ไก่แม่ฮ่องสอน) สำหรับเลี้ยงในเขตพื้นที่สูงภาคเหนือของประเทศไทย. มูลนิธิโครงการหลวง.
