การรู้เท่าทันสื่อเพื่อป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์ของเด็กนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

ในยุคดิจิทัล เด็กและเยาวชนไทยใช้เวลากับสื่อออนไลน์เป็นจำนวนมาก แต่กลับเผชิญกับภัยคุกคามทางเพศออนไลน์ที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้การส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อจึงเป็นทักษะจำเป็นเพื่อป้องกันภัยเหล่านี้ดังนั้นงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาลักษณะทางประชากรศาสตร์ พฤติกรรมการใช้สื่อออนไลน์ ระดับการรู้เท่าทันสื่อ และระดับพฤติกรรมการป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์ (2) เพื่อเปรียบเทียบลักษณะทางประชากรศาสตร์กับระดับพฤติกรรมการป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์ (3) เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการใช้สื่อออนไลน์กับระดับพฤติกรรมการป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์และ(4) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างระดับการรู้เท่าทันสื่อกับระดับพฤติกรรมการป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์ของเด็กนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดนนทบุรีจำนวน 400 คน ใช้แบบสอบถามออนไลน์ในการเก็บข้อมูลกับนักเรียนมัธยมชั้นปีที่ 1-3 ที่โรงเรียน 8 แห่งใน 6 อำเภอของจังหวัดนนทบุรี ใช้วิธีการกำหนดขนาดตัวอย่าง (Sample Size) ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าความถี่ (Frequency) ค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) มาตราส่วนประมาณค่า(Rating Scale) ตามวิธีของลิเคิร์ท(Likert)และใช้สูตรคำนวณของทาโร ยามาเน่ (Taro Yamane) กำหนดความคลาดเคลื่อนในการสุ่มกลุ่มตัวอย่างเท่ากับ 0.05

            ผลวิจัยพบว่านักเรียนส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 55.5) ชั้น ม.3 (ร้อยละ 36.8) รายได้ครอบครัว 15,001-20,000 บาท (ร้อยละ 38.0) ใช้สมาร์ตโฟน (ร้อยละ 95.3) สื่อสังคมที่นิยมคือ TikTok (ร้อยละ 31.4) และ Instagram (ร้อยละ 28.3) ใช้งาน 6-7 วันต่อสัปดาห์ (ร้อยละ 64.3) มากกว่า 4 ชั่วโมงต่อครั้ง (ร้อยละ 47.5) เพื่อความบันเทิง (ร้อยละ 64.3) นักเรียนมีระดับการป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์ในระดับมาก (= 4.268, SD = 0.820) สื่อออนไลน์ที่ใช้ (Instagram, TikTok, Line) และความถี่ในการใช้สื่อต่อสัปดาห์รวมถึงระยะเวลาที่ใช้ในแต่ละครั้งที่แตกต่างกันมีการป้องกันภัยคุกคามทางเพศบนสื่อออนไลน์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดนนทบุรีที่ต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ระดับการรู้เท่าทันสื่อและระดับการป้องกันภัยทางเพศออนไลน์อยู่ระดับมาก ทักษะการใช้สื่อให้เกิดประโยชน์มีความสัมพันธ์เชิงบวกสูงสุดกับการป้องกันภัย (r = 0.743) อย่างมีนัยสำคัญที่ 0.01                                                                                        ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อโดยเฉพาะการใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์เป็นปัจจัยสำคัญในการเสริมสร้างพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากภัยคุกคามทางเพศ ดังนั้น สถานศึกษาควรบูรณาการหลักสูตรการรู้เท่าทันสื่อเข้าในการเรียนการสอนและพัฒนาครูให้เป็นที่ปรึกษาที่นักเรียนไว้วางใจ ขณะที่ครอบครัวควรเฝ้าระวังและสื่อสารเรื่องความปลอดภัยออนไลน์อย่างสม่ำเสมอ ตลอดจนร่วมมือกับโรงเรียนในการพัฒนาทักษะการป้องกันตนเองของเด็กอย่างต่อเนื่อง การวิจัยในอนาคตควรใช้วิธีการเชิงคุณภาพเพิ่มเติมและขยายขอบเขตไปยังพื้นที่อื่นเพื่อเปรียบเทียบบริบททางสังคมที่แตกต่างกัน