รูปแบบและบทบาทการเยียวยาผู้สูงวัยจากสถานการณ์โรคภัยพิบัติติดต่อร้ายแรงในจังหวัดเลย
คำสำคัญ:
รูปแบบ, การเยียวยา, ผู้สูงวัย, สถานการณ์โรคภัยพิบัติติดต่อร้ายแรงบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง รูปแบบและบทบาทการเยียวยาผู้สูงวัยจากสถานการณ์โรคภัยพิบัติติดต่อร้ายแรงในจังหวัดเลย มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดการเยียวยาสุขภาวะผู้สูงอายุตามหลักการสาธารณสงเคราะห์วิถีพุทธ 2. เพื่อศึกษารูปแบบการส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุในสถานการณ์โรคภัยพิบัติติดต่อร้ายแรงของเทศบาลเมืองวังสะพุง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย และ 3. เพื่อศึกษาหลักการและการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมของสถานปฏิบัติธรรมในการดำเนินชีวิตของผู้สูงอายุ ผลการวิจัย พบว่า 1. แนวคิดการเยียวยาสุขภาวะผู้สูงอายุตามหลักการสาธารณสงเคราะห์วิถีพุทธ มี 2 รูปแบบ คือ 1) การเยียวยาทางจิตใจ เป็นการดูแลสุขภาวะผู้สูงอายุแบบองค์รวม ได้แก่ อัตถะ 3 ไตรสิกขาและภาวนา 4 มาเป็นกรอบการดำเนินการ 2) การเยียวยาทางวัตถุ อาศัยองค์กรทางศาสนาและนโยบายทางสังคมเข้ามาร่วมสนับสนุน 2. รูปแบบการส่งเสริมสุขภาวะของผู้สูงอายุในสถานการณ์โรคภัยพิบัติติดต่อร้ายแรงของเทศบาลเมืองวังสะพุง พบว่า การส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ 5 ด้าน คือ ด้านร่างกาย ได้แก่ ส่งเสริมการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ด้านจิตใจ ได้แก่ การรวมกลุ่มจัดกิจกรรมทางศาสนา เป็นต้น ด้านสังคม ได้แก่ การเข้าร่วมกลุ่มกิจกรรมนันทนาการ ด้านจิตวิญญาณ ได้แก่ การทำกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา และด้านสภาพแวดล้อม ได้แก่ การจัดที่อยู่อาศัยให้เหมาะสม และ 3. หลักการและการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมของสถานปฏิบัติธรรมแห่งหนึ่งในการดำเนินชีวิตของผู้สูงอายุ พบว่า 1) หลักการทั่วไปของสถานปฏิบัติธรรมเป็นสถานที่ทำบุญ และปฏิบัติธรรมของประชาชนทั่วไป 2) หลักพุทธธรรมสำคัญที่ประยุกต์ใช้การสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุที่มาปฏิบัติธรรม ได้แก่ อัตถะ 3 หลักไตรสิกขาและหลักภาวนา 4
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา พิบูลย์ และคณะ. (2552). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ. ชลบุรี: คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.
กิตติวงค์ สาสวด. (2560). ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในจังหวัดภาคตะวันออก. วารสารชุมชนวิจัย, 11(2), 21-38.
จิราภรณ์ ใจสบาย. (2553). พฤติกรรมการดูแลตนเอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุเขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร. (ปริญญานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาสุขศึกษา). มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ทวีศักดิ์ ทองทิพย์. (2555). การวิเคราะห์การศึกษาตามหลักไตรสิกขา. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ธิดา ทองวิเชียร. (2550). ความผาสุกทางใจของผู้สูงอายุในจังหวัดสมุทรปราการ. (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาพยาบาลสาธารณสุข). มหาวิทยาลัยมหิดล.
นันทวุฒิ จำปางาม. (2562). การจัดการอนามัยแวดล้อม: สุขภาวะที่ดีในสังคมสูงวัย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 13(2), 63-73.
นิจ ลาภธนานนท์ และคณะ. (2564). สังคมวิทยาของพระพุทธศาสนาเพื่อสังคม: บทวิเคราะห์ว่าด้วยงานสาธารณสงเคราะห์วิถีพุทธ. วารสาร มจร. สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(2), 25-38.
บรรพต วีระสัย และคณะ. (2523). พระสงฆ์กับการพัฒนาสังคมในเชิงเศรษฐกิจ การเมืองและการปกครอง. กรุงเทพฯ: มหามกุฎราชวิทยาลัย.
ประเวศ วสี. (2540). วิถีมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 ศูนย์หนึ่งก้าว (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สวนเงินมีมา.
พงษ์ วรพงศ์พิเชษฐ์. (2545). พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุชมรมส่งเสริมสุขภาพและฟื้นฟูสภาพผู้สูงอายุโรงพยาบาลนราธิวาสราชนครินทร์ จังหวัดนราธิวาส. ใน วราภรณ์ จินตานนท์ (บรรณาธิการ), กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2527). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพฯ: อมรินทร์การพิมพ์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพฯ: สหธรรมิก.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2549). สุขภาวะองค์รวมแนวพุทธ (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อักษรสัมพันธ์.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2555). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 23). กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.
พระมหาสมชาย ฐานวุฑโฒ. (2547). มงคลชีวิต ฉบับทางก้าวหน้า. กรุงเทพฯ: ชมรมพุทธศาสตร์สากล ในอุปถัมภ์สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์.
พุทธทาสภิกขุ. (2512). พระบรมธรรม. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัดการพิมพ์.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รักชนก ชูพิชัย. (2550). ความผาสุกของผู้สูงอายุที่เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลพระนั่งเกล้า จังหวัดนนทบุรี. (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาจิตวิทยาชุมชน). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
วาสนา เถื่อนวงษ์. (2540). พฤติกรรมการดูแลตนเองและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ พบ.ม.). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล.
วิพุธ พูลเจริญ. (2544). สุขภาพ: อุดมการณ์และยุทธศาสตร์ทางสังคม. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
วิรงรอง แก้วสมบูรณ์. (2561). การจัดทำแผนยุทธศาสตร์เตรียมความพร้อมป้องกันและแก้ไขปัญหาโรคติดต่ออุบัติใหม่แห่งชาติ (พ.ศ. 2560-2564). วารสารควบคุมโรค, 44(1), 50-62.
วุฒินันท์ กันทะเตียน. (2563). แก่นสาธารณสงเคราะห์ในคัมภีร์พุทธ. นนทบุรี: นิติธรรมการพิมพ์.
ศิริเพิ่ม เชาวศิลป์. (2543). การปรับพฤติกรรมความวิตกกังวลทางสังคม. เชียงใหม่: ภาควิชาจิตวิทยา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2559). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2559. กรุงเทพฯ: สถาบันสถาบันวิจัยประชากรและสังคม.
สมชาย วิริภิรมย์กูล และคณะ. (2565). สถานการณ์สุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะทุพพลภาพ: กรณีศึกษาอำเภอท่ามะกา และอำเภอด่านมะขามเตี้ย จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารวิทยาลัยราชสุดา, 11(14), 24-42.
สุดารัตน์ พุฒพิมพ์. (2545). อัตมโนทัศน์ของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุวัดป่าแสนอุดม จังหวัดอุบลราชธานี. (การค้นคว้าแบบอิสระ พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวช). มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อุดม บัวศรี. (2548). วัฒนธรรมอีสาน. ขอนแก่น: บริษัท คลังนานาธรรมการพิมพ์ จำกัด.
Castleman, M. (1997). Nature's Cures. New York: Bantam Books.
Mahidol University. (2024). ความเสี่ยง และผลกระทบต่อผู้สูงอายุในช่วง Covid-19. ภาควิชาการพยาบาล คณะพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 23 กันยายน 2565, จาก https://op.mahidol.ac.th/ga/posttoday-13/
Paloutzian, R. F., & Ellison, C. W. (1982). Loneliness, spiritual well-b
