การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาทางการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
คำสำคัญ:
การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนา, ทางการศึกษา, ศาสนาและวัฒนธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาทางการศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เป็นวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพที่มุ่งศึกษาและทำความเข้าใจวัฒนธรรม ความเชื่อ ค่านิยม และวิถีชีวิตของกลุ่มคนในสังคม โดยเฉพาะในบริบทของการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม การวิจัยนี้มีรากฐานมาจากมานุษยวิทยาและสังคมวิทยา ซึ่งเน้นการทำความเข้าใจปรากฏการณ์ทางสังคมผ่านมุมมองของคนใน โดยใช้วิธีการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการมีปฏิสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับกลุ่มคนที่ศึกษา กระบวนการวิจัยประกอบด้วยขั้นตอนหลัก ได้แก่ การกำหนดปัญหาการวิจัย การออกแบบการวิจัย การเก็บข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล และการเขียนรายงานวิจัย การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณามีความสำคัญในการเปิดเผยมิติที่ซับซ้อนของวัฒนธรรมและศาสนา ช่วยทำความเข้าใจกระบวนการทางสังคม เช่น การถ่ายทอดความรู้ทางศาสนา การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม และการปรับตัวของกลุ่มคนในสังคมที่กำลังเปลี่ยนแปลง นอกจากนี้ ยังมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมความเข้าใจและความเคารพซึ่งกันและกันระหว่างกลุ่มคนที่มีความเชื่อและวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมที่มีความสมานฉันท์และสันติสุข
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการจริยธรรมวิจัยแห่งชาติ. (2566). แนวทางจริยธรรมการวิจัยชุมชน. กระทรวงอุดมศึกษา.
จริยา โกเมนต์. (2560). การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนา: การวิจัยทางมานุษยวิทยาที่มากกว่า. วารสารอารยธรรมศึกษา โขง-สาละวิน, 8(2), 194-219.
ชาย โพธิสิตา. (2548). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ดาวรวุรรณ ถวิลการ. (2558). การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาในงานศึกษาวัฒนธรรม. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 10(2), 55-72.
บุญเลิศ วิเศษปรีชา. (2562). หลักสูตรฐานวัฒนธรรมสำหรับผู้เรียนพหุวัฒนธรรม. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญเสริม แก้วมาลา. (2562). การปรับตัวทางเศรษฐกิจของชาวม้งในภาคเหนือ. สำนักพิมพ์มติชน.
ปฐม นิคมานนท์. (2548). ประเพณี 12 เดือน: โครงสร้างอำนาจในชนบท. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ปรีชา พนมยงค์. (2564). การสร้างประโยชน์ตอบแทนชุมชนจากการวิจัย. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ปิยวรรณ วิโรจน์ธรรมากร. (2565). วัฒนธรรมองค์กรไทยในบริบทโลกาภิวัตน์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาฯ.
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2540). พุทธศาสนาในวิถีไทย. มูลนิธิพุทธธรรม.
พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2560). พุทธวิธีวิทยา: แนวทางวิจัยตามหลักพุทธธรรม. สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์.
พิริยะ ปรียารัตน์. (2563). วัฒนธรรมองค์กรสตาร์ทอัพไทย: ศึกษาด้วยวิธีชาติพันธุ์วรรณนา. วารสารบริหารธุรกิจ, 15(2), 45-67.
มณีรัตน์ ใจกล้า. (2564). พฤติกรรมผู้บริโภคในตลาดสังคมออนไลน์ [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิไลวรรณ จันทร์เทพ. (2552). การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณาในชุมชนชาวประมงพื้นบ้าน: กรณีศึกษาชุมชนประมงจังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวัฒนธรรมไทย, 8(3), 112-130.
วีรวิชญ์ อ่อนน้อม. (2563). สื่อดิจิทัลกับการเรียนรู้พระพุทธศาสนาของวัยรุ่น. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศรีศักร วัลลิโภดม. (2542). การเรียนรู้ในวัดไทย. สำนักพิมพ์เมืองโบราณ.
ศรีสุรางค์ พูลเพิ่ม. (2564). ชาติพันธุ์วรรณนาชุมชนแออัดในกรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์ศรีปทุม.
ศิรพงษ์ ปัญญา. (2563). จริยธรรมวิจัยในชุมชนวัฒนธรรมพิเศษ. มหาวิทยาลัยมหิดล.
ศิราพร ณ ถลาง. (2555). โหราศาสตร์ในพิธีกรรมภาคใต้. สำนักพิมพ์ศยาม.
ศิรินทร์ทิพย์ บุญสมสิน. (2563). อคติในงานวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารวิธีวิทยาการวิจัย, 12(3), 112-135.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2565). มาตรฐานฐานข้อมูลชาติพันธุ์ไทย. กรุงเทพฯ.
สถาบันดิจิทัลมนุษยศาสตร์. (2566). คู่มือการวิเคราะห์ข้อมูลภาคสนามด้วย AI. กรุงเทพฯ.
สถาบันวิจัยสังคมและประชากร. (2565). สังคมสูงวัยไทย: ผลกระทบทางวัฒนธรรม. สถาบันวิจัยประชากร.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. (2565). รายงานสถานภาพงานวิจัยไทย. สกว.
สุชาดา ทวีสิทธิ์. (2558). การวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณาในชุมชนชาวเล: กรณีศึกษาชาวอุรักลาโว้ยในจังหวัดสตูล. วารสารวัฒนธรรมไทย, 11(4), 89-105.
สุมน ไวยารัตน์. (2562). สังฆวิจัย: กระบวนทัศน์ใหม่การวิจัยชุมชน. สถาบันวิจัยสังคม.
สุรพศ ทวีศักดิ์. (2562). พุทธศาสนาในตลาดจิตวิญญาณ. วารสารสังคมศาสตร์, 28(1), 33-57.
สุริยา สมุทคุปต์. (2545). ชาติพันธุ์วรรณาของชาวเขาในประเทศไทย: กรณีศึกษาชาวม้ง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 12(2), 45-60.
สุรีย์นาถ ศรีสมบัติ. (2550). ปัญหาและแนวทางวิจัยชาติพันธุ์วรรณนาไทย. สำนักงานกองทุนวิจัย.
อมรา พงศาพิชญ์. (2550). ชาติพันธุ์วรรณาของชาวไทยมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา, 15(1), 78-95.
อรุณโรจน์ ณ ถลาง. (2565). ผลกระทบโครงสร้างพื้นฐานต่อชุมชนเมือง: กรณีคลองเตย. สำนักพิมพ์ศรีปัญญา.
อรุณี ศรีสังวร. (2564). วิธีวิทยาการวิจัยผสมผสาน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
American Anthropological Association. (2012). Principles of professional responsibility.
Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). The Social Construction of Reality. Anchor Books.
Bernard, H. R. (2011). Research methods in anthropology: Qualitative and quantitative approaches. AltaMira Press.
Boyd, D. (2014). It's Complicated: The Social Lives of Networked Teens. Yale University Press.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (3rd ed.). SAGE.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative Inquiry and Research Design (4th ed.). SAGE.
Emerson, R. M., Fretz, R. I., & Shaw, L. L. (2011). Writing ethnographic fieldnotes (2nd ed.). University of Chicago Press.
Fetterman, D. M. (2019). Ethnography: Step-by-Step (4th ed.). SAGE.
Foucault, M. (1972). The Archaeology of Knowledge. Pantheon Books.
Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. Basic Books.
Hammersley, M., & Atkinson, P. (2019). Ethnography: Principles in Practice (4th ed.). Routledge.
Kozinets, R. V. (2010). Netnography: Doing Ethnographic Research Online. SAGE.
Kunda, G. (2006). Engineering Culture: Control and Commitment in a High-Tech Corporation. Temple University Press.
Lévi-Strauss, C. (1963). Structural Anthropology. Basic Books.
Low, S. (2016). Spatializing Culture: The Ethnography of Space and Place. Routledge.
Spradley, J. P. (1980). Participant observation. Holt, Rinehart and Winston.
Symonds, P. V. (2004). Calling in the Soul: Gender and the Cycle of Life in a Hmong Village. University of Washington Press.
Wolcott, H. F. (2008). Ethnographic research: A guide to general conduct. SAGE Publications.
