แนวทางการพัฒนากลุ่มทอผ้าไหมบ้านวังโพน ไปสู่การเป็นพื้นที่การเรียนรู้
คำสำคัญ:
การทอผ้าไหม, พื้นที่การเรียนรู้, ภูมิปัญญาท้องถิ่นบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์ศักยภาพของกลุ่มทอผ้าไหมบ้านวังโพน ในการส่งเสริมให้เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ และ (2) เสนอแนวทางการพัฒนากลุ่มสู่พื้นที่การเรียนรู้ที่ยั่งยืน โดยมีที่มาจากปัญหาการขาดแคลนแรงงานเยาวชน การเปลี่ยนแปลงของบริบทตลาด และความต้องการระบบการถ่ายทอดองค์ความรู้ที่ต่อเนื่องเพื่อสืบสานภูมิปัญญาผ้าไหมซึ่งเป็นทุนทางวัฒนธรรมสำคัญ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ผู้ให้ข้อมูลหลักรวม 20 คน เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และการสนทนากลุ่ม (Focus Group) จากผู้ให้ข้อมูลหลักรวม 10 คน ประกอบด้วยสมาชิกกลุ่มทอผ้าไหม หน่วยงานภาครัฐ และประชาชนในชุมชน เครื่องมือวิจัยได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสังเกตพฤติกรรม และแบบบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทอผ้าไหมบ้านวังโพนมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นพื้นที่การเรียนรู้ใน 3 ด้านหลัก คือ 1.ด้านเศรษฐกิจ มีต้นทุนภูมิปัญญาที่สามารถแปรเปลี่ยนเป็นทุนทางเศรษฐกิจเพื่อสร้างรายได้และเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ 2.ด้านสังคม เป็นศูนย์กลางการสร้างความสามัคคีและพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้ามรุ่น 3.ด้านการเรียนรู้ มีกระบวนการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง (Experiential Learning) และการสนับสนุนจากภาคีเครือข่ายภายนอก แนวทางการพัฒนาสู่พื้นที่การเรียนรู้ เน้นการเสริมสร้างความเข้มแข็งด้านการบริหารจัดการควบคู่กับการสนับสนุนเชิงนโยบายจากหน่วยงานภาครัฐ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดสมัยใหม่ การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเยาวชนในชุมชน และการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ทอผ้าไหมบ้านวังโพนให้เป็น Learning Space แบบบูรณาการ
เอกสารอ้างอิง
กิตติศักดิ์ กลิ่นเหมือนไวย. (2567). การอนุรักษ์และการพัฒนาเนื่องมาจากการทอผ้าไหมลายหางจระเข้เพื่อ
ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงการเรียนรู้ชุมชนบ้านดู่ ตำบลเมืองปัก อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้, 12(1), 135–164.
ไทยโรจน์ พวงมณี, พร กมล ระหาญนอก, & คชสีห์ เจริญสุข. (2567). การเรียนรู้และการสืบทอดผ้าทอของกลุ่มทอผ้าพื้นบ้านบ้านหนองบัว ตำบลภูหอ อำเภอภูหลวง จังหวัดเลย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต, 20(1), 83–100.
พระณัฐพน ศุทธภาพิสุทธิคุณ. (2568). อัตลักษณ์และการสร้างความหมายใหม่ของผ้าไตรจีวรในสังคมไทยร่วมสมัย. วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 1(1), 1–8.
ฤทัยภัทร ให้ศิริกุล. (2567). การประยุกต์ใช้ทุนทางวัฒนธรรมกับการสร้างคุณค่าลายผ้าไหมของชุมชนจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิจัยและนวัตกรรมท้องถิ่น, 19(2), 51–70.
สุขวรรณ วิตวงศ์. (2566). ปัจจัยความสำเร็จของศูนย์การเรียนรู้ด้านหม่อนไหมและการทอผ้าไหมในชุมชน จังหวัดขอนแก่น. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 6(2), 496–506.
สุวุฒิ วรวิทย์พินิต, วรรณวีร์ บุญคุ้ม, & นรินทร์ สังข์รักษา. (2560). การพัฒนารูปแบบการจัดการศูนย์การเรียนรู้วิถีเมืองเพชรตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. Veridian E-Journal, Silpakorn University (Humanities, Social Sciences and Arts), 10(2), 1657–1674.
อาภัสรา สารลักษณ์. (2552). พัฒนาการสู่การเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้: กรณีศึกษาหมู่บ้านโคกลำดวน ตำบลพรหมณี อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก. วารสารโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า, 7(1), 83–96.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
Piazza, R. (2022). Article title not provided. Form@re – Open Journal per la formazione in rete, 24(2), 228–242. https://doi.org/10.36253/form-16069
Porter, M. E. (1990). The competitive advantage of nations. Free Press.
Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
Ó Tuama, S. (2020). Article title not provided. Studies in Adult Education and Learning, 26(1), 53–65. https://doi.org/10.4312/as.26.1.53-65
UNESCO. (2013). UNESCO global network of learning cities: Guiding document. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
