รูปแบบเครือข่ายความร่วมมือในการผลักดันเศรษฐกิจชีวภาพภายใต้กรอบ ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
คำสำคัญ:
เครือข่าย, ความร่วมมือ, ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกเฉียงเหนือบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์ความท้าทาย ปัญหา และอุปสรรคในการพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือ และ 2) เพื่อศึกษารูปแบบเครือข่ายความร่วมมือในการผลักดันเศรษฐกิจชีวภาพภายใต้กรอบระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้แนวคิดหรือทฤษฎีการบริหารความร่วมมือศึกษากลไกของภาครัฐที่ดึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหลายภาคส่วนเข้ามามีบทบาทร่วมกันในการพัฒนาพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจเป็นกรอบการวิจัย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 คน คัดเลือกแบบเจาะจงพิจารณาจากบทบาทการเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนระดับนโยบาย ระดับปฏิบัติการและนักวิชาการ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แนวทางการสัมภาษณ์ และทำการวิเคราะห์ข้อมูลแบบอุปนัย ผลการวิจัย พบว่า
- ความท้าทาย ปัญหา และอุปสรรคในการพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือ คือ 1.1) การขาดแคลนบุคลากรที่มีทักษะ 1.2) ปัญหาการแบ่งปันข้อมูล 1.3) ข้อจำกัดด้านภูมิศาสตร์และทรัพยากร 1.4) ปัญหาการลงทุนเขตเศรษฐกิจพิเศษ
- รูปแบบเครือข่ายความร่วมมือ พบว่า เป็นเครือข่ายหลายระดับที่มีการเชื่อมโยงกันของกลุ่มของคน หน่วยงาน หรือกลุ่มองค์กรต่าง ๆ ซึ่งมีลักษณะที่เป็นทางการ คือ หน่วยงานภาครัฐ จำแนกระดับเป็น ระดับชาติ ระดับส่วนภูมิภาคและระดับท้องถิ่น มีบทบาทตามอำนาจหน้าที่และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และไม่เป็นทางการ คือ หน่วยงานภาคเอกชน ภาคประชาชนและภาควิชาการที่มีโครงสร้างในเครือข่ายที่สมาชิกมีความเป็นอิสระ เท่าเทียมกันเป็นความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
เอกสารอ้างอิง
ขจรวรรณ ภู่ขจร. (2564). รูปแบบเครือข่ายความร่วมมือระหว่างองค์กรเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนการสอนภาษาจีนในโรงเรียนเอกชน. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ชาย โพธิสิตา. (2559). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 7. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
ตระกูล จิตวัฒนากร, นันทนา ชวศิริกุลฑล, นพพงศ์ เกิดเงิน และจำเนียร จวงตระกูล. (2567). การตรวจสอบแบบสามเส้าด้านนักวิจัย: กลยุทธ์เพื่อสร้างความเชื่อถือได้ในงานวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารชุมชนวิจัยและพัฒนาสังคม, 18(3), 521-532.
นิภาพรรณ เจนสันติกุล. (2566). เครือข่ายนโยบายสาธารณะ: ความหมาย การวิเคราะห์เครือข่ายและกรณีศึกษา. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา, 11(1), 115-136.
ปัทมา หมุดหละ. (2562). ความร่วมมือแบบภาคีเครือข่าย: กรณีการศึกษาโครงการอินโนสเปซไทยแลนด์. การค้นคว้าอิสระปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต (บริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะ) สาขาวิชาบริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะ สำหรับนักบริหารคณะรัฐศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
มนัสนันท์ พลซักซ้าย. (2566). แนวทางพัฒนากลยุทธ์ของธุรกิจในพื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ กรณีศึกษาจังหวัดหนองคาย. สารนิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิตวิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล.
มยุรี อัครบาล. (2566). “10 ปี เขต ศก.พิเศษอีสาน” ไปต่อหรือพอแค่นี้?. https://www.thaipbs.or.th/news/content/330988
วลัยพร ชิณศรี. (2568). แนวทางการเสริมสร้างความเข้มแข็งบนฐานเครือข่ายความร่วมมือในการบริหารจัดการปกครองท้องถิ่น. Local Administration Journal (LAJ), 18(1), 45-64.
วัชรินทร์ ชินวรวัฒนา. (2566). นโยบายการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวเปรียบเทียบของไทยและต่างประเทศ. Economic Pulse, 1, 1-15.
ศศิธร ทองจันทร์ (2559). การบริหารกิจการบ้านเมืองแบบร่วมมือกันกับการขับเคลื่อนนโยบายภาครัฐไทย: กรณีศึกษาโครงการความร่วมมือเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน จังหวัดพิษณุโลก. การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาบริหารรัฐกิจ คณะรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2563). การสร้างงานและพัฒนาทักษะแรงงานในบริบทภาคอีสาน. https://www.pier.or.th/forums/2020/14/
อีสานอินไซต์. (ม.ป.ป.). บทวิเคราะห์เศรษฐกิจอีสานประจำเดือนมกราคม 2569. https://isaninsight.kku.ac.th/archives/9956
Agranoff, R. (2017). Collaborative public management: New strategies for local governments. Washington, DC: Georgetown University Press.
Ansell, C., & Gash, A. (2007). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18, 543-571.
Carlsson, L. & Sandström, A. (2008). Network governance of the commons. International Journal of the Commons, 2(1), 33-54.
Emerson, K., Nabatchi, T & Balogh, S. (2012). An Integrative Framework for Collaborative Governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1-29.
Junki, K. (2006). Networks, Network Governance, and Networked Networks. International Review of Public Administration, 11(1), 19-34.
Klijn, H.E., Koppenjan, J., Spekkink, W. & Warsen, R. (2025). Governance Networks in the Public Sector. New York: Routledge.
Mbatha, J.N. & Mwova, A.M. (2025). Research Triangulation: Enhancing Reliability in Social Research. Iconic Research and Engineering Journals, 8(12), 1556-1561.
Sørensen, E. & Torfing, J. (2018). Governance on a bumpy road from enchantment to disenchantment: A narrative analysis of interactive governance. Public Administration, 96(2), 310-327.
Wang, H. & Ran, B. (2023). Network governance and collaborative governance: A thematic analysis on their similarities, differences, and entanglements. Public Management Review, 25(6), 1187-1211.
