ศึกษาวิเคราะห์ทรรศนะความว่างในปรัชญาเต๋า: การตีความทรรศนะเชิงคุณค่า

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติและบริบททางสังคมของเล่าจื้อ 2) วิเคราะห์แนวคิดความว่างในปรัชญาเต๋า 3) เพื่อวิวเคราะห์คุณค่าในปรัชญาเต๋าในมิติคุณค่าเชิงความว่าง พื้นที่การวิจัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประชากรกลุ่มตัวอย่าง 50 รูป/คน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและสัมภาษณ์ความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญในคัมภีร์เต๋าเต๋อจิงและตำราของจวงจื่อควบคู่กับเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า “ความว่าง” ในลัทธิเต๋ามิใช่ความสูญเปล่าไร้เนื้อหา แต่คือภาวะแห่งศักยภาพไร้ขอบเขต อันเป็นต้นกำเนิดของสรรพสิ่งและเป็นแก่นแท้ของ “เต๋า” ที่เชื่อมโยงกับหลัก “อู่เว่ย” หรือการไม่กระทำที่ฝืนธรรมชาติ ซึ่งส่งเสริมการดำรงชีวิตอย่างกลมกลืน เรียบง่าย และยืดหยุ่น แนวคิดนี้มีคุณค่าในหลายมิติพบผลสะท้อนของการศึกษา ได้แก่ 1) มิติการปฏิบัติของสังคม เน้นการไม่แทรกแซงและการกลับคืนสู่ธรรมชาติ ช่วยลดความขัดแย้งและสร้างการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล 2) มิติความเป็นมนุษย์ เปิดโอกาสให้แต่ละคนพัฒนาตนโดยไม่ยึดติดกรอบคิดตายตัว ยอมรับความแตกต่าง ส่งเสริมความเมตตาและความถ่อมตน 3) มิติจิตวิทยา สนับสนุนสุขภาพจิตที่มั่นคงด้วยการปล่อยวางและอยู่กับความจริงของธรรมชาติ ลดภาวะเครียดและความกังวล 4) มิติการพัฒนาที่ยั่งยืน สร้างความเคารพต่อธรรมชาติ ใช้ทรัพยากรอย่างสมดุล และสนับสนุนเศรษฐกิจพอเพียง 5) มิติการบริหารจัดการ ใช้หลัก “อู่เว่ย” ในการบริหารที่ไม่บีบบังคับ แต่สร้างสภาพแวดล้อมให้บุคคลเติบโตตามศักยภาพ 6) มิติการเมือง เสนอแนวคิด “การปกครองโดยไม่ปกครอง” ให้ประชาชนมีบทบาทกำหนดชีวิตตนเอง รัฐทำหน้าที่สนับสนุนมากกว่าควบคุม แนวคิด “ความว่าง” ในปรัชญาเต๋ามีคุณค่าทั้งเชิงทฤษฎีและปฏิบัติ สามารถประยุกต์ใช้กับจิตวิทยาเชิงบวก จริยศาสตร์ร่วมสมัย การพัฒนาสังคม และการสร้างภาวะผู้นำ เป็นการผสานองค์ความรู้ตะวันออกอย่างลึกซึ้งเข้ากับโลกสมัยใหม่ อันนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสงบ ยั่งยืน และเปี่ยมด้วยปัญญา