ศาสนาพุทธในฐานะรากฐานทางวัฒนธรรมและปัญญาของวรรณกรรมไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง “ศาสนาพุทธในฐานะรากฐานทางวัฒนธรรมและปัญญาของวรรณกรรมไทย” มุ่งอธิบายบทบาทของพระพุทธศาสนาในฐานะโครงสร้างทางความคิดและพลังทางวัฒนธรรมที่หล่อหลอมการสร้างสรรค์วรรณกรรมไทย ทั้งในด้านเนื้อหา รูปแบบ และเจตนารมณ์ของการสื่อสารทางภาษา โดยชี้ให้เห็นความสัมพันธ์เชิงลึกระหว่างศาสนา วรรณกรรม และสังคมไทยในแต่ละยุคสมัย ในบริบทสังคมร่วมสมัย แนวคิดทางพระพุทธศาสนายังคงได้รับการปรับประยุกต์ผ่านวรรณกรรมรูปแบบใหม่ ไม่ว่าจะเป็นนวนิยายแนวจิตวิญญาณ บทกวีร่วมสมัย หรือสื่อออนไลน์ที่สื่อสารธรรมะด้วยภาษาที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตยุคดิจิทัล บทความจึงเสนอให้มองศาสนาในฐานะพลังทางวัฒนธรรมที่มีพลวัต สามารถดำรงอยู่และปรับตัวผ่านวรรณกรรมได้อย่างต่อเนื่อง วรรณกรรมที่มีรากฐานจากศาสนาจึงมิได้ทำหน้าที่เพียงอบรมจิตใจ หากยังเป็นพื้นที่สร้างความหมายทางสังคมและแนวทางพัฒนามนุษย์อย่างสมดุลทั้งด้านปัญญา จริยธรรม และสุนทรียภาพ อันสะท้อนศักยภาพของพระพุทธศาสนาในฐานะรากฐานทางปัญญาและพลังสร้างสรรค์ของวรรณกรรมไทยทั้งในอดีตและอนาคต สาระสำคัญของบทความแสดงให้เห็นว่า พระพุทธศาสนาทำหน้าที่เป็นกรอบคุณค่าและโลกทัศน์ที่กำหนดสาระหลักของวรรณกรรมไทย โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องศีลธรรม ความไม่เที่ยง ทุกข์ และการพัฒนาจิตใจ ขณะเดียวกัน วรรณกรรมไทยทำหน้าที่เป็นสื่อกลางทางวัฒนธรรมในการถ่ายทอดหลักธรรมสู่สังคมในรูปแบบที่เข้าถึงอารมณ์และประสบการณ์ของมนุษย์ได้อย่างลึกซึ้งความสัมพันธ์ดังกล่าวปรากฏทั้งในระดับเนื้อหา โครงสร้างความคิด สุนทรียศาสตร์ของภาษา และรูปแบบการประพันธ์ ซึ่งล้วนสะท้อนอิทธิพลจากคัมภีร์และประเพณีทางศาสนา คำสำคัญ: วรรณกรรมไทย; พระพุทธศาสนา; วัฒนธรรม