รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่

Main Article Content

พระมหาบุญประสิทธิ์ นาถปุญฺโญ (การัตน์)
พระราชสุทธิวชิรเมธี (ชัยยันต์ จตฺตาลโย)

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดทฤษฎีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่ 2) เพื่อศึกษารูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต
3) เพื่อวิเคราะห์รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต 4) เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 20 รูป/คน วิเคราะห์เนื้อหาข้อมูลโดยวิธีการเชิงพรรณนา ผลการศึกษาวิจัยพบว่า 1) แนวคิดทฤษฎีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่ เป็นการนำเสนอแนวทางใหม่ให้สอดคล้องกับสมัยที่เปลี่ยนแปลง โดยวิธีการรูปแบบใหม่มาใช้เป็นเครื่องมือหลัก 5 ประการ การใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย, การใช้หลักธรรมที่สอดคล้องกับปัญหาสังคม, การสร้างชุมชนชาวพุทธ, พุทธสหวิทยาการ, และการใช้สื่อดิจิทัล 2) รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทฺตฺโต มุ่งเน้นการฟื้นฟูพระพุทธศาสนาให้กลับสู่แก่นแท้แห่งการปฏิบัติ เพื่อธำรงรักษาพระพุทธศาสนา 4 รูปแบบ การปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด, การถือธุดงควัตร, การจาริกไปในสถานที่ต่าง ๆ, การสร้างศาสนทายาทอย่างมีคุณภาพ 3) การวิเคราะห์รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่ เป็นการนำหลักปฏิบัติของท่านมาประยุกต์สู่กระบวนทัศน์ใหม่ เพื่อใช้เป็นเครื่องมือพัฒนาปัญญา การธุดงค์เป็นวัตรเป็นการเชื่อมโยงกับการดูแลสุขภาพจิต โดยนำหลักธรรมมาประยุกต์ให้สอดคล้องกับบริบทในการสร้างชุมชนที่เข้มแข็ง ขณะที่การจาริกสถานที่ต่าง ๆ ถือเป็นบริการวิชาการเชิงจิตวิญญาณ ที่ช่วยขยายการเข้าถึงพระพุทธศาสนาสู่กลุ่มสังคมกว้างขวาง ส่วนการสร้างศาสนทายาทคุณภาพนั้น เน้นการหล่อหลอมผู้นำที่มีภาวะผู้นำเด่นชัดและความฉลาดทางอารมณ์สูง และใช้สื่อดิจิทัลในการเผยแผ่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด 4) องค์ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่ ในรูปแบบของ SDAC Model ประกอบด้วย การตระหนักรู้ในตนเอง การฝึกอบรมศิษย์ให้มั่นคงในธรรม ปรับวิธีการสอนให้เหมาะสม และ การมีส่วนร่วมกับชุมชน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
นาถปุญฺโญ (การัตน์) พ., & จตฺตาลโย พ. (ชัยยันต์). (2025). รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ตามแนวกระบวนทัศน์ใหม่. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 9(3), 94–107. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/289874
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กนกรัชต์ เก่าศิริ และอนันต์ อุปสอด. (2562). การพัฒนานวัตกรรมการสื่อสารเชิงนาฏการในการเผยแผ่พุทธพจน์. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง. (8)1, 178-101.

กรมการศาสนา. (2540). คู่มือพระสังฆาธิการว่าด้วยเรื่องการคณะสงฆ์และการศาสนา. กรุงเทพฯ: การศาสนา.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). ยูเนสโกประกาศยกย่องพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต และสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นบุคคลสำคัญของโลก. สืบค้น 5 กันยายน 2567 จาก https://www.bic.moe.go.th/index.php/1227-unesco-40th-26-11-2563.html

บุญร่วม คําเมืองแสน และคณะ. (2560). รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระธรรมทูตไทยในประเทศอินเดีย. สถาบันวิจัยญาณสังวร: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระครูโกวิทสุตาภรณ์. (2565). การศึกษาเปรียบเทียบรูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์กับการเผยแผ่คริสต์ศาสนาของบาทหลวงเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตในจังหวัดหนองบัวลำภู. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์. (6)3, 66-67.

พระครูนรนาถเจติยาภิรักษ์ (สมพงศ์ าณธีโร). (2552). รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุกของพระธรรมทูต สายอินเดีย-เนปาลตามหลักพุทธจิตวิทยา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูปริยัติธำรงคุณ (สุพจน์ รตินฺธโร). (2563). กระบวนทัศน์ใหม่ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามแนวพุทธทาสภิกขุ. วิทยานิพนธ์ศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระพรชัย คนฺธสาโร (แก้ววิเชียร). (2550). ยุทธศาสตร์การเผยแผ่ของพระพุทธเจ้า. วิทยานิพนธ์ศาสนศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระมหาชูชาติ จิรสุทฺโธ. (2565). การบูรณาการการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์. 8(1), 218-223.

พระมหามนตรี ศรีบุญฮุง. (2550). แนวทางการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระธรรมทูตสายต่างประเทศในทรรศวรรษหน้า (พ.ศ. 2551-2560). วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

พระมหาศักดิ์พิชิต ฐานสิทฺโธ (ชัยดี). (2549). บทบาทการเผยแผ่พุทธธรรมของพระวิสุทธาธิบดี (วีระ ภทฺทจารี). วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระสมนึก จรโณ (ทับโพธิ์). (2555). การเผยแผ่เชิงรุกของวัดในบริบทสังคมไทยปัจจุบัน. วิทยานิพนธ์ศาสน ศาสตรดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย. (2536). พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล ฉบับภาษาไทย. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

รชต แหล่งสิน. (2555). รูปแบบการบูรณาการการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเถรวาทด้วยเทคนิคหลังนวยุค. วิทยานิพนธ์ศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2560). แผนยุทธศาสตร์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ 20 ปี ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2560-2564). นครปฐม: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.