การศึกษาและวิเคราะห์ “กรรม” ของตัวละครในนวนิยาย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์องค์ประกอบของกรรมตัวละครในนวนิยาย  2) วิเคราะห์แนวคิดลักษณะกรรม กรรม และผลของกรรมตัวละครในนวนิยาย โดยวิเคราะห์ตัวบทจาก  นวนิยาย 10 เรื่อง ได้แก่ เพรงกรรม เพลิงกรรม เจ้ากรรมนายเวร บ่วงกรรม กรรมเก่า กรงกรรม แรงบุญรอยกรรม เรือนรักรอยกรรม คู่กรรม กรรมพยากรณ์ โดยใช้แนวคิดเกี่ยวกับองค์ประกอบของตัวละคร และแนวคิดเกี่ยวกับกรรมตามนัยแห่งพุทธธรรม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ นำเสนอข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัย ดังนี้ 1. องค์ประกอบของกรรมตัวละคร มี 2 องค์ประกอบ ได้แก่ 1.1) การจำแนกตัวละครในบริบทปัญหาหรือสภาพที่ต้องเผชิญ แบ่งเป็นตัวละครเอก ตัวละครปฏิปักษ์ ตัวละครสนับสนุน  1.2) มูลเหตุแห่งกรรม มี 4 ลักษณะ ได้แก่ 1) ลักษณะบุคลิกภาพของตัวละครที่มีแรงกระตุ้นปฐมภูมิ-ทุติยภูมิ พบ 8 ลักษณะ ได้แก่ คนในครอบครัวไม่เกื้อกูลกัน สูญเสีย ประจบสอพลอ ยอมจำนน มีปมด้อย ถูกแย่งความรัก ชิงดีชิงเด่น ประพฤติผิดในกาม 2) ลักษณะบุคลิกภาพของตัวละครที่มีแรงกระตุ้นชัดเจน-ปิดบัง พบ 2 ลักษณะ ได้แก่ กุศลกรรม อกุศลกรรม 3) ลักษณะบุคลิกภาพของตัวละครที่มีแรงกระตุ้นเจาะจง-ไม่กระจ่าง พบ 2 ลักษณะ ได้แก่ ขอที่พึ่งพิง ใส่ใจไมตรีต่อผู้อื่น 4) ลักษณะบุคลิกภาพของตัวละครที่มีแรงกระตุ้นภายใน-ภายนอก พบ 4 ลักษณะ ได้แก่ เคราะห์ร้าย ถูกบังคับ หลอกลวง ถูกระราน 2. ลักษณะกรรมของตัวละครในนวนิยาย มี 4 ลักษณะ ได้แก่ 1) กรรมตามเวลาที่ให้ผลแห่งกรรม มี 4 ลักษณะ ได้แก่ ทิฎฐธรรมเวทนียกรรม อุปปัชชเวทนียกรรม อปราปริยเวทนียกรรม อโหสิกรรม 2) กรรมให้ผลตามเจตนา มี 2 ลักษณะ ได้แก่ กุศลกรรม อกุศลกรรม 3) กรรมให้ผลตามหน้าที่ มี 4 ลักษณะ ได้แก่ ชนกกรรม อุปถัมภกกรรม อุปีฬกกรรม อุปฆาตกรรม 4) กรรมให้ผลตามความหนักเบา มี 4 ลักษณะ ได้แก่ ครุกรรม พหุลกรรม อาสันนกรรม กตัตตากรรม ผลการวิจัย พบว่า สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ทั้ง 2 ประเด็น โดยเฉพาะเหตุแห่งกรรม เกิดจากลักษณะบุคลิกภาพของตัวละครทั้งตัวละครเอก ตัวละครปฏิปักษ์ และตัวละครสนับสนุน ซึ่งมีเหตุจากสภาวะที่รับแรงกระตุ้นทั้งสิ่งเร้าภายในและสิ่งเร้าภายนอก ทำให้มีผลต่อการตัดสินใจกระทำกรรมดีหรือกรรมชั่ว ปมปัญหาเรื่อง การดำเนินเรื่อง การคลี่คลายเรื่อง และนำไปสู่ปลายทางของเรื่อง