พิธีกรรมที่สำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู

Main Article Content

พระครูสุตพัชรวิสุทธิ์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมาย ความสำคัญ และบทบาทของพิธีกรรมในศาสนาพราหมณ์–ฮินดู โดยใช้การศึกษาจากเอกสารและงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์แนวคิดเกี่ยวกับพิธีกรรมที่ปรากฏในคัมภีร์พระเวทและคัมภีร์สำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู รวมถึงบทบาทของพิธีกรรมต่อสังคมและวัฒนธรรม ผลการศึกษาพบว่า พิธีกรรมในศาสนาพราหมณ์–ฮินดูมีบทบาทสำคัญต่อระบบความเชื่อและการดำเนินชีวิตของชาวฮินดูมาแต่โบราณ พิธีกรรมมิได้เป็นเพียงการแสดงออกทางศรัทธา แต่ยังเป็นกลไกที่เชื่อมโยงมนุษย์กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์และรักษาความสมดุลของจักรวาล พิธีกรรมสำคัญ ได้แก่ ยัชญพิธีซึ่งเป็นพิธีบวงสรวงโดยใช้ไฟเป็นสื่อกลางระหว่างมนุษย์กับเทพเจ้า พิธีบูชาเทพเจ้าหรือปูชา ซึ่งเป็นพิธีกรรมที่ปฏิบัติทั้งในระดับครัวเรือนและศาสนสถาน และพิธีกรรมตามปฏิทินจันทรคติที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องพลังของจักรวาล นอกจากนี้ พิธีกรรมยังมีบทบาทสำคัญต่อสังคมและวัฒนธรรม โดยช่วยเสริมสร้างความเป็นปึกแผ่นของชุมชน สืบทอดค่านิยมและความเชื่อทางศาสนา รวมทั้งสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ แม้ในสังคมร่วมสมัย พิธีกรรมยังคงดำรงอยู่และปรับตัวให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้คน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พระครูสุตพัชรวิสุทธิ์ พ. . (2026). พิธีกรรมที่สำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 62–75. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/291704
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กฤษณะ ไทวปายนวฺยาส. (2518). ศรีมัทภควัตคีตา. แปลโดย แสง มนวิทูร. พระนคร: แพร่พิทยา.

กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม. (2552). พิธีกรรมและประเพณี. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทยจำกัด.

โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ และนภนาท อนุพงศ์พัฒน์. (2560). สุขภาพทางปัญญา:จิตวิญญาณ ศาสนา และ ความเป็นมนุษย์. นนทบุรี: บริษัท โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮ้าส์ จำกัด.

จำนงค์ ทองประเสริฐ (แปล). (2540). บ่อเกิดลัทธิประเพณีอินเดีย เล่ม 1 ภาค 1 - 4. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด อรุณการพิมพ์.

จำนงค์ ทองประเสริฐ. (2539). ปรัชญาประยุกต์ ชุดอินเดีย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: บริษัท ต้นอ้อ แกรมมี่ จำกัด.

บุญมี แท่นแก้ว. (2545). ปรัชญาฝ่ายบุรพทิศ. กรุงเทพฯ: โอ เอส พริ้นติ้ง เฮ้าส์.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). ศาสนาและพิธีกรรมในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.

เสฐียร พันธรังษี ราชบัณฑิต. (2554). ศาสนาเปรียบเทียบ. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย.

เสฐียร พันธรังษี. (2534). ศาสนาโบราณ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

แสง จันทร์งาม. (2535). ความเชื่อพิสดารของคน. เชียงใหม่: แสงดาว.

ปรีชา หวานหู. (2560). วิญญาณศรัทธาตามวิถีไทยในวิถีพุทธ. วารสารปรัชญาปริทรรศน์. 22(1): 53-62.

พระมหาวีระศิลป์ ฉนฺทโก (แสนลุน). (2548). การศึกษาเชิงวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงของพิธีฌาปนกิจศพในพระพุทธศาสนาศึกษาเฉพาะกรณีหมู่บ้านวังชัย. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Durkheim, É. (1995). The elementary forms of religious life. New York: Free Press.

Eliade, M. (1959). The sacred and the profane: The nature of religion. New York: Harcourt, Brace & World.

Flood, G. (1996). An introduction to Hinduism. Cambridge: Cambridge University Press.

Flood, G. (2003). The Blackwell companion to Hinduism. Oxford: Blackwell Publishing.

Radhakrishnan, S. (1951). Indian philosophy. Vol. 1. London: George Allen & Unwin.