ศึกษาเปรียบเทียบวิธีการเผยแผ่คำสอนผ่านเพลงขับในพระพุทธศาสนาเถรวาทและศาสนาคริสต์โรมันคาทอลิก : กรณีศึกษาในเขตอำเภอเมืองจังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษารูปแบบและเนื้อหาของเพลงขับที่ใช้ในการเผยแผ่ธรรมะในพระพุทธศาสนาเถรวาท (2) ศึกษารูปแบบและเนื้อหาของเพลงขับที่ใช้ในการเผยแผ่คำสอนในศาสนาคริสต์โรมันคาทอลิก และ (3) เพื่อเปรียบเทียบวิธีการเผยแผ่คำสอนผ่านเพลงขับระหว่างพระพุทธศาสนาเถรวาทกับศาสนาคริสต์โรมันคาทอลิกในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 20 รูป/คน ประกอบด้วยพระสงฆ์ บาทหลวง พุทธศาสนิกชน และคริสต์ชน

ผลการวิจัยพบว่า เพลงขับในพระพุทธศาสนาเถรวาทมีลักษณะยืดหยุ่น ผสมผสานกับวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างกลมกลืน ทั้งในด้านรูปแบบและเนื้อหา โดยมีโครงสร้างเรียบง่าย ใช้ทำนองที่เข้าถึงได้ง่าย และเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วม เนื้อหามุ่งเน้นการสื่อสารหลักธรรมพื้นฐาน เช่น การทำความดี การละเว้นความชั่ว หลักกรรม ความไม่ประมาท และการพัฒนาจิตใจ ส่งผลให้เพลงขับทำหน้าที่เป็นสื่อสำคัญในการอบรมศีลธรรมและสร้างศรัทธาในระดับชุมชน ในขณะที่เพลงขับในศาสนาคริสต์โรมันคาทอลิกมีลักษณะเป็นระบบและมีโครงสร้างชัดเจน โดยเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมทางศาสนาอย่างเป็นทางการ มีรูปแบบหลากหลาย เช่น บทเพลงดั้งเดิมและบทเพลงร่วมสมัย เนื้อหามุ่งเน้นการสรรเสริญพระเจ้า การประกาศความรักและความรอดพ้นของมนุษย์ รวมถึงการส่งเสริมการดำเนินชีวิตตามหลักคำสอนของศาสนา

การเปรียบเทียบพบว่า ทั้งสองศาสนาใช้เพลงขับเป็นสื่อกลางในการเผยแผ่คำสอนและสร้างประสบการณ์ทางจิตวิญญาณร่วมกัน อย่างไรก็ตาม พระพุทธศาสนาเถรวาทมีลักษณะการใช้เพลงที่ยืดหยุ่นและเน้นบริบทชุมชน ขณะที่ศาสนาคริสต์โรมันคาทอลิกมีระบบการจัดการและการใช้เพลงที่เป็นทางการและมีมาตรฐานสูง ความแตกต่างดังกล่าวสะท้อนถึงพื้นฐานทางศาสนาและโครงสร้างความเชื่อที่แตกต่างกัน