การศึกษาเปรียบเทียบบัณฑิตในพระพุทธศาสนาเถรวาท กับศาสนาพราหมณ์–ฮินดู
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความหมายและแนวคิดเรื่องบัณฑิตในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาความหมายและแนวคิดเรื่องบัณฑิตในศาสนาพราหมณ์–ฮินดู และ 3) เพื่อเปรียบเทียบบัณฑิตในพระพุทธศาสนากับศาสนาพราหมณ์–ฮินดู เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร จากพระไตรปิฎก อรรถกถา คัมภีร์พระเวท อุปนิษัท ภควัทคีตา ตลอดจนเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์เชิงพรรณนาและเชิงเปรียบเทียบ ผลการวิจัยพบว่า 1) ในพระพุทธศาสนา บัณฑิต หมายถึงผู้มีปัญญา เห็นตามความเป็นจริง ดำรงชีวิตด้วยศีล สมาธิ และปัญญา มีความไม่ประมาท รู้จักกาลเทศะ และดำเนินชีวิตเพื่อประโยชน์ทั้งตนเองและผู้อื่น มิได้ยึดติดสถานะทางสังคมหรือความรู้เชิงรูปแบบ แต่เน้นคุณธรรมภายในและการพัฒนาจิตสู่ความพ้นทุกข์ 2) ขณะที่ในศาสนาพราหมณ์–ฮินดู บัณฑิต มีพัฒนาการจากผู้เชี่ยวชาญพิธีกรรมในยุคพระเวท ไปสู่ผู้แสวงหาความจริงสูงสุดตามแนวคิดอุปนิษัทและภควัทคีตา โดยเน้นการรู้แจ้งพรหมัน–อาตมัน การปฏิบัติตามธรรมะ ระบบอาศรม 4 และการดำเนินชีวิตด้วยโยคะเพื่อบรรลุโมกษะหรือการหลุดพ้น 3) ผลการเปรียบเทียบพบว่า ทั้งสองศาสนามีจุดร่วมคือให้ความสำคัญกับปัญญา และการพัฒนามนุษย์สู่ความดีสูงสุด แต่มีความแตกต่างในเป้าหมายสูงสุด กล่าวคือ พระพุทธศาสนามุ่งสู่นิพพานคือการดับทุกข์อย่างสิ้นเชิง ส่วนพราหมณ์–ฮินดูมุ่งการรวมเป็นหนึ่งเดียวกับพรหมันผ่านโมกษะ อย่างไรก็ตาม ทั้งสองแนวคิดต่างมีคุณูปการต่อการพัฒนาจริยธรรมและจิตวิญญาณของมนุษย์ และสามารถประยุกต์ใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสังคมร่วมสมัยได้อย่างเหมาะสม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
- ข้อความใดๆ ที่ปรากฎในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการแผนกตำรา มหามกุฎราชวิทยาลัย. (1990). มังคลัตถทีปนี แปล เล่ม 1. (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2538). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: เอส.อาร์.พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.
พระมหาแก่นเพชร วชิรสาโร. (2541). การศึกษาเปรียบเทียบโมกษะกับนิพพาน. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราช. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Easwaran, E. (2007). The Bhagavad Gita. (2nd ed.). Nilgiri Press.
Jamison, S. W., & Brereton, J. P. (2014). The Rigveda. Oxford University Press.
Flood, G. (1996). An introduction to Hinduism. Cambridge University Press.
Gethin, R. (1998). The foundations of Buddhism. Oxford University Press.
Harvey, P. (2013). An introduction to Buddhism. (2nd ed.). Cambridge University Press.
Olivelle, P. (2004). Manu’s code of law. Oxford University Press.
Radhakrishnan, S. (1951). Indian philosophy. Vols. 1–2. George Allen & Unwin.
Radhakrishnan, S. (1955). The Bhagavadgītā. George Allen & Unwin.
Zaehner, R. C. (1969). The Bhagavad-Gītā: With a commentary based on the original sources. Oxford: Oxford University Press.
